Shloka 2
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
य इमां धारयेन्नित्यं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः / स्ववंशं धारणं कृत्वा स्वर्गलोके महीयते
Transliteration
ya imāṃ dhārayennityaṃ śṛṇuyādvāpyabhīkṣṇaśaḥ / svavaṃśaṃ dhāraṇaṃ kṛtvā svargaloke mahīyate
Translation
ഇത് നിത്യം ധരിക്കുകയോ ആവർത്തിച്ച് ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ, തന്റെ വംശത്തെ നിലനിറുത്തി സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun
इमाम्this (story/text)
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
धारयेत्should retain/recite (keep)
धारयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यम/प्रथम? here 3rd person singular (प्रथमपुरुष, एकवचन), Parasmaipada; should hold/retain
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative)
शृणुयात्should listen
शृणुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; should listen
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso, even
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
अभीक्ष्णशःrepeatedly
अभीक्ष्णशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभीक्ष्णशस् (अव्यय)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: repeatedly/frequently)
स्ववंशम्one’s own lineage
स्ववंशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + वंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (स्वस्य वंशः)
धारणम्supporting, sustaining
धारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; object of कृत्वा (having done)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having done
स्वर्गलोकेin heaven-world
स्वर्गलोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (स्वर्गस्य लोकः)
महीयतेis honored, is exalted
महीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; Passive/mediopassive sense: is honored/glorified