Shloka 97
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमते मण्डलानि सः / दिवानक्तं च सूर्यस्य मन्दा शीघ्रा च वै गातिः
Transliteration
ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramate maṇḍalāni saḥ / divānaktaṃ ca sūryasya mandā śīghrā ca vai gātiḥ
Translation
അവൻ ഇരുകാഷ്ഠങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ മണ്ഡലങ്ങളെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ ഗതി പകലും രാത്രിയും ചിലപ്പോൾ മന്ദവും ചിലപ്പോൾ ശീഘ്രവുമാകുന്നു.
Word by Word
उभयोःof both
उभयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, द्विवचन (genitive dual)
काष्ठयोःof the two wooden pieces
काष्ठयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी, द्विवचन; अत्र षष्ठीसम्बन्धः
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative)
भ्रमतेrevolves
भ्रमते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मण्डलानिorbs/circles
मण्डलानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सःhe (Dhruva)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिवाby day
दिवा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb: by day)
नक्तम्night (at night)
नक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'दिवा ... नक्तम्' इति द्वन्द्वार्थे (day and night)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मन्दाslow
मन्दा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'गतिः' इति विशेषण
शीघ्राfast
शीघ्रा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'गतिः' इति विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
गतिःmovement/speed
गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन