Shloka 7
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
नवयोजनसाहस्रो विस्तारो भास्करस्य तु / विस्तारात्र्रिगुणश्चास्य परिणाहस्तु मण्डले
Transliteration
navayojanasāhasro vistāro bhāskarasya tu / vistārātrriguṇaścāsya pariṇāhastu maṇḍale
Translation
ഭാസ്കരന്റെ വ്യാസം ഒമ്പതിനായിരം യോജന; മണ്ഡലത്തിലെ അവന്റെ പരിണാഹം (പരിധി) വ്യാസത്തിന്റെ മൂന്നിരട്ടിയാണ്.
Word by Word
नव-योजन-साहस्रःnine-thousand yojanas (in measure)
नव-योजन-साहस्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnava (प्रातिपदिक) + yojana (प्रातिपदिक) + sāhasra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (संख्यापूर्वक-विशेषण; ‘नवयोजनानां साहस्रः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
विस्तारःbreadth; diameter
विस्तारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvistāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
भास्करस्यof the Sun
भास्करस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
तुbut; indeed
तु:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (contrast/emphasis)
विस्तारात्from the diameter
विस्तारात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootvistāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
त्रि-गुणःthreefold
त्रि-गुणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (संख्यापूर्वक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)
अस्यof it (of the Sun)
अस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (genitive), एकवचन
परिणाहःcircumference
परिणाहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpariṇāha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
तुindeed
तु:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphasis)
मण्डलेin the disk/orb
मण्डले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaṇḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन