Shloka 64
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
अंशांशकं तु मेदिन्यां मुहूर्त्तेनैव गच्छति / योजनाग्रान्मुहूर्त्तस्य इह संख्यां निबोधत
Transliteration
aṃśāṃśakaṃ tu medinyāṃ muhūrttenaiva gacchati / yojanāgrānmuhūrttasya iha saṃkhyāṃ nibodhata
Translation
അവൻ ഭൂമിയിൽ അംശം അംശമായി ഒരു മുഹൂർത്തത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇവിടെ മുഹൂർത്തത്തിന്റെ യോജന-സംഖ്യ അറിഞ്ഞുകൊൾക।
Word by Word
अंश-अंशकम्a minute fraction
अंश-अंशकम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक) + अंशक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (a portion of a portion = very small part)
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/contrast-emphasis)
मेदिन्याम्on the earth
मेदिन्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (on/in the earth)
मुहूर्त्तेनin/by a muhūrta
मुहूर्त्तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुहूर्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by a muhūrta)
एवonly/just
एव:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/emphasis)
गच्छतिgoes/traverses
गच्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
योजन-अग्रात्from the end of a yojana
योजन-अग्रात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान/हेतु (from the end/limit of a yojana)
मुहूर्त्तस्यof a muhūrta
मुहूर्त्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुहूर्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (of a muhūrta)
इहhere
इह:
Desha (देश/Place)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/locative adverb)
संख्याम्the number
संख्याम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
निबोधतunderstand/learn
निबोधत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-बुध् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद