Shloka 159
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
उत्तरं यदपस्तस्य ह्यजवीथ्याश्च दक्षिणाम् / पितृयानः स वै पन्था वैश्वानरपथाद्वहिः
Transliteration
uttaraṃ yadapastasya hyajavīthyāśca dakṣiṇām / pitṛyānaḥ sa vai panthā vaiśvānarapathādvahiḥ
Translation
അതിന്റെ വടക്കിലുള്ള ‘അപസ്’ക്കും ‘അജവീഥി’യുടെ തെക്കിലും ഉള്ളത്—അതുതന്നെ പിതൃയാന പഥം; അത് വൈശ്വാനരപഥത്തിന് പുറത്താണ്.
Word by Word
उत्तरम्north (side)
उत्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; दिशावाचक
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
अपःwaters
अपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अप्-शब्द), प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘waters’
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/causal)
अजवीथ्याःof Ajavīthī
अजवीथ्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअजवीथी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी/पञ्चमी, एकवचन; यहाँ ‘अजवीथी’ (a celestial path)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
दक्षिणाम्south (side)
दक्षिणाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; दिशावाचक
पितृयानःPitṛyāna (path of the ancestors)
पितृयानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ + यान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘path of the Pitṛs’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःthat/it
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
पन्थाःpath
पन्थाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैश्वानरपथात्from the Vaiśvānara-path
वैश्वानरपथात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवैश्वानर + पथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘Vaiśvānara’s path’), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचन
बहिःoutside
बहिः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: ‘outside’)