Shloka 14
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
मेरोर्मध्यात्प्रतिदिशं कोटिरेका तु सा स्मृता / तथा शातसहस्राणामेकोन नवतिः पुनः
Transliteration
merormadhyātpratidiśaṃ koṭirekā tu sā smṛtā / tathā śātasahasrāṇāmekona navatiḥ punaḥ
Translation
മേരുവിന്റെ മധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഓരോ ദിശയിലേക്കും ഓരോ കോടി (പരിമാണം) എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു; പിന്നെയും ശതസഹസ്രങ്ങളിൽ തൊണ്ണൂറിൽ ഒന്ന് കുറവ് (അഥവാ 89) എന്നും പറയുന്നു।
Word by Word
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
मध्यात्from the middle
मध्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
प्रतिदिशम्in each direction
प्रतिदिशम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-दिश् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘each direction’
कोटिःa crore (ten million)
कोटिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एकाone
एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
साthat (extent)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
स्मृताis said/remembered
स्मृता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used predicatively), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)
शातसहस्राणाम्of hundred-thousands
शातसहस्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशत-सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound) ‘one hundred thousands’
एकोनone less (than)
एकोन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक-ऊन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: एकेन ऊनः (‘one less’)
नवतिःninety
नवतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनवति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक
पुनःagain/further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: repetition/again)