Shloka 116
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशच्च काष्ठा गणयेत्कलां तु / त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहूर्त्तस्तैस्त्रिंशता रात्र्यहनी समेते
Transliteration
kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva triṃśacca kāṣṭhā gaṇayetkalāṃ tu / triṃśatkalāścāpi bhavenmuhūrttastaistriṃśatā rātryahanī samete
Translation
പത്ത് കൂടെ അഞ്ച് നിമേഷങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒരു കാഷ്ഠ; മുപ്പത് കാഷ്ഠകൾ ഒരു കല; മുപ്പത് കലകൾ ഒരു മുഹൂർത്തം; അങ്ങനെ മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങളാൽ രാത്രി-പകൽ സമ്പൂർണ്ണമാകുന്നു।
Word by Word
kāṣṭhāḥkāṣṭhās (time-units)
kāṣṭhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāṣṭhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा विभक्ति (1st/nominative), बहुवचन (plural)
nimeṣāḥnimeṣas (blinks)
nimeṣāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnimeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st), बहुवचन (plural)
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like numeral)
pañcafive
pañca:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like numeral)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic/limiting particle)
triṃśatthirty
triṃśat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottriṃśat (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
kāṣṭhāḥkāṣṭhās
kāṣṭhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāṣṭhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), बहुवचन (plural)
gaṇayetshould count/compute
gaṇayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√gaṇ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
kalāma kalā (time-unit)
kalām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkalā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/accusative), एकवचन (singular)
tubut/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वय (contrastive particle)
triṃśatthirty
triṃśat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottriṃśat (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral)
kalāḥkalās
kalāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkalā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), बहुवचन (plural)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
apialso
api:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय, अपि (also/even)
bhavetshould be/becomes
bhavet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
muhūrttaḥa muhūrta
muhūrttaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuhūrta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
taiḥby those/with those (units)
taiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
triṃśatāby thirty
triṃśatā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottriṃśat (प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्द (numeral used as noun), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), एकवचन (singular)
rātri-ahanīnight and day
rātri-ahanī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक) + ahan (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (copulative) 'रात्रिश्च अहश्च'; स्त्रीलिङ्ग (as dvandva treated feminine here), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), द्विवचन (dual)
sameteare joined/come together
samete:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√i (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन (dual), आत्मनेपद