Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 9
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
न जरा बाधते तत्र न म्रियन्ते च ते ऽचिरात् / मध्यमं यन्मया प्रोक्तं नाम्ना वर्षमिलावृतम्
Transliteration
na jarā bādhate tatra na mriyante ca te 'cirāt / madhyamaṃ yanmayā proktaṃ nāmnā varṣamilāvṛtam
Translation
അവിടെ ജര അവരെ ബാധിക്കുകയില്ല; അവർ ഉടൻ മരിക്കുകയും ഇല്ല. ഞാൻ പറഞ്ഞ മദ്ധ്യസ്ഥമായ വർഷത്തിന് ‘ഇലാവൃതം’ എന്ന നാമമാണ്.
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
जराold age
जरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
बाधतेafflicts
बाधते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक — ‘there’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
म्रियन्तेdie
म्रियन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
अचिरात्soon/quickly
अचिरात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअचिरात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb) — ‘soon/quickly’
मध्यमम्middle/central
मध्यमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (here as predicate/attribute to varṣam)
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्तम्said/declared
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘said/declared’
नाम्नाby name/as (its) name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन
वर्षम्region/varṣa
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
इलावृतम्Ilāvṛta (name of the varṣa)
इलावृतम्:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootइलावृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (इला + आवृत) (नामधेय)