Shloka 16
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
मेरोः पश्चिमभागे तु नवसाहस्रसम्मिते / चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि गन्धमादनपर्वतः
Transliteration
meroḥ paścimabhāge tu navasāhasrasammite / catustriṃśatsahasrāṇi gandhamādanaparvataḥ
Translation
മേറുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, ഒൻപതിനായിരം യോജന പരിമിതിയിൽ, ഗന്ധമാദന പർവ്വതം മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം യോജന വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
Word by Word
मेरोःof Meru
मेरोः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पश्चिम-भागेin the western part
पश्चिम-भागे:
अधिकरण (सप्तमी/Locative)
TypeNoun
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (पश्चिमः भागः)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध-निपात (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
नव-साहस्र-सम्मितेmeasured as nine thousand
नव-साहस्र-सम्मिते:
विशेषण (adjectival to अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक) + सम्मित (कृदन्त; सम्+मा धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (भागे) ; तत्पुरुष-समास (नवसाहस्रैः सम्मितः = measured by nine thousand)
चतुः-त्रिंशत्-सहस्राणिthirty-four thousand
चतुः-त्रिंशत्-सहस्राणि:
प्रमाण/परिमाण (measure; predicate/accusative of extent)
TypeNoun
Rootचतुः (प्रातिपदिक) + त्रिंशत् (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative) वा द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; द्विगु-समास (संख्यापूर्वकः)
गन्धमादन-पर्वतःthe Gandhamādana mountain
गन्धमादन-पर्वतः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धमादन (प्रातिपदिक) + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (गन्धमादनः पर्वतः)