Shloka 28
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
कार्यकारणयुक्तास्तु ए श्वर्याद्व्याप्य संस्थिताः / स्थानाभिमानिनो ह्येते तिष्ठन्तीह प्रसंगमात्
Transliteration
kāryakāraṇayuktāstu e śvaryādvyāpya saṃsthitāḥ / sthānābhimānino hyete tiṣṭhantīha prasaṃgamāt
Translation
അവർ കാര്യം-കാരണം എന്ന ബന്ധത്തോടെ യുക്തരായി, ഐശ്വര്യത്തിൽ വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു; ഇവർ സ്ഥാനാഭിമാനികളായതിനാൽ, പ്രസംഗവശാൽ ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
Word by Word
कार्यकारणयुक्ताःconnected with cause and effect
कार्यकारणयुक्ताः:
Karta (कर्ता/predicative to subject)
TypeAdjective
Rootकार्य + कारण + युक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः (कार्य-कारण-युक्त) बहुपद-तत्पुरुष (determinative: ‘connected with effect and cause’)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (particle)
ऐश्वर्यात्from sovereignty/power
ऐश्वर्यात्:
Apadana (अपादान/from)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootव्याप् (धातु) + ल्यप् (कृत्) → व्याप्य (अव्ययीभाव/क्त्वान्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund) उपसर्ग: वि-; अर्थः ‘having pervaded’
संस्थिताःare established
संस्थिताः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृत्) → संस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; उपसर्ग: सम्-
स्थानाभिमानिनःthose identifying with (their) station/place
स्थानाभिमानिनः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootस्थान + अभिमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘place’ + ‘self-identifying’)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
तिष्ठन्तिstand/remain
तिष्ठन्ति:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb)
प्रसङ्गमात्incidentally/by occasion
प्रसङ्गमात्:
Hetu (हेतु/cause)
TypeIndeclinable
Rootप्रसङ्गमात् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; हेत्वर्थे (causal adverbial: ‘by occasion/incidentally’); पाठभेदे ‘प्रसङ्गात्’ इति