Shloka 147
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
त्र्यंबकः स पुरोडाशस्तेनैष त्र्यंबकः स्मृतः / इत्येतत्पञ्चवर्षं हि युगं प्रोक्तं मनीषिभिः
Transliteration
tryaṃbakaḥ sa puroḍāśastenaiṣa tryaṃbakaḥ smṛtaḥ / ityetatpañcavarṣaṃ hi yugaṃ proktaṃ manīṣibhiḥ
Translation
ആ പുരോഡാശം ‘ത്ര്യംബക’മാണ്; അതുകൊണ്ട് ഇതും ‘ത്ര്യംബക’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ അഞ്ചുവർഷം ഒരു യുഗമെന്നു മनीഷികൾ പ്രസ്താവിച്ചു।
Word by Word
त्र्यंबकःTryambaka
त्र्यंबकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्र्यंबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; proper epithet/name ‘Tryambaka’
सःthat (one)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
पुरोडाशःpuroḍāśa
पुरोडाशः:
Apposition (समाधिकरण)
TypeNoun
Rootपुरोडाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया एकवचन; ‘by that/therefore’
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘this’
त्र्यंबकःTryambaka
त्र्यंबकः:
Apposition (समाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्र्यंबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; predicate/apposition
स्मृतःis said
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘is called/remembered’
इतिthus
इति:
Discourse marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय; quotative ‘thus’
एतत्this
एतत्:
Karta/Karma (कर्ता/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘this’ (referring to the described unit)
पञ्चवर्षम्five-year
पञ्चवर्षम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootपञ्च-वर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘five-year (period)’
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; causal/emphatic particle ‘indeed/for’
युगम्a yuga (period)
युगम्:
Karma/Predicate (कर्म/समाधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘yuga, age/period’
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन; passive ‘is declared’
मनीषिभिःby the sages
मनीषिभिः:
Kartr-karana (कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; ‘by sages/wise men’