Next Verse

Shloka 1

अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे अग्निनिचयो नाम द्वादशो ऽध्यायः सुत उवाच ब्रह्मणः सृजतः पुत्रान् पूर्वं स्वायंभुवेंऽतरे / गात्रेभ्यो जज्ञिरे तस्य मनुष्यासुरदेवताः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde agninicayo nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ suta uvāca brahmaṇaḥ sṛjataḥ putrān pūrvaṃ svāyaṃbhuveṃ'tare / gātrebhyo jajñire tasya manuṣyāsuradevatāḥ

ഇങ്ങനെ വായു പ്രോക്തമായ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗം ദ്വിതീയ അനുഷംഗപാദത്തിലെ ‘അഗ്നിനിചയം’ എന്ന ദ്വാദശ അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു— സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിന്റെ ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരും അസുരരും ദേവന്മാരും ജനിച്ചു।

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
śrī-brahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootśrī + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; karmadhāraya honorific qualifier
mahā-purāṇein the great Purāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (√vac, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; past passive participle (क्त) agreeing with purāṇe
pūrva-bhāgein the former section
pūrva-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
dvitīyein the second
dvitīye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th), Singular; ordinal adjective qualifying bhāge/pāde
anuṣaṅga-pādein the Anuṣaṅga pāda (sub-division)
anuṣaṅga-pāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
agninicayaḥ(the chapter) ‘Agni-nicaya’
agninicayaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootagni + nicaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; chapter-title noun
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya (अव्यय), name-indicator particle
dvādaśaḥtwelfth
dvādaśaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ordinal/cardinal used adjectivally qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
sutaḥSūta
sutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथम-पुरुष), Singular (एकवचन)
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
sṛjataḥwhile creating
sṛjataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√sṛj (धातु) + śatṛ (शतृ)
FormPresent active participle (शतृ), Genitive (6th), Singular; agreeing with brahmaṇaḥ
putrānsons
putrān:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
pūrvamformerly/first
pūrvam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (अव्ययभाव/प्रातिपदिक-नपुंसक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb of time
svāyaṃbhuvein the Svāyambhuva (Manvantara)
svāyaṃbhuve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvāyaṃbhuva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; qualifying antare (manvantara)
antarein the interval/manvantara
antare:
Adhikarana (अधिकरण/time-frame)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular
gātrebhyaḥfrom (his) limbs
gātrebhyaḥ:
Apādāna (अपादान/source)
TypeNoun
Rootgātra (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Plural
jajñirewere born/arose
jajñire:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथम-पुरुष), Plural (बहुवचन); Ātmanepada form
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th), Singular; pronoun referring to Brahmā
manuṣya-asura-devatāḥhumans, asuras, and gods
manuṣya-asura-devatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuṣya + asura + devatā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Plural; dvandva enumerative; subject of jajñire