Shloka 68
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
गते पितरि तौ क्रूरौ निसर्गादेव दारुणौ / विपर्ययेषु वर्त्तेते ऽकृतज्ञौ प्राणिहिंसकौ
Transliteration
gate pitari tau krūrau nisargādeva dāruṇau / viparyayeṣu varttete 'kṛtajñau prāṇihiṃsakau
Translation
പിതാവ് അകന്ന ശേഷം ആ ഇരുവരും സ്വഭാവതഃ ക്രൂരരും ദാരുണരുമായിരുന്നു. അവർ വിപരീത വഴികളിൽ നടന്ന് കൃതഘ്നരും പ്രാണിഹിംസകരുമായിരുന്നു.
Word by Word
गतेwhen (he) had gone
गते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative circumstance)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), Locative (7th/सप्तमी), Singular; Masculine/Neuter agreement with 'पितरि' (when father had gone)
पितरिin/when the father
पितरि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
तौthose two
तौ:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual
क्रूरौcruel
क्रूरौ:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; adjective of 'तौ'
निसर्गात्by nature, from disposition
निसर्गात्:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootनिसर्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
एवindeed, just
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
दारुणौterrible, harsh
दारुणौ:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; adjective of 'तौ'
विपर्ययेषुin perversions/misdeeds
विपर्ययेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootविपर्यय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Plural
वर्त्तेतेthey behave/engage
वर्त्तेते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), Ātmanepada, Prathama-puruṣa (3rd person), Dual
अकृतज्ञौungrateful
अकृतज्ञौ:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootअकृतज्ञ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; adjective of 'तौ'
प्राणिहिंसकौkillers of living beings
प्राणिहिंसकौ:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootप्राणि + हिंसक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'प्राणिनां हिंसकौ'; Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual; adjective of 'तौ'