Shloka 66
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
नक्ताहारविहारौ च द्विजदेवादिभोजनौ / नक्तं चैव बलीयांसौ दिवा वै निर्बलौ युवाम्
Transliteration
naktāhāravihārau ca dvijadevādibhojanau / naktaṃ caiva balīyāṃsau divā vai nirbalau yuvām
Translation
നിങ്ങളുടെ ആഹാരവും വിഹാരവും രാത്രിയിലായിരിക്കും; നിങ്ങൾ ദ്വിജന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും മുതലായവരെയും ഭക്ഷിക്കും. രാത്രിയിൽ നിങ്ങൾ ശക്തരാകും, പകലിൽ തീർച്ചയായും ദുർബലരാകും.
Word by Word
नक्त-आहार-विहारौhaving food and recreation at night
नक्त-आहार-विहारौ:
कर्ता (Karta; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनक्त (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक) + विहार (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (आहारः च विहारः च; नक्त- इति उपपद-विशेषण); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण (युवाम् इति)
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
द्विज-देव-आदि-भोजनौeating (like) Brahmins, gods, etc.
द्विज-देव-आदि-भोजनौ:
कर्ता (Karta; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + भोजन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजदेवादीनां भोजनम्; ‘भोजनौ’ = भोजनशीलौ/भोजनेन युक्तौ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण
नक्तम्at night
नक्तम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa; time)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (at night)
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
बलीयांसौstronger
बलीयांसौ:
कर्ता (Karta; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formतुलनात्मक-विशेषण (comparative) ‘बलीयस्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
दिवाby day
दिवा:
अधिकरण (Adhikaraṇa; time)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (by day)
वैindeed
वै:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/assurance)
निर्बलौweak
निर्बलौ:
कर्ता (Karta; predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनिर्बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण
युवाम्you two
युवाम्:
कर्म (Karma; addressed/target)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/कर्म), द्विवचन; सर्वनाम; (सम्बोधनार्थे अपि प्रयोगः सम्भवः)