Shloka 46
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
एवमुक्तस्तु राजर्षिरुत्तङ्केन महात्मना / कुवलाश्वं तु तं प्रादात्तस्मिन् धुन्धुनिवारणे
Transliteration
evamuktastu rājarṣiruttaṅkena mahātmanā / kuvalāśvaṃ tu taṃ prādāttasmin dhundhunivāraṇe
Translation
മഹാത്മാവായ ഉത്തങ്കൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജർഷി ധുന്ധുവിനെ നിവാരണമാക്കാൻ കുവലാശ്വനെ അവനു ഏല്പിച്ചു.
Word by Word
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), प्रकारवाचक (manner-adverb)
uktaḥ(having been) addressed/said to
uktaḥ:
Karta (कर्ता) (as predicate agreeing with subject)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + kta (कृत्) → ukta (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावः (passive sense)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ (but/indeed)
rājarṣiḥthe royal sage
rājarṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formसमास: राजर्षि (तत्पुरुष; राज्ञः ऋषिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uttaṅkenaby Uttanka
uttaṅkena:
Karta (कर्ता) (agent in passive)
TypeNoun
Rootuttaṅka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
mahātmanāby the great-souled (one)
mahātmanā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formसमास: महात्मन् (कर्मधारय; महान् आत्मा यस्य), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) of uttāṅkena
kuvalāśvamKuvalāśva
kuvalāśvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuvalāśva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
tuand/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle), emphasis/contrast
tamto him/that (person)
tam:
Karma (कर्म) (secondary object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
prādātgave
prādāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: प्र-
tasminin that (matter/occasion)
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
dhundhu-nivāraṇein the repelling of Dhundhu
dhundhu-nivāraṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdhundhu (प्रातिपदिक) + nivāraṇa (प्रातिपदिक)
Formसमास: धुन्धुनिवारण (तत्पुरुष; धुन्धोः निवारणम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन