Shloka 40
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
तस्य निश्वासवातेन रज उद्धूयते महत् / आदित्यपथमावृत्य सप्ताहं भूमिकंपनम्
Transliteration
tasya niśvāsavātena raja uddhūyate mahat / ādityapathamāvṛtya saptāhaṃ bhūmikaṃpanam
Translation
അവന്റെ ശ്വാസവാതത്തിൽ മഹത്തായ പൊടി ഉയർന്നു പറക്കും; സൂര്യന്റെ പഥം മൂടപ്പെടുകയും ഏഴുദിവസം ഭൂമി കുലുങ്ങുകയും ചെയ്യും.
Word by Word
तस्यof him / his
तस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
निश्वास-वातेनby the wind of (his) breath
निश्वास-वातेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनिश्वास (प्रातिपदिक) + वात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निश्वासस्य वातः)
रजःdust
रजः:
कर्ता
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उद्धूयतेis blown up / is raised
उद्धूयते:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद् + धू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: ‘is blown up’)
महत्great / huge
महत्:
विशेषण (of रजः)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; रजः इति विशेषणम्
आदित्य-पथम्the sun’s path
आदित्य-पथम्:
कर्म (Object of आवृत्य)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आदित्यस्य पथः)
आवृत्यhaving covered
आवृत्य:
क्रियाविशेषण (पूर्वकालिक क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + वृत् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘having covered/obscured’
सप्ताहम्for a week
सप्ताहम्:
कालाधिकरण/अवधि (duration)
TypeNoun
Rootसप्ताह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), एकवचन; कालावधि (duration)
भूमि-कम्पनम्earth-tremor / earthquake
भूमि-कम्पनम्:
कर्म/फल (resultant event; appositional)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + कम्पन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (contextually: resultant event); षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमेः कम्पनम्)