Shloka 21
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
इक्ष्वाकौसंस्थिते तस्मिञ्छशादः पृथिवीमिमाम् / प्राप्तः परगधर्मात्मा स चायोध्याधिपो ऽभवत्
Transliteration
ikṣvākausaṃsthite tasmiñchaśādaḥ pṛthivīmimām / prāptaḥ paragadharmātmā sa cāyodhyādhipo 'bhavat
Translation
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ആ സമയത്ത് ശശാദൻ ഈ ഭൂമിയെ പ്രാപിച്ചു; പരധർമ്മാത്മാവായി അവൻ അയോധ്യയുടെ അധിപനായിത്തീർന്നു.
Word by Word
इक्ष्वाकौin/among Ikṣvāku (lineage)
इक्ष्वाकौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइक्ष्वाकु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; locative singular
संस्थितेbeing established/settled
संस्थिते:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; agreeing with इक्ष्वाकौ
तस्मिन्in him/therein
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative singular pronoun
शशादःŚaśāda (proper name)
शशादः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootशशाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; nominative singular
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; accusative singular
इमाम्this
इमाम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative agreeing with पृथिवीम्
प्राप्तःhaving obtained/attained
प्राप्तः:
क्रियाविशेषण/भाव (Predicative participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; used predicatively ‘having obtained/attained’
परगधर्मात्माone whose nature is righteous (and eminent)
परगधर्मात्मा:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरग + धर्म + आत्मन् (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (धर्मात्मा = धर्मः आत्मा यस्य/धर्मात्मा), with परग as qualifier; agreeing with शशादः
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular pronoun
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अयोध्या-अधिपःlord of Ayodhyā
अयोध्या-अधिपः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअयोध्या + अधिप (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अयोध्यायाः अधिपः)
अभवत्became
अभवत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन