Shloka 183
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
त्रयो ऽभिसंहिता लोका बुद्ध्या सत्येन चैव हि / दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत
Transliteration
trayo 'bhisaṃhitā lokā buddhyā satyena caiva hi / dīrghabāhuḥ sutastasya raghustasmādajāyata
Translation
ബുദ്ധിയും സത്യവും കൊണ്ടു അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഏകീകരിച്ചു (വശപ്പെടുത്തി); അവന്റെ പുത്രൻ ദീർഘബാഹു, അവനിൽ നിന്ന് രഘു ജനിച്ചു.
Word by Word
त्रयःthree
त्रयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)
अभिसंहिताःbrought together, united
अभिसंहिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-धा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
लोकाःworlds
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बुद्ध्याby intellect
बुद्ध्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सत्येनby truth
सत्येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; causal/emphatic)
दीर्घबाहुःDīrghabāhu (name; long-armed)
दीर्घबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदीर्घ-बाहु (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दीर्घौ बाहू यस्य/नाम)
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
रघुःRaghu (name)
रघुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरघु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मात्from him
तस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; सर्वनाम
अजायतwas born
अजायत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन