Shloka 128
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
त्दृतराज्यस्तदाबाहुः संन्यस्य स तदा गृहम् / वनं प्रविश्य धर्मात्मा सह पत्न्या तपो ऽचरत्
Transliteration
tdṛtarājyastadābāhuḥ saṃnyasya sa tadā gṛham / vanaṃ praviśya dharmātmā saha patnyā tapo 'carat
Translation
രാജ്യം നഷ്ടമായപ്പോൾ ബാഹു ഗൃഹം ഉപേക്ഷിച്ചു; ധർമ്മാത്മാവായി ഭാര്യയോടൊപ്പം വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു.
Word by Word
हृतराज्यःone whose kingdom was taken
हृतराज्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृत (सम्-हृ; धातु) + राज्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (यस्य राज्यं हृतम् सः)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय—कालवाचक
बाहुःBāhu
बाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संन्यस्यhaving renounced/abandoned
संन्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-नि- अस्/न्यास् (धातु)
Formकृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय—कालवाचक
गृहम्home/house
गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वनम्forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formकृदन्त—ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययभाव
धर्मात्माrighteous-souled one
धर्मात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (धर्मः आत्मा यस्य/धर्मे आत्मा)
सहtogether with
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय—सह-अर्थक उपसर्गवत् (with)
पत्न्याwith (his) wife
पत्न्या:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अचरत्practised/performed
अचरत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन