Adhyaya 18
Varāha Confronts Hiraṇyākṣa: The Challenge, the Rescue of Earth, and the Opening of the Mace-Duel
മുന് അധ്യായത്തിലെ സംഘര്ഷത്തിന് പിന്നാലെ, നാരദനില് നിന്ന് ഭഗവാന് എവിടെയെന്ന് അറിഞ്ഞ ഹിരണ്യാക്ഷന് സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുചെന്ന്, വരാഹഭഗവാന് തന്റെ ദന്തങ്ങളില് ഭൂദേവിയെ ഉയര്ത്തി ധരിച്ചിരിക്കുന്നതു കാണുന്നു. അവന് പ്രഭുവിനെ ‘മൃഗം’ എന്നു പരിഹസിച്ച്, ദേവന്മാരെയും യജ്ഞധര്മത്തെയും നശിപ്പിക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, ഭൂമിയുടെ അധിപത്യം തനിക്കാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു. കഠിനവാക്കുകള് വേദനിപ്പിച്ചാലും ഭഗവാന് ആദ്യം ഭൂദേവിയുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നു—ജലത്തില് നിന്ന് ഉയര്ന്ന് ഭൂമിയെ ഉപരിതലത്തില് സ്ഥാപിച്ച്, തെന്നി നിലനില്ക്കാനുള്ള ശക്തി നല്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവും ദേവഗണങ്ങളും സ്തുതി ചെയ്ത് പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തുന്നു. പിന്നെ വരാഹന് നിര്ഭയമായി ധര്മസ്ഥാപനത്തിനായി ദൈത്യന്റെ ദര്പ്പത്തിന് മറുപടി നല്കി, ഹിരണ്യാക്ഷന് മരണപാശത്തില് ബന്ധിതനാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. തുടര്ന്ന് ഗദായുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നു—ദൈത്യന് പ്രഹരിക്കുന്നു, പ്രഭു കൗശലത്തോടെ ഒഴിവാക്കുന്നു; ഇരുവരും വര്ധിക്കുന്ന ക്രോധത്തോടെ ഭാരമേറിയ ഗദാപ്രഹാരങ്ങള് കൈമാറുന്നു. അവസാനം ബ്രഹ്മാവ് എത്തി ദ്വന്ദ്വം കണ്ടു, അശുഭകാലം കടക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വേഗം സമാപിപ്പിക്കണമെന്ന് ഭഗവാനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു—അടുത്ത അധ്യായത്തിലെ നിര്ണായക പോരാട്ടത്തിന് പീഠികയാകുന്നു।
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच तदेवमाकर्ण्य जलेशभाषितं महामनास्तद्विगणय्य दुर्मद: । हरेर्विदित्वा गतिमङ्ग नारदाद् रसातलं निर्विविशे त्वरान्वित: ॥ १ ॥
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു—വരുണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും ആ മഹാബലനായ ദൈത്യൻ ദുർമദംകൊണ്ട് അവയെ അവഗണിച്ചു. പ്രിയ വിദുരാ, നാരദനിൽ നിന്ന് ശ്രീഹരിയുടെ സ്ഥാനം അറിഞ്ഞ് അവൻ വേഗത്തിൽ രസാതലത്തിലേക്ക് കുതിച്ചു കയറി.
Verse 2
ददर्श तत्राभिजितं धराधरं प्रोन्नीयमानावनिमग्रदंष्ट्रया । मुष्णन्तमक्ष्णा स्वरुचोऽरुणश्रिया जहास चाहो वनगोचरो मृग: ॥ २ ॥
അവിടെ അവൻ സർവ്വവിജയിയായ ധരാധരനായ ഭഗവാനെ വരാഹരൂപത്തിൽ കണ്ടു; അഗ്രദംഷ്ട്രകളുടെ അറ്റത്തിൽ ഭൂമിയെ മേലോട്ടുയർത്തുകയായിരുന്നു. ചുവന്ന കണ്ണുകളുടെ ദീപ്തി അവന്റെ തേജസ് കവർന്നു; അപ്പോൾ അവൻ ചിരിച്ചു: “അഹോ, ജല-സ്ഥലചര മൃഗം!”
Verse 3
आहैनमेह्यज्ञ महीं विमुञ्च नो रसौकसां विश्वसृजेयमर्पिता । न स्वस्ति यास्यस्यनया ममेक्षत: सुराधमासादितसूकराकृते ॥ ३ ॥
ദൈത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, വരാഹരൂപം ധരിച്ചവനേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. ഈ ഭൂമിയെ വിശ്വസൃഷ്ടാവ് ഞങ്ങൾക്കു, രസാതലവാസികൾക്കു, ഏല്പിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു നീ ഇതിനെ കൊണ്ടുപോകുകയാണെങ്കിൽ, എന്റെ പ്രഹരം കൂടാതെ നീ രക്ഷപ്പെടുകയില്ല.
Verse 4
त्वं न: सपत्नैरभवाय किं भृतो यो मायया हन्त्यसुरान् परोक्षजित् । त्वां योगमायाबलमल्पपौरुषं संस्थाप्य मूढ प्रमृजे सुहृच्छुच: ॥ ४ ॥
എടാ വിഡ്ഢീ, ഞങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാനായി ഞങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളാൽ വളർത്തപ്പെട്ടവനാണ് നീ. മായയാൽ മറഞ്ഞിരുന്ന് നീ അസുരന്മാരെ കൊല്ലുന്നു. ഇന്ന് നിന്നെ വധിച്ച് എന്റെ ബന്ധുക്കളുടെ ദുഃഖം ഞാൻ അകറ്റും.
Verse 5
त्वयि संस्थिते गदया शीर्णशीर्ष- ण्यस्मद्भुजच्युतया ये च तुभ्यम् । बलिं हरन्त्यृषयो ये च देवा: स्वयं सर्वे न भविष्यन्त्यमूला: ॥ ५ ॥
എന്റെ കൈകളാൽ എറിയപ്പെട്ട ഗദയേറ്റ് തല തകർന്ന് നീ വീഴുമ്പോൾ, നിനക്ക് ഹവിസ്സ് നൽകുന്ന ഋഷികളും ദേവന്മാരും വേരില്ലാത്ത മരങ്ങളെപ്പോലെ നശിച്ചുപോകും.
Verse 6
स तुद्यमानोऽरिदुरुक्ततोमरै- र्दंष्ट्राग्रगां गामुपलक्ष्य भीताम् । तोदं मृषन्निरगादम्बुमध्याद् ग्राहाहत: सकरेणुर्यथेभ: ॥ ६ ॥
അസുരന്റെ അമ്പുപോലെയുള്ള വാക്കുകൾ ഭഗവാനെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം അത് സഹിച്ചു. തന്റെ ദംഷ്ട്രങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്ന ഭൂമി ഭയപ്പെട്ടതായി കണ്ട്, മുതലയുടെ ആക്രമണമേറ്റ ആന പിടിയാനയോടൊപ്പം വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് കയറുന്നതുപോലെ അദ്ദേഹം ഉയർന്നു വന്നു.
Verse 7
तं नि:सरन्तं सलिलादनुद्रुतो हिरण्यकेशो द्विरदं यथा झष: । करालदंष्ट्रोऽशनिनिस्वनोऽब्रवीद् गतह्रियां किं त्वसतां विगर्हितम् ॥ ७ ॥
സ്വർണ്ണനിറമുള്ള മുടിയും ഭയങ്കരമായ പല്ലുകളുമുള്ള ആ അസുരൻ, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന ഭഗവാനെ, മുതല ആനയെ എന്നപോലെ പിന്തുടർന്നു. ഇടിമുഴക്കം പോലെ അലറിക്കൊണ്ട് അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഓടിപ്പോകാൻ നിനക്ക് നാണമില്ലേ? നാണമില്ലാത്തവർക്ക് അപമാനം ഒരു പ്രശ്നമല്ലല്ലോ!'
Verse 8
स गामुदस्तात्सलिलस्य गोचरे विन्यस्य तस्यामदधात्स्वसत्त्वम् । अभिष्टुतो विश्वसृजा प्रसूनै- रापूर्यमाणो विबुधै: पश्यतोऽरे: ॥ ८ ॥
ഭഗവാൻ ഭൂമിയെ വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ തന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ നിർത്തി, വെള്ളത്തിൽ പൊങ്ങിക്കിടക്കാനുള്ള ശക്തി നൽകി. ശത്രു നോക്കിനിൽക്കെ, ബ്രഹ്മാവ് ഭഗവാനെ സ്തുതിക്കുകയും ദേവന്മാർ പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തുകയും ചെയ്തു.
Verse 9
परानुषक्तं तपनीयोपकल्पं महागदं काञ्चनचित्रदंशम् । मर्माण्यभीक्ष्णं प्रतुदन्तं दुरुक्तै: प्रचण्डमन्यु: प्रहसंस्तं बभाषे ॥ ९ ॥
സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളും കവചവും ധരിച്ച ആ അസുരൻ വലിയ ഗദയുമായി ഭഗവാനെ പിന്തുടർന്നു. ഭഗവാൻ അവന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ സഹിച്ചു, എന്നാൽ അവന് മറുപടി നൽകാൻ, ഭയങ്കരമായ കോപം പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.
Verse 10
श्रीभगवानुवाच सत्यं वयं भो वनगोचरा मृगा युष्मद्विधान्मृगये ग्रामसिंहान् । न मृत्युपाशै: प्रतिमुक्तस्य वीरा विकत्थनं तव गृह्णन्त्यभद्र ॥ १० ॥
ശ്രീ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സത്യമാണ്, ഞങ്ങൾ വനചാരികളാണ്, നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള ഗ്രാമസിംഹങ്ങളെ (നായ്ക്കളെ) ഞങ്ങൾ വേട്ടയാടുന്നു. മരണത്തിന്റെ കെണിയിൽ നിന്ന് മോചിതനായവൻ നിന്റെ വീരവാദങ്ങളെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം നീ മരണത്തിന്റെ നിയമങ്ങളാൽ ബന്ധിതനാണ്.
Verse 11
एते वयं न्यासहरा रसौकसां गतह्रियो गदया द्रावितास्ते । तिष्ठामहेऽथापि कथञ्चिदाजौ स्थेयं क्व यामो बलिनोत्पाद्य वैरम् ॥ ११ ॥
തീർച്ചയായും ഞങ്ങൾ രസാതല നിവാസികളുടെ നിക്ഷേപം മോഷ്ടിച്ചു, ഞങ്ങൾക്ക് നാണമില്ല. നിന്റെ ശക്തമായ ഗദയേറ്റ് വേദനിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഞാൻ ഇവിടെ വെള്ളത്തിൽ തന്നെ നിൽക്കും, കാരണം നിന്നെപ്പോലൊരു ശക്തനായ ശത്രുവിനോട് പകയുണ്ടാക്കിയ ശേഷം എനിക്ക് പോകാൻ ഒരിടവുമില്ല.
Verse 12
त्वं पद्रथानां किल यूथपाधिपो घटस्व नोऽस्वस्तय आश्वनूह: । संस्थाप्य चास्मान् प्रमृजाश्रुस्वकानां य: स्वां प्रतिज्ञां नातिपिपर्त्यसभ्य: ॥ १२ ॥
നീ കാലാൾപ്പടയുടെ നായകന്മാരുടെ അധിപനാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ ഞങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ പെട്ടെന്ന് നടപടിയെടുക്കുക. നിന്റെ പാഴ്വാക്കുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞങ്ങളെ കൊന്ന് നിന്റെ ബന്ധുക്കളുടെ കണ്ണീർ തുടയ്ക്കുക. സ്വന്തം പ്രതിജ്ഞ നിറവേറ്റാത്തവൻ സഭയിൽ ഇരിക്കാൻ യോഗ്യനല്ല.
Verse 13
मैत्रेय उवाचसोऽधिक्षिप्तो भगवता प्रलब्धश्च रुषा भृशम् । आजहारोल्बणं क्रोधं क्रीड्यमानोऽहिराडिव ॥ १३ ॥
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനാൽ ഇപ്രകാരം വെല്ലുവിളിക്കപ്പെടുകയും പരിഹസിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ആ അസുരൻ അത്യന്തം കോപിഷ്ഠനായി. കളിയാക്കപ്പെട്ട ഒരു രാജവെമ്പാലയെപ്പോലെ അവൻ കോപം കൊണ്ട് വിറച്ചു.
Verse 14
सृजन्नमर्षित: श्वासान्मन्युप्रचलितेन्द्रिय: । आसाद्य तरसा दैत्यो गदयान्यहनद्धरिम् ॥ १४ ॥
കോപത്തോടെ ചീറിമുറുമുറുത്ത്, ക്രോധം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കുലുക്കി; ആ ദൈത്യൻ വേഗത്തിൽ ഭഗവാൻ ഹരിയിലേക്കു ചാടിവന്ന് ശക്തമായ ഗദയാൽ പ്രഹരിച്ചു।
Verse 15
भगवांस्तु गदावेगं विसृष्टं रिपुणोरसि । अवञ्चयत्तिरश्चीनो योगारूढ इवान्तकम् ॥ १५ ॥
എന്നാൽ ശത്രു ഭഗവാന്റെ വക്ഷസ്സിനെ ലക്ഷ്യമാക്കി എറിഞ്ഞ ആ ഭീകര ഗദാവേഗം, ഭഗവാൻ അല്പം വശത്തേക്ക് നീങ്ങി ഒഴിവാക്കി; യോഗാരൂഢനായ യോഗി മരണത്തെ വെട്ടിച്ചാടുന്നതുപോലെ।
Verse 16
पुनर्गदां स्वामादाय भ्रामयन्तमभीक्ष्णश: । अभ्यधावद्धरि: क्रुद्ध: संरम्भाद्दष्टदच्छदम् ॥ १६ ॥
വീണ്ടും ആ ദൈത്യൻ തന്റെ ഗദ എടുത്ത് ഇടവിടാതെ ചുഴറ്റി; കോപത്തിൽ അധരം കടിച്ചു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഹരിയും ക്രോധം പ്രകടിപ്പിച്ച് അവനെ നേരിടാൻ പാഞ്ഞെത്തി।
Verse 17
ततश्च गदयारातिं दक्षिणस्यां भ्रुवि प्रभु: । आजघ्ने स तु तां सौम्य गदया कोविदोऽहनत् ॥ १७ ॥
അപ്പോൾ പ്രഭു തന്റെ ഗദയാൽ ശത്രുവിന്റെ വലതു ഭ്രൂവിൽ പ്രഹരിച്ചു; എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ നിപുണനായ ദൈത്യൻ, ഹേ സൗമ്യനായ വിദുരാ, തന്റെ ഗദാകൗശലത്തോടെ ആ പ്രഹാരം തടഞ്ഞു।
Verse 18
एवं गदाभ्यां गुर्वीभ्यां हर्यक्षो हरिरेव च । जिगीषया सुसंरब्धावन्योन्यमभिजघ्नतु: ॥ १८ ॥
ഇങ്ങനെ ഹര്യക്ഷനും ഭഗവാൻ ഹരിയും—ഇരുവരും ഭീമമായ ഗദകളാൽ, ജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്താലും ഉഗ്രകോപത്താലും ഉന്മത്തരായി, പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു।
Verse 19
तयो: स्पृधोस्तिग्मगदाहताङ्गयो: क्षतास्रवघ्राणविवृद्धमन्य्वो: । विचित्रमार्गांश्चरतोर्जिगीषया व्यभादिलायामिव शुष्मिणोर्मृध: ॥ १९ ॥
ആ രണ്ടു യോദ്ധാക്കൾക്കിടയിൽ കടുത്ത മത്സരമുണ്ടായി. പരസ്പരം മൂർച്ചയുള്ള ഗദാപ്രഹരങ്ങളാൽ ശരീരങ്ങൾ മുറിവേറ്റു; സ്വന്തം രക്തത്തിന്റെ ഗന്ധംകൊണ്ട് കോപം കൂടുതൽ വളർന്നു. ജയിക്കാനുള്ള ആകാംക്ഷയിൽ അവർ പലവിധ ചലനങ്ങളും കുതിപ്പുകളും നടത്തി; അവരുടെ പോരാട്ടം പശുവിനായി ഏറ്റുമുട്ടുന്ന രണ്ട് ശക്തിയുള്ള കാളകളുടെ ഏറ്റുമുട്ടലുപോലെ തോന്നി.
Verse 20
दैत्यस्य यज्ञावयवस्य माया- गृहीतवाराहतनोर्महात्मन: । कौरव्य मह्यां द्विषतोर्विमर्दनं दिदृक्षुरागादृषिभिर्वृत: स्वराट् ॥ २० ॥
ഹേ കുരുവംശജാ! ദൈത്യനും, മായയാൽ വരാഹതനു ധരിച്ച യജ്ഞസ്വരൂപനായ പരമേശ്വരനും തമ്മിൽ ലോകഹിതാർത്ഥം നടന്ന ഭയങ്കര യുദ്ധം കാണുവാൻ, സ്വതന്ത്രനായ ബ്രഹ്മാവ് അനുചരന്മാരോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി.
Verse 21
आसन्नशौण्डीरमपेतसाध्वसं कृतप्रतीकारमहार्यविक्रमम् । विलक्ष्य दैत्यं भगवान् सहस्रणी- र्जगाद नारायणमादिसूकरम् ॥ २१ ॥
യുദ്ധസ്ഥലത്ത് എത്തിയ ശേഷം, ആയിരക്കണക്കിന് ഋഷി-തപസ്വികളുടെ നേതാവായ ബ്രഹ്മാവ്, ആരും നേരിടാൻ കഴിയാത്ത അപൂർവശക്തി നേടിയ ഭയരഹിതനായ ദൈത്യനെ കണ്ടു. തുടർന്ന് ആദ്യമായി വരാഹരൂപം ധരിച്ച നാരായണഭഗവാനെ ബ്രഹ്മാവ് അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
Verse 22
ब्रह्मोवाच एष ते देव देवानामङ्घ्रिमूलमुपेयुषाम् । विप्राणां सौरभेयीणां भूतानामप्यनागसाम् ॥ २२ ॥ आगस्कृद्भयकृद्दुष्कृदस्मद्राद्धवरोऽसुर: । अन्वेषन्नप्रतिरथो लोकानटति कण्टक: ॥ २३ ॥
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! ദേവന്മാർ, ബ്രാഹ്മണർ, പശുക്കൾ, നിർദോഷ ജീവികൾ—എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ പാദപദ്മാശ്രയത്തിൽ കഴിയുന്നു; അവർക്കു ഈ അസുരൻ മുള്ളുപോലെ നിരന്തരം പീഡനമാണ്. എന്നിൽ നിന്നു വരം നേടി ഈ ദുഷ്കർമ്മി ഭയം വിതറി, എതിരില്ലാത്ത യോദ്ധാവിനെ തേടി ലോകങ്ങളിലുടനീളം അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
Verse 23
ब्रह्मोवाच एष ते देव देवानामङ्घ्रिमूलमुपेयुषाम् । विप्राणां सौरभेयीणां भूतानामप्यनागसाम् ॥ २२ ॥ आगस्कृद्भयकृद्दुष्कृदस्मद्राद्धवरोऽसुर: । अन्वेषन्नप्रतिरथो लोकानटति कण्टक: ॥ २३ ॥
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! ദേവന്മാർ, ബ്രാഹ്മണർ, പശുക്കൾ, നിർദോഷ ജീവികൾ—എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ പാദപദ്മാശ്രയത്തിൽ കഴിയുന്നു; അവർക്കു ഈ അസുരൻ മുള്ളുപോലെ നിരന്തരം പീഡനമാണ്. എന്നിൽ നിന്നു വരം നേടി ഈ ദുഷ്കർമ്മി ഭയം വിതറി, എതിരില്ലാത്ത യോദ്ധാവിനെ തേടി ലോകങ്ങളിലുടനീളം അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
Verse 24
मैनं मायाविनं दृप्तं निरङ्कुशमसत्तमम् । आक्रीड बालवद्देव यथाशीविषमुत्थितम् ॥ २४ ॥
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! മായാവി, അഹങ്കാരിയും നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത അതിദുഷ്ടനുമായ ഈ സർപ്പസദൃശ ദൈത്യനോടു ബാലനെപ്പോലെ കളിക്കേണ്ടതില്ല।
Verse 25
न यावदेष वर्धेत स्वां वेलां प्राप्य दारुण: । स्वां देव मायामास्थाय तावज्जह्यघमच्युत ॥ २५ ॥
ഈ ഭീകരൻ തന്റെ അനുകൂല സമയത്തെത്തി കൂടുതൽ വളരുന്നതിന് മുമ്പേ, ഹേ അച്യുതാ, നിന്റെ അന്തർഗ്ഗ ദേവമായാശക്തിയാൽ ഈ പാപിയെ നിർഭയമായി സംഹരിക്കണമേ।
Verse 26
एषा घोरतमा सन्ध्या लोकच्छम्बट्करी प्रभो । उपसर्पति सर्वात्मन् सुराणां जयमावह ॥ २६ ॥
ഹേ പ്രഭോ! ലോകത്തെ മൂടുന്ന അതിഘോര സന്ധ്യ വേഗത്തിൽ അടുത്തുവരുന്നു. ഹേ സർവ്വാത്മാ, ദേവന്മാർക്ക് വിജയം വരുത്തി അവനെ സംഹരിക്കണമേ।
Verse 27
अधुनैषोऽभिजिन्नाम योगो मौहूर्तिको ह्यगात् । शिवाय नस्त्वं सुहृदामाशु निस्तर दुस्तरम् ॥ २७ ॥
വിജയത്തിന് ഏറ്റവും അനുകൂലമായ ‘അഭിജിത്’ എന്ന ശുഭമുഹൂർത്തം ഉച്ചയ്ക്ക് ആരംഭിച്ച് പ്രായം കടന്നുപോയി; അതിനാൽ നിന്റെ സുഹൃത്തുകളുടെ മംഗളത്തിനായി ഈ ദുഷ്കര ശത്രുവിനെ വേഗം നീക്കണമേ।
Verse 28
दिष्टया त्वां विहितं मृत्युसमयमासादित: स्वयम् । विक्रम्यैनं मृधे हत्वा लोकानाधेहि शर्मणि ॥ २८ ॥
നമ്മുടെ ഭാഗ്യമായി, തന്റെ മരണസമയം നിനക്കാൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതായ ഈ ദൈത്യൻ സ്വയം നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ വീര്യം പ്രകടിപ്പിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ അവനെ വധിച്ച് ലോകങ്ങളെ ശാന്തിയിൽ സ്ഥാപിക്കണമേ।
Frequently Asked Questions
Varāha’s first act is poṣaṇa: safeguarding Bhū-devī and stabilizing cosmic order. The text highlights that the Lord transfers His potency so Earth can float, demonstrating that restoring dharma is not impulsive heroism but deliberate protection of the vulnerable and re-establishment of the world’s foundations before the final removal of adharma.
Hiraṇyākṣa’s insults are described as “shaftlike,” acknowledging speech as a weapon that wounds. Yet Varāha tolerates them until Earth’s fear is addressed, showing divine forbearance. When He replies, it is not egoic retaliation but a dharmic rebuke: He frames the demon as bound by death (kāla) and Himself as fearless, thereby re-centering the conflict on spiritual reality rather than verbal provocation.
Hiraṇyākṣa is a Daitya empowered by a boon (received via Brahmā), which fuels arrogance and a compulsion to find an equal combatant. He seeks notoriety through conquest and terrorizes devas, brāhmaṇas, cows, and innocents—those aligned with worship of the Lord—making his challenge a direct assault on sacrificial order and divine sovereignty.
Brahmā’s counsel frames the duel within kāla (time), a governing principle even in cosmic events. Abhijit is traditionally an auspicious midday period associated with victory; Brahmā urges swift completion to prevent the demon from gaining advantage in an inauspicious hour and to restore peace promptly. The episode underscores that the Lord’s līlā accommodates worldly timing while remaining fully capable of victory by internal potency.