Adhyaya 17

Verse 1

मैत्रेय उवाच निशम्यात्मभुवा गीतं कारणं शङ्कयोज्झिता: । तत: सर्वे न्यवर्तन्त त्रिदिवाय दिवौकस: ॥ १ ॥

ശ്രീ മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു—വിഷ്ണുവിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് അന്ധകാരത്തിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് വിശദീകരിച്ച് പറഞ്ഞതു കേട്ടപ്പോൾ, ഉയർന്ന ലോകങ്ങളിലെ ദേവന്മാർ എല്ലാ ഭയവും സംശയവും വിട്ടുമാറി. തുടർന്ന് അവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 2

दितिस्तु भर्तुरादेशादपत्यपरिशङ्किनी । पूर्णे वर्षशते साध्वी पुत्रौ प्रसुषुवे यमौ ॥ २ ॥

സാധ്വിയായ ദിതി, ഭർത്താവിന്റെ ആജ്ഞയും പ്രവചനവും മൂലം, ഗർഭസ്ഥ മക്കൾ ദേവന്മാർക്ക് ദുരിതം വരുത്തുമോ എന്ന ആശങ്കയിൽ ഏറെ വിറച്ചു. പൂർണ്ണമായ നൂറു വർഷത്തെ ഗർഭകാലത്തിനു ശേഷം അവൾ ഇരട്ട പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 3

उत्पाता बहवस्तत्र निपेतुर्जायमानयो: । दिवि भुव्यन्तरिक्षे च लोकस्योरुभयावहा: ॥ ३ ॥

ആ രണ്ടു ദാനവന്മാർ ജനിച്ചപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും അന്തരീക്ഷത്തിലും അനേകം പ്രകൃതിവിപത്തുകൾ സംഭവിച്ചു; അവ അത്യന്തം ഭയാനകവും അത്ഭുതകരവും ആയിരുന്നു.

Verse 4

सहाचला भुवश्चेलुर्दिश: सर्वा: प्रजज्वलु: । सोल्काश्चाशनय: पेतु: केतवश्चार्तिहेतव: ॥ ४ ॥

പർവതങ്ങളോടുകൂടി ഭൂമി കുലുങ്ങി; എല്ലാ ദിക്കുകളും തീപിടിച്ചതുപോലെ തോന്നി. ഉല്കകളും ഇടിമിന്നലോടെയുള്ള വജ്രപാതങ്ങളും വീണു; ശനി പോലെയുള്ള അശുഭഗ്രഹങ്ങളും ധൂമകേതുക്കളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—മഹാദുഃഖത്തിന്റെ സൂചനകളായി.

Verse 5

ववौ वायु: सुदु:स्पर्श: फूत्कारानीरयन्मुहु: । उन्मूलयन्नगपतीन्वात्यानीको रजोध्वज: ॥ ५ ॥

അത്യന്തം ദുഃസ്പർശമായ കാറ്റ് വീണ്ടും വീണ്ടും ഫൂത്കാരം മുഴക്കി വീശി, മഹാവൃക്ഷങ്ങളെ വേരോടെ പിഴുതെറിഞ്ഞു; കൊടുങ്കാറ്റുകൾ അതിന്റെ സൈന്യവും ധൂളിമേഘങ്ങൾ അതിന്റെ ധ്വജവും ആയിരുന്നു.

Verse 6

उद्धसत्तडिदम्भोदघटया नष्टभागणे । व्योम्नि प्रविष्टतमसा न स्म व्याद‍ृश्यते पदम् ॥ ६ ॥

ചിരിയെന്നപോലെ മിന്നൽ മിന്നുന്ന ഘനമേഘക്കൂട്ടങ്ങൾ ആകാശത്തിലെ ജ്യോതിഷ്കങ്ങളെ മറച്ചു; തമസ് എല്ലാടവും വാഴ്ന്നു, ഒന്നും കാണാനായില്ല.

Verse 7

चुक्रोश विमना वार्धिरुदूर्मि: क्षुभितोदर: । सोदपानाश्च सरितश्चुक्षुभु: शुष्कपङ्कजा: ॥ ७ ॥

ഉയർന്ന തിരകളുള്ള സമുദ്രം ദുഃഖിതനെന്നപോലെ നിലവിളിച്ചു; സമുദ്രജീവികൾ കലങ്ങിപ്പോയി. നദികളും കുളങ്ങളും കിണറുകളും ക്ഷുഭിതമായി, താമരകൾ വാടിപ്പോയി.

Verse 8

मुहु: परिधयोऽभूवन् सराह्वो: शशिसूर्ययो: । निर्घाता रथनिर्ह्रादा विवरेभ्य: प्रजज्ञिरे ॥ ८ ॥

സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ചുറ്റും വീണ്ടും വീണ്ടും മങ്ങിയ വലയങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, ഗ്രഹണകാലംപോലെ; മേഘമില്ലാതെയും ഇടിമുഴക്കം കേട്ടു, പർവ്വതഗുഹകളിൽ നിന്ന് രഥങ്ങളുടെ കുലുക്കംപോലുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ ഉയർന്നു.

Verse 9

अन्तर्ग्रामेषु मुखतो वमन्त्यो वह्निमुल्बणम् । सृगालोलूकटङ्कारै: प्रणेदुरशिवं शिवा: ॥ ९ ॥

ഗ്രാമങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ പെൺനരികൾ അപശകുനമായി നിലവിളിച്ച് വായിൽ നിന്ന് ഭീകരമായ അഗ്നി ഛർദിച്ചു; അവരോടൊപ്പം നരികളും മൂങ്ങകളും കർക്കശ ശബ്ദങ്ങളാൽ അമംഗളം മുഴക്കി.

Verse 10

सङ्गीतवद्रोदनवदुन्नमय्य शिरोधराम् । व्यमुञ्चन् विविधा वाचो ग्रामसिंहास्ततस्तत: ॥ १० ॥

കഴുത്തുയർത്തി നായകൾ ഇങ്ങും അങ്ങും പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു—ഒരിക്കൽ പാട്ടുപോലെ, ഒരിക്കൽ വിലാപംപോലെ।

Verse 11

खराश्च कर्कशै: क्षत्त: खुरैर्घ्नन्तो धरातलम् । खार्काररभसा मत्ता: पर्यधावन् वरूथश: ॥ ११ ॥

ഓ ക്ഷത്താ (വിദുര), കഴുതകൾ കഠിന കുളമ്പുകളാൽ ഭൂമിയെ അടിച്ചുകൊണ്ട്, മദോന്മത്തമായി കൂട്ടംകൂട്ടമായി ഇങ്ങും അങ്ങും ഓടി കർക്കശമായി കൂകി।

Verse 12

रुदन्तो रासभत्रस्ता नीडादुदपतन् खगा: । घोषेऽरण्ये च पशव: शकृन्मूत्रमकुर्वत ॥ १२ ॥

കഴുതകളുടെ കൂകൽ കേട്ട് ഭയന്ന പക്ഷികൾ കരഞ്ഞുകൂകി കൂടുകളിൽ നിന്ന് പറന്നു; തൊഴുത്തിലും കാട്ടിലും ഉണ്ടായിരുന്ന മൃഗങ്ങൾ മലമൂത്രം വിസർജിച്ചു।

Verse 13

गावोऽत्रसन्नसृग्दोहास्तोयदा: पूयवर्षिण: । व्यरुदन्देवलिङ्गानि द्रुमा: पेतुर्विनानिलम् ॥ १३ ॥

പശുക്കൾ ഭീതിയിൽ വിറച്ച് പാലിന് പകരം രക്തം തന്നു; മേഘങ്ങൾ പുഴു (പൂയം) മഴയായി ചൊരിഞ്ഞു; ക്ഷേത്രത്തിലെ ദേവവിഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ണീർ വാർന്നു; കാറ്റില്ലാതെ വൃക്ഷങ്ങൾ വീണു।

Verse 14

ग्रहान् पुण्यतमानन्ये भगणांश्चापि दीपिता: । अतिचेरुर्वक्रगत्या युयुधुश्च परस्परम् ॥ १४ ॥

ചൊവ്വ, ശനി മുതലായ അശുഭഗ്രഹങ്ങൾ കൂടുതൽ ദീപ്തമായി, ബുധൻ-ഗുരു-ശുക്രൻ എന്നിവയെയും പല നക്ഷത്രമണ്ഡലങ്ങളെയും മറികടന്നു; വക്രഗതിയിൽ സഞ്ചരിച്ച് ഗ്രഹങ്ങൾ പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി।

Verse 15

दृष्ट्वान्यांश्च महोत्पातानतत्तत्त्वविद: प्रजा: । ब्रह्मपुत्रानृते भीता मेनिरे विश्‍वसम्प्लवम् ॥ १५ ॥

ഇതും മറ്റും പല മഹോത്പാതങ്ങളും കണ്ടപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാല് കുമാരന്മാരെ ഒഴികെ തത്ത്വം അറിയാത്ത പ്രജകൾ ഭീതിയിലായി. ഈ ലക്ഷണങ്ങളുടെ രഹസ്യം അറിയാതെ അവർ വിശ്വപ്രളയം അടുത്തുവെന്ന് കരുതി.

Verse 16

तावादिदैत्यौ सहसा व्यज्यमानात्मपौरुषौ । ववृधातेऽश्मसारेण कायेनाद्रिपती इव ॥ १६ ॥

ആ രണ്ടു ആദിദൈത്യർ പെട്ടെന്ന് തന്നെ അപൂർവമായ പൗരുഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു. അവരുടെ ദേഹം ഉക്കുപോലെ ദൃഢമായി വളർന്നു, രണ്ട് മഹാപർവതങ്ങൾ പോലെ.

Verse 17

दिविस्पृशौ हेमकिरीटकोटिभि- र्निरुद्धकाष्ठौ स्फुरदङ्गदाभुजौ । गां कम्पयन्तौ चरणै: पदे पदे कट्या सुकाञ्‍च्यार्कमतीत्य तस्थतु: ॥ १७ ॥

സ്വർണ്ണകിരീടങ്ങളുടെ ശിഖരങ്ങൾ ആകാശത്തെ തൊടുന്നതുപോലെ ഉയർന്നു; അവർ ദിക്കുകളെ മറച്ചു. ഓരോ പടിയിലും ഭൂമി കുലുങ്ങി; തിളങ്ങുന്ന അങ്കദങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഭുജങ്ങൾ, മനോഹര കാഞ്ചിയാൽ ബന്ധിച്ച കടി സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ അവർ നിന്നു.

Verse 18

प्रजापतिर्नाम तयोरकार्षीद् य: प्राक् स्वदेहाद्यमयोरजायत । तं वै हिरण्यकशिपुं विदु: प्रजा यं तं हिरण्याक्षमसूत साग्रत: ॥ १८ ॥

ജീവികളുടെ സ്രഷ്ടാവായ പ്രജാപതി കശ്യപൻ ആ ഇരട്ട പുത്രന്മാർക്ക് പേരിട്ടു. ആദ്യം ജനിച്ചവനെ ഹിരണ്യാക്ഷൻ എന്നും, ദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ആദ്യം ഗർഭിതനായവനെ ഹിരണ്യകശിപു എന്നും വിളിച്ചു.

Verse 19

चक्रे हिरण्यकशिपुर्दोर्भ्यां ब्रह्मवरेण च । वशे सपालाँल्लोकांस्त्रीनकुतोमृत्युरुद्धत: ॥ १९ ॥

ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരം ലഭിച്ചതോടെ ഹിരണ്യകശിപു അഹങ്കാരത്തോടെ ഉദ്ധതനായി. തന്റെ ഭുജബലത്തോടെ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അവരുടെ അധിപന്മാരോടുകൂടി വശപ്പെടുത്തി; അതിനാൽ ത്രിലോകത്തിൽ ആരിലും നിന്നുമുള്ള മരണഭയം അവനില്ലായിരുന്നു.

Verse 20

हिरण्याक्षोऽनुजस्तस्य प्रिय: प्रीतिकृदन्वहम् । गदापाणिर्दिवं यातो युयुत्सुर्मृगयन् रणम् ॥ २० ॥

അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ഹിരണ്യാക്ഷൻ എപ്പോഴും മൂത്ത സഹോദരൻ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ പ്രവർത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ഭുജത്തിൽ ഗദ ചുമന്ന്, യുദ്ധാഭിലാഷത്തോടെ സർവ്വലോകങ്ങളിലും രണം തേടി സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 21

तं वीक्ष्य दु:सहजवं रणत्काञ्चननूपुरम् । वैजयन्त्या स्रजा जुष्टमंसन्यस्तमहागदम् ॥ २१ ॥

അവനെ കണ്ടാൽ തന്നെ അവന്റെ ഉഗ്രവേഗം നിയന്ത്രിക്കാൻ ദുഷ്കരമാണെന്ന് തോന്നും. കാലുകളിൽ മുഴങ്ങുന്ന സ്വർണ്ണനൂപുരങ്ങൾ, മഹത്തായ വൈജയന്തീമാല, ഒരു ഭുജത്തിൽ ചായ്ത്തുവെച്ച മഹാഗദ—ഇവയാൽ അവൻ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 22

मनोवीर्यवरोत्सिक्तमसृण्यमकुतोभयम् । भीता निलिल्यिरे देवास्तार्क्ष्यत्रस्ता इवाहय: ॥ २२ ॥

മനോബലവും ദേഹബലവും ലഭിച്ച വരത്തിന്റെ മഹിമയും അവനെ അഹങ്കാരോന്മത്തനാക്കി. ആരുടെയും കൈയിൽ മരണമെന്ന ഭയം അവനില്ല; അവനെ തടയാൻ ആരും കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ അവനെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ ഭയന്ന് മറഞ്ഞു—ഗരുഡനെ ഭയന്ന് പാമ്പുകൾ ഒളിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 23

स वै तिरोहितान् दृष्ट्वा महसा स्वेन दैत्यराट् । सेन्द्रान्देवगणान् क्षीबानपश्यन् व्यनदद् भृशम् ॥ २३ ॥

ദൈത്യരാജൻ തന്റെ മഹിമകൊണ്ട് ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവഗണങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമായത് കണ്ടു. മുമ്പ് ശക്തിമദത്തിൽ മത്തായിരുന്ന അവരെ കാണാതിരുന്നതിനാൽ അവൻ അത്യന്തം ഉച്ചത്തിൽ ഗർജ്ജിച്ചു।

Verse 24

ततो निवृत्त: क्रीडिष्यन् गम्भीरं भीमनिस्वनम् । विजगाहे महासत्त्वो वार्धिं मत्त इव द्विप: ॥ २४ ॥

പിന്നീട് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയ ആ മഹാബല ദൈത്യൻ കളിക്കായി, ഗംഭീരവും ഭയങ്കരവുമായ മുഴക്കത്തോടെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന ആഴക്കടലിൽ കോപത്തിൽ മത്തനായ ആനയെപ്പോലെ ചാടിക്കയറി।

Verse 25

तस्मिन् प्रविष्टे वरुणस्य सैनिका यादोगणा: सन्नधिय: ससाध्वसा: । अहन्यमाना अपि तस्य वर्चसा प्रधर्षिता दूरतरं प्रदुद्रुवु: ॥ २५ ॥

അവൻ സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ഉടൻ വരുണന്റെ സൈന്യമായ ജലചരങ്ങൾ ഭീതിയാൽ വിറച്ചു; അവന്റെ തേജസ്സാൽ അടിയേറ്റില്ലെങ്കിലും അവർ വളരെ ദൂരത്തേക്ക് ഓടിപ്പോയി. ഇങ്ങനെ ഹിരണ്യാക്ഷൻ പ്രഹാരമില്ലാതെ തന്നെ തന്റെ പ്രഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

Verse 26

स वर्षपूगानुदधौ महाबल- श्चरन्महोर्मीञ्‍छ्वसनेरितान्मुहु: । मौर्व्याभिजघ्ने गदया विभावरी- मासेदिवांस्तात पुरीं प्रचेतस: ॥ २६ ॥

അനവധി വർഷങ്ങളോളം സമുദ്രത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച മഹാബലനായ ഹിരണ്യാക്ഷൻ, കാറ്റാൽ ഉയർത്തപ്പെട്ട മഹാതരംഗങ്ങളെ തന്റെ ഇരുമ്പ് ഗദകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും അടിച്ചു, ഒടുവിൽ വരുണന്റെ തലസ്ഥാനമായ വിഭാവരിയിൽ എത്തി.

Verse 27

तत्रोपलभ्यासुरलोकपालकं यादोगणानामृषभं प्रचेतसम् । स्मयन् प्रलब्धुं प्रणिपत्य नीचव- ज्जगाद मे देह्यधिराज संयुगम ॥ २७ ॥

അവിടെ ജലചരങ്ങളുടെ അധിപതിയും അധോലോകത്തിന്റെ ലോകപാലകനുമായ വരുണൻ (പ്രചേതസ്)നെ കണ്ട ഹിരണ്യാക്ഷൻ പരിഹസിക്കാനായി പുഞ്ചിരിയോടെ താഴ്ന്നവനെപ്പോലെ അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു പറഞ്ഞു—“ഹേ അധിരാജാ, എനിക്ക് യുദ്ധം തരിക!”

Verse 28

त्वं लोकपालोऽधिपतिर्बृहच्छ्रवा वीर्यापहो दुर्मदवीरमानिनाम् । विजित्य लोकेऽखिलदैत्यदानवान् यद्राजसूयेन पुरायजत्प्रभो ॥ २८ ॥

നീ ഒരു ലോകമണ്ഡലത്തിന്റെ ലോകപാലനും വിശാലകീർത്തിയുള്ള അധിപതിയും ആകുന്നു; ദുർമദത്തോടെ വീരമാനിക്കുന്നവരുടെ വീര്യം കവർന്നെടുക്കുന്നവൻ. ലോകത്തിലെ എല്ലാ ദൈത്യ-ദാനവരെയും ജയിച്ച് ഒരിക്കൽ പ്രഭുവിന്നായി രാജസൂയ യാഗം നടത്തിയതുമുണ്ട്.

Verse 29

स एवमुत्सिक्तमदेन विद्विषा द‍ृढं प्रलब्धो भगवानपां पति: । रोषं समुत्थं शमयन् स्वया धिया व्यवोचदङ्गोपशमं गता वयम् ॥ २९ ॥

ഇങ്ങനെ അതിരില്ലാത്ത അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ച ശത്രു കടുത്ത പരിഹാസം ചെയ്തപ്പോൾ, ആരാധ്യനായ ജലപതി വരുണൻ കോപിച്ചു; എന്നാൽ തന്റെ വിവേകത്തോടെ ഉയർന്ന കോപം ശമിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“പ്രിയനേ, ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയിരിക്കുന്നു; പോരാട്ടത്തിന് ഞങ്ങൾ വളരെ വൃദ്ധരാണ്.”

Verse 30

पश्यामि नान्यं पुरुषात्पुरातनाद् य: संयुगे त्वां रणमार्गकोविदम् । आराधयिष्यत्यसुरर्षभेहि तं मनस्विनो यं गृणते भवाद‍ृशा: ॥ ३० ॥

യുദ്ധത്തിൽ നിന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നവൻ ആ ആദിപുരുഷൻ ശ്രീവിഷ്ണുവല്ലാതെ മറ്റാരെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഹേ അസുരശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്കുപോലുള്ള വീരന്മാർ പോലും പുകഴ്ത്തുന്ന അവനെയേ സമീപിക്ക.

Verse 31

तं वीरमारादभिपद्य विस्मय: शयिष्यसे वीरशये श्वभिर्वृत: । यस्त्वद्विधानामसतां प्रशान्तये रूपाणि धत्ते सदनुग्रहेच्छया ॥ ३१ ॥

ആ വീരനായ പ്രഭുവിനെ സമീപിച്ചാൽ ഉടൻ തന്നെ നിന്റെ അഹങ്കാരം തകർന്നുപോകും; നായകൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്ന യുദ്ധഭൂമിയിൽ നീ വീരശയ്യയിൽ ശാശ്വതനിദ്രയിൽ പതിക്കും. നിനക്കുപോലുള്ള ദുഷ്ടരെ ശമിപ്പാനും സജ്ജനരെ അനുഗ്രഹിക്കാനും അവൻ വരാഹാദി അവതാരങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു.