Adhyaya 4
Brahmā’s Boons, Hiraṇyakaśipu’s Cosmic Tyranny, and Prahlāda’s Transcendental Qualities
നാരദൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് തുടര്ന്നു പറയുമ്പോൾ, ഈ അധ്യായത്തിൽ ഘോരതപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ബ്രഹ്മാവ് ഹിരണ്യകശിപുവിന് അപൂർവ വരങ്ങൾ നൽകുന്നു. വരബലത്തിൽ അവന്റെ ദേഹം ദീപ്തിമാനാകുന്നു; എന്നാൽ ഹിരണ്യാക്ഷവധം ഓർത്ത് വിഷ്ണുവിനോടുള്ള അസൂയയും വൈരവും കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നു. വരശക്തിയോടെ അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അവരുടെ അധിപന്മാരെയും കീഴടക്കി, സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യഭവനം കൈവശപ്പെടുത്തി ദേവന്മാരെ അപമാനിക്കുന്നു. ഭൂമി ഉഴുതില്ലാതെ വിളവ് തരുന്നു, സമുദ്രങ്ങൾ രത്നങ്ങൾ നൽകുന്നു, ലോകവ്യവസ്ഥയുടെ വകുപ്പുപണികളും അവന്റെ അധീനത്തിലായതുപോലെ തോന്നുന്നു; എങ്കിലും നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ദാസനായതിനാൽ അവന്റെ ഉള്ളിലെ അസന്തോഷം മാറുന്നില്ല. അഹങ്കാരവും ശാസ്ത്രലംഘനവും മൂലം കർമബന്ധം വർധിക്കുന്നു. പീഡിത ദേവന്മാർ കഠിനധ്യാനത്തോടെ വിഷ്ണുവിൽ ശരണം തേടുമ്പോൾ, അദൃശ്യ ദിവ്യവാണി അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ശ്രവണം-കീർത്തനം-പ്രാർത്ഥന എന്ന ഭക്തിമാർഗം ഉപദേശിക്കുകയും, പ്രഹ്ലാദനെ പീഡിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ അന്ത്യം അടുത്തിരിക്കുമെന്ന് അറിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് പ്രഹ്ലാദന്റെ അതുല്യ സദ്ഗുണങ്ങളും കൃഷ്ണനിൽ ലീനമായ പരമാനന്ദവും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; പിതാവിന്റെ ക്രൂരപീഡയെക്കുറിച്ചുള്ള യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ ചോദ്യം അടുത്ത അധ്യായത്തിന് പീഠികയാകുന്നു.
Shlokas
Verse 1
श्रीनारद उवाच एवं वृत: शतधृतिर्हिरण्यकशिपोरथ । प्रादात्तत्तपसा प्रीतो वरांस्तस्य सुदुर्लभान् ॥ १ ॥
ശ്രീ നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ദുഷ്കരമായ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ബ്രഹ്മദേവൻ അവനു അപൂർവമായ വരങ്ങൾ നല്കി।
Verse 2
श्रीब्रह्मोवाच तातेमे दुर्लभा: पुंसां यान् वृणीषे वरान् मम । तथापि वितराम्यङ्ग वरान् यद्यपि दुर्लभान् ॥ २ ॥
ശ്രീബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—വത്സ ഹിരണ്യകശിപു, നീ അപേക്ഷിച്ച വരങ്ങൾ സാധാരണ മനുഷ്യർക്കു ദുർലഭമാണ്; എങ്കിലും, പുത്രാ, സാധാരണയായി ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും ഞാൻ അവ നിനക്കു നൽകുന്നു।
Verse 3
ततो जगाम भगवानमोघानुग्रहो विभु: । पूजितोऽसुरवर्येण स्तूयमान: प्रजेश्वरै: ॥ ३ ॥
അതിനുശേഷം അമോഘ അനുഗ്രഹം നല്കുന്ന സർവ്വവിഭുവായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ്, അസുരശ്രേഷ്ഠൻ ഹിരണ്യകശിപുവാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടും പ്രജേശ്വരന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടും അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു।
Verse 4
एवं लब्धवरो दैत्यो बिभ्रद्धेममयं वपु: । भगवत्यकरोद् द्वेषं भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ॥ ४ ॥
ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച് സ്വർണ്ണമയ ദീപ്തദേഹം ധരിച്ച ദൈത്യൻ ഹിരണ്യകശിപു, സഹോദരന്റെ വധം നിരന്തരം ഓർത്തുകൊണ്ട് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനോടു ദ്വേഷം വളർത്തി।
Verse 5
स विजित्य दिश: सर्वा लोकांश्च त्रीन् महासुर: । देवासुरमनुष्येन्द्रगन्धर्वगरुडोरगान् ॥ ५ ॥ सिद्धचारणविद्याध्रानृषीन् पितृपतीन्मनून् । यक्षरक्ष:पिशाचेशान् प्रेतभूतपतीनपि ॥ ६ ॥ सर्वसत्त्वपतीञ्जित्वा वशमानीय विश्वजित् । जहार लोकपालानां स्थानानि सह तेजसा ॥ ७ ॥
ആ മഹാസുരൻ ഹിരണ്യകശിപു എല്ലാ ദിക്കുകളും ജയിച്ച് ത്രിലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും കീഴടക്കി. ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യലോകാധിപന്മാർ, ഗന്ധർവ്വർ, ഗരുഡർ, മഹാനാഗങ്ങൾ, സിദ്ധർ, ചാരണർ, വിദ്യാധരർ, ഋഷികൾ, പിതൃപതി യമൻ, മനുക്കൾ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, പിശാചാധിപന്മാർ, പ്രേത-ഭൂതാധിപന്മാർ എന്നിവരെയെല്ലാം അവൻ തോൽപ്പിച്ചു. സർവ്വജീവികളുടെ അധിപന്മാരെ വശപ്പെടുത്തി, ലോകപാലന്മാരുടെ സ്ഥാനങ്ങളും അവരുടെ തേജസ്സും വരെ കവർന്നു।
Verse 6
स विजित्य दिश: सर्वा लोकांश्च त्रीन् महासुर: । देवासुरमनुष्येन्द्रगन्धर्वगरुडोरगान् ॥ ५ ॥ सिद्धचारणविद्याध्रानृषीन् पितृपतीन्मनून् । यक्षरक्ष:पिशाचेशान् प्रेतभूतपतीनपि ॥ ६ ॥ सर्वसत्त्वपतीञ्जित्वा वशमानीय विश्वजित् । जहार लोकपालानां स्थानानि सह तेजसा ॥ ७ ॥
ആ മഹാസുരൻ ഹിരണ്യകശിപു എല്ലാ ദിക്കുകളും ജയിച്ച് ത്രിലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും കീഴടക്കി. ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യലോകാധിപന്മാർ, ഗന്ധർവ്വർ, ഗരുഡർ, മഹാനാഗങ്ങൾ, സിദ്ധർ, ചാരണർ, വിദ്യാധരർ, ഋഷികൾ, പിതൃപതി യമൻ, മനുക്കൾ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, പിശാചാധിപന്മാർ, പ്രേത-ഭൂതാധിപന്മാർ എന്നിവരെയെല്ലാം അവൻ തോൽപ്പിച്ചു. സർവ്വജീവികളുടെ അധിപന്മാരെ വശപ്പെടുത്തി, ലോകപാലന്മാരുടെ സ്ഥാനങ്ങളും അവരുടെ തേജസ്സും വരെ കവർന്നു।
Verse 7
स विजित्य दिश: सर्वा लोकांश्च त्रीन् महासुर: । देवासुरमनुष्येन्द्रगन्धर्वगरुडोरगान् ॥ ५ ॥ सिद्धचारणविद्याध्रानृषीन् पितृपतीन्मनून् । यक्षरक्ष:पिशाचेशान् प्रेतभूतपतीनपि ॥ ६ ॥ सर्वसत्त्वपतीञ्जित्वा वशमानीय विश्वजित् । जहार लोकपालानां स्थानानि सह तेजसा ॥ ७ ॥
മഹാസുരനായ ഹിരണ്യകശിപു എല്ലാ ദിക്കുകളും ജയിച്ച് ത്രിലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും—ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യേന്ദ്രന്മാർ, ഗന്ധർവ്വർ, ഗരുഡർ, മഹാനാഗങ്ങൾ, സിദ്ധ-ചാരണ-വിദ്യാധരർ, ഋഷികൾ, പിതൃപതികൾ, മനുക്കൾ, യക്ഷ-രാക്ഷസ-പിശാചാധിപതികൾ, പ്രേത-ഭൂതപതികൾ—എല്ലാവരെയും കീഴടക്കി. സർവ്വസത്ത്വങ്ങളുടെ അധിപതികളെ വശപ്പെടുത്തി, ലോകപാലരുടെ സ്ഥാനങ്ങളും അവരുടെ തേജോപ്രഭാവവും കവർന്നു.
Verse 8
देवोद्यानश्रिया जुष्टमध्यास्ते स्म त्रिपिष्टपम् । महेन्द्रभवनं साक्षान्निर्मितं विश्वकर्मणा । त्रैलोक्यलक्ष्म्यायतनमध्युवासाखिलर्द्धिमत् ॥ ८ ॥
സകല ഐശ്വര്യവും കൈവശമുള്ള ഹിരണ്യകശിപു ദേവോദ്യാനത്തിന്റെ ശോഭയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ത്രിപിഷ്ടപ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കാൻ തുടങ്ങി. വിശ്വകർമ്മൻ നേരിട്ട് നിർമ്മിച്ച ഇന്ദ്രന്റെ അത്യന്തം വൈഭവമുള്ള ഭവനത്തിൽ അവൻ പാർത്തു; അത് ത്രിലോകലക്ഷ്മിയുടെ ആലയമെന്നപോലെ തിളങ്ങി.
Verse 9
यत्र विद्रुमसोपाना महामारकता भुव: । यत्र स्फाटिककुड्यानि वैदूर्यस्तम्भपङ्क्तय: ॥ ९ ॥ यत्र चित्रवितानानि पद्मरागासनानि च । पय:फेननिभा: शय्या मुक्तादामपरिच्छदा: ॥ १० ॥ कूजद्भिर्नूपुरैर्देव्य: शब्दयन्त्य इतस्तत: । रत्नस्थलीषु पश्यन्ति सुदती: सुन्दरं मुखम् ॥ ११ ॥ तस्मिन्महेन्द्रभवने महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुग: सुरादिभि: प्रतापितैरूर्जितचण्डशासन: ॥ १२ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലെ പടികൾ പവിഴം കൊണ്ടുള്ളവയും, നില അമൂല്യ മരകതങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതും, മതിലുകൾ സ്ഫടികവും, തൂണുകൾ വൈദൂര്യമണികളുടെ നിരകളുമായിരുന്നു. അവിടെ ചിത്രവിതാനങ്ങളും പദ്മരാഗമണിയാസനങ്ങളും; നുരപോലെ വെളുത്ത പാറ്റുശയ്യകൾ മുത്തുമാലകളാൽ സജ്ജമായിരുന്നു. മനോഹര ദന്തങ്ങളും സുന്ദര മുഖങ്ങളും ഉള്ള ദേവീസ്ത്രീകൾ ഝങ്കരിക്കുന്ന നൂപുരങ്ങളോടെ ഇങ്ങും അങ്ങും നടന്ന് രത്നനിലയിൽ സ്വന്തം മുഖത്തിന്റെ പ്രതിബിംബം കണ്ടു. ആ മഹേന്ദ്രഭവനത്തിൽ, ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച ഏകചക്രവർത്തിയായ ഹിരണ്യകശിപു, ദേവന്മാരെക്കൊണ്ട് തന്റെ പാദയുഗളത്തിന് വന്ദനം ചെയ്യിപ്പിച്ച്, കഠിനശാസനത്തോടെ എല്ലാവരെയും അടക്കി, വൈഭവത്തിൽ രമിച്ചു.
Verse 10
यत्र विद्रुमसोपाना महामारकता भुव: । यत्र स्फाटिककुड्यानि वैदूर्यस्तम्भपङ्क्तय: ॥ ९ ॥ यत्र चित्रवितानानि पद्मरागासनानि च । पय:फेननिभा: शय्या मुक्तादामपरिच्छदा: ॥ १० ॥ कूजद्भिर्नूपुरैर्देव्य: शब्दयन्त्य इतस्तत: । रत्नस्थलीषु पश्यन्ति सुदती: सुन्दरं मुखम् ॥ ११ ॥ तस्मिन्महेन्द्रभवने महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुग: सुरादिभि: प्रतापितैरूर्जितचण्डशासन: ॥ १२ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലെ പടികൾ പവിഴം കൊണ്ടുള്ളവയും, നില അമൂല്യ മരകതങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതും, മതിലുകൾ സ്ഫടികവും, തൂണുകൾ വൈദൂര്യമണികളുടെ നിരകളുമായിരുന്നു. അവിടെ ചിത്രവിതാനങ്ങളും പദ്മരാഗമണിയാസനങ്ങളും; നുരപോലെ വെളുത്ത പാറ്റുശയ്യകൾ മുത്തുമാലകളാൽ സജ്ജമായിരുന്നു. മനോഹര ദന്തങ്ങളും സുന്ദര മുഖങ്ങളും ഉള്ള ദേവീസ്ത്രീകൾ ഝങ്കരിക്കുന്ന നൂപുരങ്ങളോടെ ഇങ്ങും അങ്ങും നടന്ന് രത്നനിലയിൽ സ്വന്തം മുഖത്തിന്റെ പ്രതിബിംബം കണ്ടു. ആ മഹേന്ദ്രഭവനത്തിൽ, ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച ഏകചക്രവർത്തിയായ ഹിരണ്യകശിപു, ദേവന്മാരെക്കൊണ്ട് തന്റെ പാദയുഗളത്തിന് വന്ദനം ചെയ്യിപ്പിച്ച്, കഠിനശാസനത്തോടെ എല്ലാവരെയും അടക്കി, വൈഭവത്തിൽ രമിച്ചു.
Verse 11
यत्र विद्रुमसोपाना महामारकता भुव: । यत्र स्फाटिककुड्यानि वैदूर्यस्तम्भपङ्क्तय: ॥ ९ ॥ यत्र चित्रवितानानि पद्मरागासनानि च । पय:फेननिभा: शय्या मुक्तादामपरिच्छदा: ॥ १० ॥ कूजद्भिर्नूपुरैर्देव्य: शब्दयन्त्य इतस्तत: । रत्नस्थलीषु पश्यन्ति सुदती: सुन्दरं मुखम् ॥ ११ ॥ तस्मिन्महेन्द्रभवने महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुग: सुरादिभि: प्रतापितैरूर्जितचण्डशासन: ॥ १२ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലെ പടികൾ പവിഴം കൊണ്ടുള്ളവയും, നില അമൂല്യ മരകതങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതും, മതിലുകൾ സ്ഫടികവും, തൂണുകൾ വൈദൂര്യമണികളുടെ നിരകളുമായിരുന്നു. അവിടെ ചിത്രവിതാനങ്ങളും പദ്മരാഗമണിയാസനങ്ങളും; നുരപോലെ വെളുത്ത പാറ്റുശയ്യകൾ മുത്തുമാലകളാൽ സജ്ജമായിരുന്നു. മനോഹര ദന്തങ്ങളും സുന്ദര മുഖങ്ങളും ഉള്ള ദേവീസ്ത്രീകൾ ഝങ്കരിക്കുന്ന നൂപുരങ്ങളോടെ ഇങ്ങും അങ്ങും നടന്ന് രത്നനിലയിൽ സ്വന്തം മുഖത്തിന്റെ പ്രതിബിംബം കണ്ടു. ആ മഹേന്ദ്രഭവനത്തിൽ, ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച ഏകചക്രവർത്തിയായ ഹിരണ്യകശിപു, ദേവന്മാരെക്കൊണ്ട് തന്റെ പാദയുഗളത്തിന് വന്ദനം ചെയ്യിപ്പിച്ച്, കഠിനശാസനത്തോടെ എല്ലാവരെയും അടക്കി, വൈഭവത്തിൽ രമിച്ചു.
Verse 12
यत्र विद्रुमसोपाना महामारकता भुव: । यत्र स्फाटिककुड्यानि वैदूर्यस्तम्भपङ्क्तय: ॥ ९ ॥ यत्र चित्रवितानानि पद्मरागासनानि च । पय:फेननिभा: शय्या मुक्तादामपरिच्छदा: ॥ १० ॥ कूजद्भिर्नूपुरैर्देव्य: शब्दयन्त्य इतस्तत: । रत्नस्थलीषु पश्यन्ति सुदती: सुन्दरं मुखम् ॥ ११ ॥ तस्मिन्महेन्द्रभवने महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवन्द्याङ्घ्रियुग: सुरादिभि: प्रतापितैरूर्जितचण्डशासन: ॥ १२ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലെ പടികൾ പവിഴംകൊണ്ടുള്ളവയും, നില അമൂല്യ മരകതങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, മതിലുകൾ സ്ഫടികവും, തൂണുകൾ വൈദൂര്യമണികളുടെ നിരയുമായിരുന്നു. അവിടെ ചിത്രവിതാനങ്ങൾ, പദ്മരാഗാസനങ്ങൾ, നുരപോലെ വെളുത്ത പാറ്റുശയ്യകൾ മുത്തുമാലകളാൽ സജ്ജമായിരുന്നു. നൂപുരങ്ങളുടെ മധുരധ്വനിയോടെ സുന്ദരദന്തവും മുഖവും ഉള്ള ദേവിമാർ രത്നനിലയിൽ തങ്ങളുടെ പ്രതിബിംബം കണ്ടു നടന്നു. ആ മഹേന്ദ്രഭവനത്തിൽ മഹാബലൻ ഹിരണ്യകശിപു ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ച്, അവരുടെ കൈകൊണ്ട് തന്നെ തന്റെ പാദയുഗളത്തിൽ വന്ദനം ചെയ്യിപ്പിച്ച്, കഠിനശാസനത്തോടെ എല്ലാവരെയും ഭരിച്ചു.
Verse 13
तमङ्ग मत्तं मधुनोरुगन्धिना विवृत्तताम्राक्षमशेषधिष्ण्यपा: । उपासतोपायनपाणिभिर्विना त्रिभिस्तपोयोगबलौजसां पदम् ॥ १३ ॥
ഹേ രാജാവേ, ശക്തമായ സുഗന്ധമുള്ള മദ്യപാനത്തിൽ മത്തനായ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ചെമ്പുനിറ കണ്ണുകൾ എപ്പോഴും ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരുന്നു. എങ്കിലും യോഗതപസ്സിന്റെ ബലത്തിൽ മഹാശക്തി നേടിയതിനാൽ, അവൻ നിന്ദ്യനായിരുന്നിട്ടും, ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, വിഷ്ണു—ഈ മൂന്നു പ്രധാന ദേവന്മാരെ ഒഴികെ—മറ്റെല്ലാ ലോകപാലകരും സ്വന്തം കൈകളിൽ ഉപഹാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ഉപാസിച്ചു.
Verse 14
जगुर्महेन्द्रासनमोजसा स्थितं विश्वावसुस्तुम्बुरुरस्मदादय: । गन्धर्वसिद्धा ऋषयोऽस्तुवन्मुहु- र्विद्याधराश्चाप्सरसश्च पाण्डव ॥ १४ ॥
ഹേ പാണ്ഡവവംശജനായ മഹാരാജാ യുധിഷ്ഠിരാ, തന്റെ വ്യക്തിപരമായ ശക്തിയുടെ ബലത്തിൽ ഹിരണ്യകശിപു ഇന്ദ്രാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് മറ്റു ലോകങ്ങളിലെ വാസികളെ നിയന്ത്രിച്ചു. വിശ്വാവസു, തുംബുരു എന്നീ ഗന്ധർവന്മാർ, ഞാനും, വിദ്യാധരന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, ഋഷിമാർ—എല്ലാവരും അവനെ മഹിമപ്പെടുത്താൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്തുതിച്ചു.
Verse 15
स एव वर्णाश्रमिभि: क्रतुभिर्भूरिदक्षिणै: । इज्यमानो हविर्भागानग्रहीत् स्वेन तेजसा ॥ १५ ॥
വർണ്ണാശ്രമധർമ്മം കർശനമായി പാലിക്കുന്നവർ ധാരാളം ദക്ഷിണകളോടുകൂടി യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി അവനെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ, ഹിരണ്യകശിപു ദേവന്മാർക്കുള്ള ഹവിർഭാഗങ്ങൾ നൽകാതെ, തന്റെ തേജസ്സിന്റെ ബലത്തിൽ അവയെ തന്നെ ഏറ്റെടുത്തു.
Verse 16
अकृष्टपच्या तस्यासीत् सप्तद्वीपवती मही । तथा कामदुघा गावो नानाश्चर्यपदं नभ: ॥ १६ ॥
ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഭയത്താൽ എന്നപോലെ, ഏഴ് ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി ഉഴുതില്ലാതെ തന്നെ ധാന്യം വിളവെടുത്തു. അതുപോലെ കാമധേനുവിനെപ്പോലെ കാമദുഘാ പശുക്കൾ ധാരാളം പാൽ നൽകി; ആകാശവും നാനാവിധ അത്ഭുതദൃശ്യങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 17
रत्नाकराश्च रत्नौघांस्तत्पत्न्यश्चोहुरूर्मिभि: । क्षारसीधुघृतक्षौद्रदधिक्षीरामृतोदका: ॥ १७ ॥
തങ്ങളുടെ തരംഗപ്രവാഹത്താൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലെ വിവിധ സമുദ്രങ്ങളും അവയുടെ ഉപനദികളായ നദികളും—ഭാര്യകളെപ്പോലെ—ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഉപയോഗത്തിനായി പലവിധ രത്നമണികൾ നൽകി. അവ ലവണജലം, ഇക്ഷുരസം, മദ്യം, ഘൃതം, ക്ഷീരം, ദധി, ക്ഷൗദ്രം, മധുരജലം എന്നീ സമുദ്രങ്ങളായിരുന്നു.
Verse 18
शैला द्रोणीभिराक्रीडं सर्वर्तुषु गुणान् द्रुमा: । दधार लोकपालानामेक एव पृथग्गुणान् ॥ १८ ॥
പർവതങ്ങൾക്കിടയിലെ താഴ്വരകൾ ഹിരണ്യകശിപുവിന് ക്രീഡാഭൂമിയായി; അവന്റെ പ്രഭാവത്താൽ എല്ലാ ഋതുക്കളിലും വൃക്ഷങ്ങളും സസ്യങ്ങളും പുഷ്പഫലസമൃദ്ധിയായി. ഇന്ദ്രൻ, വായു, അഗ്നി എന്നിവരുടെ വർഷണം, ശോഷണം, ദഹനം എന്നീ ഗുണങ്ങളും ദേവന്മാരുടെ സഹായമില്ലാതെ അവൻ ഒരുത്തൻ നിയന്ത്രിച്ചു.
Verse 19
स इत्थं निर्जितककुबेकराड् विषयान् प्रियान् । यथोपजोषं भुञ्जानो नातृप्यदजितेन्द्रिय: ॥ १९ ॥
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദിക്കുകളും ജയിച്ച് ഏകചക്രാധിപനായ ഹിരണ്യകശിപു പ്രിയവിഷയഭോഗം ഇഷ്ടമത്രം അനുഭവിച്ചിട്ടും തൃപ്തനായില്ല; കാരണം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാതെ അവയുടെ ദാസനായി തുടരുകയായിരുന്നു.
Verse 20
एवमैश्वर्यमत्तस्य दृप्तस्योच्छास्त्रवर्तिन: । कालो महान् व्यतीयाय ब्रह्मशापमुपेयुष: ॥ २० ॥
ഇങ്ങനെ ഐശ്വര്യമദത്തിൽ മത്തനായി, ദർപ്പത്തോടെ ശാസ്ത്രവിധികളെ ലംഘിച്ച ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ദീർഘകാലം കടന്നുപോയി. അതിനാൽ മഹാബ്രാഹ്മണരായ നാലു കുമാരന്മാരുടെ ശാപത്തിന് അവൻ വിധേയനായി.
Verse 21
तस्योग्रदण्डसंविग्ना: सर्वे लोका: सपालका: । अन्यत्रालब्धशरणा: शरणं ययुरच्युतम् ॥ २१ ॥
ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഉഗ്രദണ്ഡം മൂലം ലോകപാലകരടക്കം എല്ലാ ലോകങ്ങളും അത്യന്തം വിറച്ചുപോയി. മറ്റെവിടെയും ശരണം ലഭിക്കാതെ, ഭയാകുലരായി അവസാനം അവർ അച്യുതനായ പരമേശ്വരൻ വിഷ്ണുവിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
Verse 22
तस्यै नमोऽस्तु काष्ठायै यत्रात्मा हरिरीश्वर: । यद्गत्वा न निवर्तन्ते शान्ता: संन्यासिनोऽमला: ॥ २२ ॥ इति ते संयतात्मान: समाहितधियोऽमला: । उपतस्थुर्हृषीकेशं विनिद्रा वायुभोजना: ॥ २३ ॥
പരമേശ്വരനായ ഹരി വസിക്കുന്ന ആ ദിക്കിന് ഞങ്ങളുടെ നമസ്കാരം; അവിടെ ചെന്ന ശാന്തരും നിർമലരുമായ സന്ന്യാസിമാർ വീണ്ടും മടങ്ങിവരുകയില്ല।
Verse 23
तस्यै नमोऽस्तु काष्ठायै यत्रात्मा हरिरीश्वर: । यद्गत्वा न निवर्तन्ते शान्ता: संन्यासिनोऽमला: ॥ २२ ॥ इति ते संयतात्मान: समाहितधियोऽमला: । उपतस्थुर्हृषीकेशं विनिद्रा वायुभोजना: ॥ २३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആത്മസംയമനവും ഏകാഗ്രബുദ്ധിയും ഉള്ള നിർമല ദേവതകൾ നിദ്രയില്ലാതെ, പ്രാണവായുവേ ആഹാരമാക്കി, ഹൃഷീകേശനെ ആരാധിച്ചു।
Verse 24
तेषामाविरभूद्वाणी अरूपा मेघनि:स्वना । सन्नादयन्ती ककुभ: साधूनामभयङ्करी ॥ २४ ॥
അപ്പോൾ അവരുടെ മുമ്പിൽ രൂപമില്ലാത്ത ഒരു ദിവ്യവാണി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; മേഘഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെ ഗംഭീരമായി ദിക്കുകളെ മുഴക്കുകയും സാദുക്കളുടെ ഭയം അകറ്റുകയും ചെയ്തു।
Verse 25
मा भैष्ट विबुधश्रेष्ठा: सर्वेषां भद्रमस्तु व: । मद्दर्शनं हि भूतानां सर्वश्रेयोपपत्तये ॥ २५ ॥ ज्ञातमेतस्य दौरात्म्यं दैतेयापसदस्य यत् । तस्य शान्तिं करिष्यामि कालं तावत्प्रतीक्षत ॥ २६ ॥
ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠരേ, ഭയപ്പെടരുത്; നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ. എന്റെ ദർശനം സകല ജീവികൾക്കും പരമശ്രേയസ്സിന് വേണ്ടിയത്രേ.
Verse 26
मा भैष्ट विबुधश्रेष्ठा: सर्वेषां भद्रमस्तु व: । मद्दर्शनं हि भूतानां सर्वश्रेयोपपत्तये ॥ २५ ॥ ज्ञातमेतस्य दौरात्म्यं दैतेयापसदस्य यत् । तस्य शान्तिं करिष्यामि कालं तावत्प्रतीक्षत ॥ २६ ॥
ആ ദൈത്യാധമന്റെ ദുഷ്ടത എനിക്ക് അറിയാം; ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ അവനെ ശമിപ്പിക്കും. അതുവരെ ക്ഷമയോടെ കാത്തിരിക്കൂ.
Verse 27
यदा देवेषु वेदेषु गोषु विप्रेषु साधुषु । धर्मे मयि च विद्वेष: स वा आशु विनश्यति ॥ २७ ॥
ദേവന്മാരോടും വേദങ്ങളോടും പശുക്കളോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും വൈഷ്ണവ സാദുക്കളോടും ധർമ്മത്തോടും ഒടുവിൽ എന്ന പരമേശ്വരനോടും വൈരാഗ്യം പുലർത്തുന്നവൻ അവനും അവന്റെ സംസ്കാരവും ഉടൻ നശിക്കും।
Verse 28
निर्वैराय प्रशान्ताय स्वसुताय महात्मने । प्रह्रादाय यदा द्रुह्येद्धनिष्येऽपि वरोर्जितम् ॥ २८ ॥
വൈരമില്ലാത്തതും ശാന്തനുമായ മഹാത്മാവായ സ്വന്തം പുത്രൻ പ്രഹ്ലാദനെ ഹിരണ്യകശിപു ദ്രോഹിച്ച് പീഡിപ്പിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരങ്ങളാൽ ശക്തനായിരുന്നാലും ഞാൻ അവനെ ഉടൻ വധിക്കും।
Verse 29
श्रीनारद उवाच इत्युक्ता लोकगुरुणा तं प्रणम्य दिवौकस: । न्यवर्तन्त गतोद्वेगा मेनिरे चासुरं हतम् ॥ २९ ॥
ശ്രീനാരദൻ പറഞ്ഞു—ലോകഗുരുവായ ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചതോടെ സ്വർഗ്ഗവാസികളായ ദേവന്മാർ അവനെ നമസ്കരിച്ചു; ഭയം മാറി മടങ്ങി, ആ അസുരൻ പ്രായംപോലെ തന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതി।
Verse 30
तस्य दैत्यपते: पुत्राश्चत्वार: परमाद्भुता: । प्रह्रादोऽभून्महांस्तेषां गुणैर्महदुपासक: ॥ ३० ॥
ആ ദൈത്യാധിപൻ ഹിരണ്യകശിപുവിന് നാലു അത്ഭുതകരവും യോഗ്യവുമായ പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ പ്രഹ്ലാദൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ, കാരണം ഭഗവാനോടുള്ള നിർമല ഭക്തിയാൽ അവൻ ദിവ്യഗുണങ്ങളുടെ നിധിയായിരുന്നു।
Verse 31
ब्रह्मण्य: शीलसम्पन्न: सत्यसन्धो जितेन्द्रिय: । आत्मवत्सर्वभूतानामेकप्रियसुहृत्तम: । दासवत्सन्नतार्याङ्घ्रि: पितृवद्दीनवत्सल: ॥ ३१ ॥ भ्रातृवत्सदृशे स्निग्धो गुरुष्वीश्वरभावन: । विद्यार्थरूपजन्माढ्यो मानस्तम्भविवर्जित: ॥ ३२ ॥
പ്രഹ്ലാദൻ ബ്രാഹ്മണ്യഗുണങ്ങളാൽ സംസ്കൃതനും ശീലസമ്പന്നനും സത്യനിഷ്ഠനും ഇന്ദ്രിയജയിയും ആയിരുന്നു. പരമാത്മാവിനെപ്പോലെ എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവനും എല്ലാവർക്കും പ്രിയപ്പെട്ട സുഹൃത്തുമായിരുന്നു. മാന്യരുടെ പാദങ്ങളിൽ ദാസനെപ്പോലെ വിനീതൻ, ദീനർക്കു പിതാവിനെപ്പോലെ കരുണാമയൻ, സമാനർക്കു സഹോദരനെപ്പോലെ സ്നേഹമുള്ളവൻ; ഗുരുക്കന്മാരെയും ആചാര്യന്മാരെയും മുതിർന്നവരെയും ഈശ്വരസമാനമായി കണ്ടു. വിദ്യ, രൂപം, ജന്മം, സമ്പത്ത് മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ള അഹങ്കാരം അവനിൽ ഒട്ടുമില്ലായിരുന്നു।
Verse 32
ब्रह्मण्य: शीलसम्पन्न: सत्यसन्धो जितेन्द्रिय: । आत्मवत्सर्वभूतानामेकप्रियसुहृत्तम: । दासवत्सन्नतार्याङ्घ्रि: पितृवद्दीनवत्सल: ॥ ३१ ॥ भ्रातृवत्सदृशे स्निग्धो गुरुष्वीश्वरभावन: । विद्यार्थरूपजन्माढ्यो मानस्तम्भविवर्जित: ॥ ३२ ॥
ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ പുത്രനായ പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജൻ ബ്രാഹ്മണോചിത സംസ്കാരങ്ങളാൽ സമ്പന്നനും, ഉത്തമശീലനും, സത്യസന്ധനും, ഇന്ദ്രിയ-മനോനിഗ്രഹമുള്ളവനുമായിരുന്നു. പരമാത്മാവിനെപ്പോലെ എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ കാണിച്ച് എല്ലാവർക്കും ശ്രേഷ്ഠ സുഹൃത്തായി നിലകൊണ്ടു. മാന്യരോടു ദാസനെന്നപോലെ വിനയത്തോടെ, ദീനരോടു പിതാവെന്നപോലെ വാത്സല്യത്തോടെ, സമന്മാരോടു സഹോദരനെന്നപോലെ സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറി; ഗുരുക്കന്മാരെ ഭഗവാനോടു തുല്യമായി കരുതി. വിദ്യ, ധനം, രൂപം, കുലം മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ള അഹങ്കാരം അവനിൽ ഇല്ലായിരുന്നു.
Verse 33
नोद्विग्नचित्तो व्यसनेषु नि:स्पृह: श्रुतेषु दृष्टेषु गुणेष्ववस्तुदृक् । दान्तेन्द्रियप्राणशरीरधी: सदा प्रशान्तकामो रहितासुरोऽसुर: ॥ ३३ ॥
വിപത്തുകളിലും പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജന്റെ ചിത്തം ഒരിക്കലും കലങ്ങിയില്ല; അദ്ദേഹം പൂർണ്ണ നിർസ്പൃഹനായിരുന്നു. ശ്രുതികളിൽ പറയുന്നതും ദൃഷ്ടിയിൽ കാണുന്നതുമായ ഭൗതികഗുണങ്ങളെ അദ്ദേഹം അസാരമായി കണ്ടു; അതുകൊണ്ട് ഭൗതിക ആഗ്രഹങ്ങൾ ശമിച്ചിരുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, പ്രാണൻ, ശരീരം, ബുദ്ധി എന്നിവയെ അദ്ദേഹം സദാ നിയന്ത്രിച്ചു. അസുരകുലത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും അദ്ദേഹം അസുരനല്ല—വിഷ്ണുവിന്റെ മഹാഭക്തൻ, വൈഷ്ണവരോടു ഒരിക്കലും അസൂയ കാണിക്കാത്തവൻ.
Verse 34
यस्मिन्महद्गुणा राजन्गृह्यन्ते कविभिर्मुहु: । न तेऽधुना पिधीयन्ते यथा भगवतीश्वरे ॥ ३४ ॥
ഹേ രാജാവേ! പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജന്റെ മഹത്തായ ഗുണങ്ങളെ പണ്ഡിതകവികളും ഋഷികളും വൈഷ്ണവസാധുക്കളും ഇന്നും വീണ്ടും വീണ്ടും കീർത്തിക്കുന്നു. എല്ലാ ശുഭഗുണങ്ങളും ഭഗവാനായ പരമേശ്വരനിൽ നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, അവ ഗുണങ്ങൾ അവന്റെ ഭക്തനായ പ്രഹ്ലാദനിലും ശാശ്വതമായി വിരാജിക്കുന്നു.
Verse 35
यं साधुगाथासदसि रिपवोऽपि सुरा नृप । प्रतिमानं प्रकुर्वन्ति किमुतान्ये भवादृशा: ॥ ३५ ॥
ഹേ നൃപ യുദ്ധിഷ്ഠിരാ! സാദ്ധു-ഭക്തരുടെ ഗാഥകൾ നടക്കുന്ന സഭകളിൽ, അസുരന്മാരുടെ ശത്രുക്കളായ ദേവന്മാർ പോലും പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജനെ മഹാഭക്തന്റെ മാതൃകയായി ഉദാഹരിക്കുന്നു; പിന്നെ നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ധർമ്മരാജനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ!
Verse 36
गुणैरलमसङ्ख्येयैर्माहात्म्यं तस्य सूच्यते । वासुदेवे भगवति यस्य नैसर्गिकी रति: ॥ ३६ ॥
പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജന്റെ അസംഖ്യ ദിവ്യഗുണങ്ങളെ ആരാണ് എണ്ണിപ്പറയുക? ഭഗവാനായ വാസുദേവ ശ്രീകൃഷ്ണനോടു അദ്ദേഹത്തിന് സ്വാഭാവികമായ രതി, അചഞ്ചലമായ ശ്രദ്ദ, നിർമലമായ ഭക്തി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗുണങ്ങൾ എണ്ണാനാവില്ല; എങ്കിലും അവ തന്നെയാണ് അദ്ദേഹം മഹാത്മാവാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്നത്.
Verse 37
न्यस्तक्रीडनको बालो जडवत्तन्मनस्तया । कृष्णग्रहगृहीतात्मा न वेद जगदीदृशम् ॥ ३७ ॥
പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജൻ ബാല്യകാലം മുതലേ ബാലകളികളിൽ അനാസക്തനായിരുന്നു. അവയെ മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ച് കൃഷ്ണചേതനയിൽ ലീനനായി ജഡവത്തായി മൗനമായി നിന്നു; അതിനാൽ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മുങ്ങിയ ലോകത്തിന്റെ പ്രവൃത്തി അവൻ ഗ്രഹിച്ചില്ല.
Verse 38
आसीन: पर्यटन्नश्नन् शयान: प्रपिबन् ब्रुवन् । नानुसन्धत्त एतानि गोविन्दपरिरम्भित: ॥ ३८ ॥
പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജൻ എപ്പോഴും കൃഷ്ണസ്മരണയിൽ ലീനനായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഗോവിന്ദന്റെ ആലിംഗനത്തിൽ പൊതിഞ്ഞവനായി ഇരിക്കുക, നടക്കുക, ഭക്ഷിക്കുക, കിടക്കുക, കുടിക്കുക, സംസാരിക്കുക തുടങ്ങിയ ദേഹാവശ്യങ്ങൾ എങ്ങനെ സ്വയം നടക്കുന്നു എന്നത് അവൻ അറിഞ്ഞില്ല.
Verse 39
क्वचिद्रुदति वैकुण्ठचिन्ताशबलचेतन: । क्वचिद्धसति तच्चिन्ताह्लाद उद्गायति क्वचित् ॥ ३९ ॥
കൃഷ്ണചേതനയിൽ പുരോഗതി വന്നതുകൊണ്ട് അവന്റെ ചിത്തം വൈകുണ്ഠചിന്തയിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ അവൻ കരയും, ചിലപ്പോൾ ചിരിക്കും; ചിലപ്പോൾ ആഹ്ലാദം പ്രകടിപ്പിക്കും, ചിലപ്പോൾ ഉച്ചത്തിൽ പാടും.
Verse 40
नदति क्वचिदुत्कण्ठो विलज्जो नृत्यति क्वचित् । क्वचित्तद्भावनायुक्तस्तन्मयोऽनुचकार ह ॥ ४० ॥
ചിലപ്പോൾ അത്യന്തം ആകാംക്ഷയിൽ വിറച്ച് ഉച്ചത്തിൽ വിളിക്കും; ചിലപ്പോൾ ആഹ്ലാദത്തിൽ ലജ്ജ മറന്ന് നൃത്തം ചെയ്യും. പിന്നെ ചിലപ്പോൾ കൃഷ്ണഭാവനയിൽ പൂർണ്ണമായി തന്മയനായി ഭഗവാന്റെ ലീലകൾ അനുകരിക്കും.
Verse 41
क्वचिदुत्पुलकस्तूष्णीमास्ते संस्पर्शनिर्वृत: । अस्पन्दप्रणयानन्दसलिलामीलितेक्षण: ॥ ४१ ॥
ചിലപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ പദ്മഹസ്തങ്ങളുടെ സ്പർശം അനുഭവിച്ച് അവൻ രോമാഞ്ചിതനായി മൗനമായി ഇരിക്കും. പ്രണയാനന്ദജലമായ കണ്ണുനീർ അർദ്ധനിമീലിത കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകി, അവൻ നിശ്ചലനാകും.
Verse 42
स उत्तमश्लोकपदारविन्दयो- र्निषेवयाकिञ्चनसङ्गलब्धया । तन्वन् परां निर्वृतिमात्मनो मुहु- र्दु:सङ्गदीनस्य मन: शमं व्यधात् ॥ ४२ ॥
അകിഞ്ചനമായ നിർമല ഭക്തരുടെ സങ്കലാഭം കൊണ്ടു പ്രഹ്ലാദ മഹാരാജൻ നിരന്തരം ഉത്തമശ്ലോകൻ ശ്രീഹരിയുടെ പാദപദ്മസേവയിൽ ലീനനായി. അവന്റെ പരമാനന്ദാവസ്ഥ കണ്ടു ആത്മബോധം കുറവുള്ളവരും ശുദ്ധരായി; അവൻ അവർക്കു ദിവ്യാനന്ദം പകർന്നു നൽകി।
Verse 43
तस्मिन्महाभागवते महाभागे महात्मनि । हिरण्यकशिपू राजन्नकरोदघमात्मजे ॥ ४३ ॥
ഹേ രാജാവേ, മഹാഭാഗവതനും മഹാഭാഗ്യവാനും മഹാത്മാവുമായ പ്രഹ്ലാദനോട്—തന്റെ സ്വന്തം മകനായിട്ടും—ഹിരണ്യകശിപു ക്രൂരമായ പീഡനം ചെയ്തു।
Verse 44
श्रीयुधिष्ठिर उवाच देवर्ष एतदिच्छामो वेदितुं तव सुव्रत । यदात्मजाय शुद्धाय पितादात् साधवे ह्यघम् ॥ ४४ ॥
ശ്രീ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ദേവർഷേ, ഹേ സുവ്രത, ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—സ്വന്തം മകനായ ശുദ്ധനും സാദുവുമായ പ്രഹ്ലാദന് പിതാവായ ഹിരണ്യകശിപു എങ്ങനെ, എന്തുകൊണ്ട് ഇത്ര പീഡനം നൽകി? ദയവായി പറഞ്ഞുതരുക।
Verse 45
पुत्रान् विप्रतिकूलान् स्वान् पितर: पुत्रवत्सला: । उपालभन्ते शिक्षार्थं नैवाघमपरो यथा ॥ ४५ ॥
അച്ഛനും അമ്മയും മക്കളോട് എപ്പോഴും സ്നേഹമുള്ളവരാണ്. മക്കൾ അനുസരിക്കാതിരുന്നാൽ വൈരത്താൽ അല്ല, ഉപദേശത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമായി മാത്രം ശാസിക്കും—അപരനോടെന്ന പോലെ അല്ല. എന്നാൽ പ്രഹ്ലാദനെപ്പോലുള്ള മഹത്തായ മകനെ ഹിരണ്യകശിപു എങ്ങനെ ശിക്ഷിച്ചു? ഇതാണ് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്।
Verse 46
किमुतानुवशान् साधूंस्तादृशान् गुरुदेवतान् । एतत्कौतूहलं ब्रह्मन्नस्माकं विधम प्रभो । पितु: पुत्राय यद्द्वेषो मरणाय प्रयोजित: ॥ ४६ ॥
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: അനുസരണശീലനും സദാചാരിയും പിതാവിനെ ഗുരു-ദേവതയായി ആദരിക്കുന്ന സാദുവായ മകനെക്കുറിച്ച് പിന്നെ എന്ത് പറയണം! ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഹേ പ്രഭോ, ഞങ്ങളുടെ സംശയം നീക്കുക—പിതാവിന് മകനോടു എങ്ങനെ ഇത്തരമൊരു ദ്വേഷം ഉണ്ടായി, അവന്റെ മരണത്തിനായി വരെ ശ്രമിച്ചു?
Frequently Asked Questions
Within Purāṇic theology, Brahmā functions as a cosmic administrator who awards results of tapas according to the potency and procedure of austerity, not as the final moral arbiter. The narrative highlights a recurring Bhāgavata principle: boons obtained through tapas can expand material capacity, but they do not purify the heart. Therefore, the asura’s benedictions become the stage on which Bhagavān’s higher governance (īśvara-nīti) and protection of devotees (poṣaṇam) will later be revealed.
The chapter explicitly diagnoses his dissatisfaction: instead of controlling the senses, he remains their servant (indriya-dāsatā). Bhāgavata ethics treats external sovereignty as insufficient for sukha when the mind is driven by kāma and pride. Thus even after conquering the three worlds and enjoying Svarga’s opulence, his inner lack persists, illustrating that bhoga without self-mastery and devotion cannot yield lasting fulfillment.
The sound vibration is the Lord’s transcendental reassurance, described as coming from a personality not visible to material eyes. Its core instruction is bhakti-sādhana: become devotees through hearing and chanting about the Lord and offering prayers (śravaṇa, kīrtana, stuti). The voice also frames the moral trigger for divine intervention: when Hiraṇyakaśipu persecutes Prahlāda, the Lord will kill him despite Brahmā’s benedictions.
Prahlāda is presented as a reservoir of transcendental qualities because he is an unalloyed devotee of Viṣṇu. The text emphasizes humility despite aristocracy, universal friendliness, self-control, freedom from envy toward Vaiṣṇavas, and spontaneous absorption in Kṛṣṇa culminating in bhāva symptoms (tears, jubilation, singing, and ecstatic stillness). These traits mark him as sādhūnām agrya—an exemplar cited even by the devas.
The chapter ends by shifting from cosmic oppression to the intimate family conflict at its center: the asura-king torments his own saintly son. Yudhiṣṭhira’s pointed questions—how a father could seek to kill an obedient, virtuous child—create the narrative hinge that leads directly into the next chapter’s detailed account of Hiraṇyakaśipu’s punishments of Prahlāda and the theological meaning of the devotee’s endurance.