Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 1
Jaḍa Bharata’s Birth, Feigned Madness, and Protection by Goddess Kālī
श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसदृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥
śrī-śuka uvāca atha kasyacid dvija-varasyāṅgiraḥ-pravarasya śama-dama-tapaḥ-svādhyāyādhyayana-tyāga-santoṣa-titikṣā-praśraya-vidyānasūyātma-jñānānanda-yuktasyātma-sadṛśa-śruta-śīlācāra-rūpaudārya-guṇā nava sodaryā aṅgajā babhūvur mithunaṁ ca yavīyasyāṁ bhāryāyām yas tu tatra pumāṁs taṁ parama-bhāgavataṁ rājarṣi-pravaraṁ bharatam utsṛṣṭa-mṛga-śarīraṁ carama-śarīreṇa vipratvaṁ gatam āhuḥ.
ശ്രീശുകദേവ ഗോസ്വാമി പറഞ്ഞു—മാൻശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം പരമഭാഗവതനായ ഭരത മഹാരാജൻ അത്യന്തം ശുദ്ധമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു. ആ ബ്രാഹ്മണൻ അങ്ഗിരസ വംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ; ശമ-ദമം, തപസ്, സ്വാധ്യായം, വേദാധ്യയനം, ത്യാഗം, സന്തോഷം, തിതിക്ഷ, വിനയം, വിദ്യ, അനസൂയ, ആത്മജ്ഞാനം, ആനന്ദം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നനായി, നിത്യം ഭഗവാന്റെ ഭക്തിസേവയിൽ ലീനനായിരുന്നു. ആദ്യ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ഒമ്പത് സമഗുണമുള്ള പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ഇരട്ടകൾ—ഒരു പുത്രനും ഒരു പുത്രിയും—ജനിച്ചു. ആ പുത്രനെയാണ് പരമഭാഗവതനും രാജർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ഭരതൻ എന്നു പറയുന്നു; മാൻദേഹം വിട്ട് അവസാന ദേഹത്തിൽ ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിച്ചു.
Bharata Mahārāja was a great devotee, but he did not attain success in one life. In Bhagavad-gītā it is said that a devotee who does not fulfill his devotional duties in one life is given the chance to be born in a fully qualified brāhmaṇa family or a rich kṣatriya or vaiśya family. Śucīnāṁ śrīmatāṁ gehe ( Bg. 6.41 ). Bharata Mahārāja was the firstborn son of Mahārāja Ṛṣabha in a rich kṣatriya family, but due to his willful negligence of his spiritual duties and his excessive attachment to an insignificant deer, he was obliged to take birth as the son of a deer. However, due to his strong position as a devotee, he was gifted with the remembrance of his past life. Being repentant, he remained in a solitary forest and always thought of Kṛṣṇa. Then he was given the chance to take birth in a very good brāhmaṇa family.
FAQs
This verse highlights śama (peace), dama (sense-control), tapaḥ (austerity), svādhyāya (scriptural study), tyāga (renunciation), santoṣa (contentment), titikṣā (tolerance), humility, learning, non-enviousness, and the joy of self-knowledge.
He establishes the spiritually refined family setting that produced extraordinary sons—setting the stage for the appearance of the great devotee Bharata/Jaḍa Bharata and the lesson of devotion beyond social appearance.
By cultivating daily discipline (study and restraint), adopting contentment and tolerance in relationships, practicing humility, and aiming for inner realization rather than external status.