Adhyaya 21

Verse 1

श्रीभगवानुवाच य एतान् मत्पथो हित्वा भक्तिज्ञानक्रियात्मकान् । क्षुद्रान् कामांश्चलै: प्राणैर्जुषन्त: संसरन्ति ते ॥ १ ॥

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ഭക്തി, ജ്ഞാനം, നിയതകർമ്മം എന്നീ രൂപത്തിലുള്ള എന്റെ ഈ മാർഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ചഞ്ചല ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രേരണയിൽ ചെറുതായ ഭോഗങ്ങൾ ആസ്വദിക്കുന്നവർ സംസാരചക്രത്തിൽ ചുറ്റുന്നു.

Verse 2

स्वे स्वेऽधिकारे या निष्ठा स गुण: परिकीर्तित: । विपर्ययस्तु दोष: स्यादुभयोरेष निश्चय: ॥ २ ॥

സ്വന്തം അധികാരത്തിൽ (സ്വധർമ്മത്തിൽ) ഉള്ള സ്ഥിരനിഷ്ഠയാണ് ഗുണം (പുണ്യം) എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്; അതിന്റെ വിപരീതമായ വഴിമാറ്റം ദോഷം (പാപം) — ഇതാണ് ഉറപ്പ്.

Verse 3

शुद्ध्यशुद्धी विधीयेते समानेष्वपि वस्तुषु । द्रव्यस्य विचिकित्सार्थं गुणदोषौ शुभाशुभौ । धर्मार्थं व्यवहारार्थं यात्रार्थमिति चानघ ॥ ३ ॥

ഹേ നിർമലനായ ഉദ്ധവാ, ഒരേ വർഗ്ഗത്തിലുള്ള വസ്തുക്കളിലും യുക്തമായ നിർണ്ണയത്തിനായി ദ്രവ്യത്തിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങളും ശുഭാശുഭങ്ങളും പരിശോധിച്ച് ശുദ്ധി-അശുദ്ധി നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു—ധർമ്മത്തിനും, വ്യവഹാരത്തിനും, ജീവിതയാത്രയുടെ നിലനില്പിനും.

Verse 4

दर्शितोऽयं मयाचारो धर्ममुद्वहतां धुरम् ॥ ४ ॥

ലൗകിക ധർമ്മനിയമങ്ങളുടെ ഭാരം വഹിക്കുന്നവർക്കായി ഞാൻ ഈ ആചാരമാർഗം വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു।

Verse 5

भूम्यम्ब्वग्‍न्यनिलाकाशा भूतानां पञ्चधातव: । आब्रह्मस्थावरादीनां शारीरा आत्मसंयुता: ॥ ५ ॥

ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം—ഇവയാണ് പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ; ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് സ്ഥിരജന്തുക്കൾ വരെ എല്ലാ ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളും ഇവകൊണ്ടാണ് ഘടിതം; ഇവയൊക്കെയും ഏക പരമപുരുഷനായ ഭഗവാനിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചവയാണ്.

Verse 6

वेदेन नामरूपाणि विषमाणि समेष्वपि । धातुषूद्धव कल्प्यन्त एतेषां स्वार्थसिद्धये ॥ ६ ॥

പ്രിയ ഉദ്ധവാ, എല്ലാ ദേഹങ്ങളും ഒരേ പഞ്ചഭൂതങ്ങളാൽ ഘടിതമായതിനാൽ സമാനമായിട്ടും, ജീവികൾക്ക് ജീവിതലക്ഷ്യം സിദ്ധിക്കാനായി വേദങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത നാമരൂപങ്ങൾ കല്പിക്കുന്നു.

Verse 7

देशकालादिभावानां वस्तूनां मम सत्तम । गुणदोषौ विधीयेते नियमार्थं हि कर्मणाम् ॥ ७ ॥

ഹേ സാത്വികനായ ഉദ്ധവാ, ഭൗതിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനായി ദേശം, കാലം മുതലായ എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും യുക്തവും അയോഗ്യവും എന്ന ഗുണദോഷങ്ങളെ ഞാൻ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 8

अकृष्णसारो देशानामब्रह्मण्योऽशुचिर्भवेत् । कृष्णसारोऽप्यसौवीरकीकटासंस्कृतेरिणम् ॥ ८ ॥

കൃഷ്ണമൃഗങ്ങളില്ലാത്തതും ബ്രാഹ്മണഭക്തിയില്ലാത്തതും കീടകം പോലുള്ള തരിശുഭൂമികളും ശുചിത്വവും സംസ്കാരവും അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അശുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 9

कर्मण्यो गुणवान् कालो द्रव्यत: स्वत एव वा । यतो निवर्तते कर्म स दोषोऽकर्मक: स्मृत: ॥ ९ ॥

സ്വയമേവയോ അല്ലെങ്കിൽ അനുയോജ്യമായ വസ്തുക്കളുടെ ലഭ്യതയാലോ വിഹിതകർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സമയം ശുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കർമ്മത്തിന് തടസ്സം നിൽക്കുന്ന സമയം അശുദ്ധമാണ്.

Verse 10

द्रव्यस्य शुद्ध्यशुद्धी च द्रव्येण वचनेन च । संस्कारेणाथ कालेन महत्वाल्पतयाथवा ॥ १० ॥

ഒരു വസ്തുവിന്റെ ശുദ്ധിയോ അശുദ്ധിയോ മറ്റൊരു വസ്തുവുമായുള്ള സമ്പർക്കം, വചനം, സംസ്കാരം, കാലം, അല്ലെങ്കിൽ വലുപ്പം എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 11

शक्त्याशक्त्याथ वा बुद्ध्या समृद्ध्या च यदात्मने । अघं कुर्वन्ति हि यथा देशावस्थानुसारत: ॥ ११ ॥

അശുദ്ധമായ വസ്തുക്കൾ ഒരു വ്യക്തിയിൽ പാപഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുമോ എന്നത് ആ വ്യക്തിയുടെ ശക്തി, ബുദ്ധി, സമ്പത്ത്, സ്ഥലം, ശാരീരികാവസ്ഥ എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 12

धान्यदार्वस्थितन्तूनां रसतैजसचर्मणाम् । कालवाय्वग्निमृत्तोयै: पार्थिवानां युतायुतै: ॥ १२ ॥

ധാന്യങ്ങൾ, മരം, എല്ല്, നൂൽ, ദ്രാവകങ്ങൾ, ലോഹങ്ങൾ, തോൽ, മൺപാത്രങ്ങൾ എന്നിവ കാലം, വായു, അഗ്നി, മണ്ണ്, ജലം എന്നിവയാൽ വെവ്വേറെയോ കൂട്ടായോ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 13

अमेध्यलिप्तं यद् येन गन्धलेपं व्यपोहति । भजते प्रकृतिं तस्य तच्छौचं तावदिष्यते ॥ १३ ॥

അശുദ്ധമായി മലിനമായ വസ്തുവിലെ ദുർഗന്ധവും അഴുക്കിന്റെ പൊതിയും നീക്കി അതിനെ അതിന്റെ സ്വാഭാവിക നിലയിലേക്കു മടക്കിവയ്ക്കുന്ന ശുദ്ധീകരകമാണ് അതിന് യുക്തമായ ശൗചമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നത്।

Verse 14

स्‍नानदानतपोऽवस्थावीर्यसंस्कारकर्मभि: । मत्स्मृत्या चात्मन: शौचं शुद्ध: कर्माचरेद्‌द्विज: ॥ १४ ॥

സ്നാനം, ദാനം, തപസ്, പ്രായം, വ്യക്തിബലം, സംസ്കാരകർമ്മങ്ങൾ, നിശ്ചിത കര്‍ത്തവ്യങ്ങൾ—എന്നിവയാലും, അതിലുപരി എന്റെ സ്മരണയാലും ആത്മശൗചം ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ദ്വിജൻ ശുദ്ധനായി മാത്രമേ തന്റെ കര്‍മ്മങ്ങൾ ആചരിക്കേണ്ടത്।

Verse 15

मन्त्रस्य च परिज्ञानं कर्मशुद्धिर्मदर्पणम् । धर्म: सम्पद्यते षड्‌भिरधर्मस्तु विपर्यय: ॥ १५ ॥

മന്ത്രം യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തോടെ ജപിക്കുമ്പോൾ ശുദ്ധമാകുന്നു; കര്‍മ്മം എനിക്ക് അർപ്പിക്കുമ്പോൾ ശുദ്ധമാകുന്നു. ദേശം, കാലം, ദ്രവ്യം, കര്‍ത്താവ്, മന്ത്രം, കര്‍മ്മം—ഈ ആറിന്റെ ശുദ്ധിയാൽ ധർമ്മം സിദ്ധിക്കുന്നു; ഇവയുടെ വിപരീതം അധർമ്മം।

Verse 16

क्व‍‍चिद् गुणोऽपि दोष: स्याद् दोषोऽपि विधिना गुण: । गुणदोषार्थनियमस्तद्भ‍िदामेव बाधते ॥ १६ ॥

ചിലപ്പോൾ വിധിയുടെ ബലത്തിൽ ഗുണം പോലും ദോഷമാകുന്നു; ദോഷം പോലും വിധിപ്രകാരം ഗുണമാകുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രത്യേക നിയമങ്ങൾ ഗുണ-ദോഷങ്ങളുടെ വ്യക്തമായ ഭേദം തന്നെ മായ്ക്കുന്നു।

Verse 17

समानकर्माचरणं पतितानां न पातकम् । औत्पत्तिको गुण: सङ्गो न शयान: पतत्यध: ॥ १७ ॥

ഉന്നതനെ പതിപ്പിക്കുന്ന അതേ പ്രവൃത്തികൾ ഇതിനകം പതിതർക്കു പാതകമാകുന്നില്ല; നിലത്ത് കിടക്കുന്നവൻ പിന്നെ എങ്ങനെ താഴേക്ക് വീഴും? സ്വഭാവം നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഭൗതികസംഗം പോലും ജന്മജാത ഗുണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 18

यतो यतो निवर्तेत विमुच्येत ततस्तत: । एष धर्मो नृणां क्षेम: शोकमोहभयापह: ॥ १८ ॥

ഏത് ഏത് പാപമയമോ ഭോഗമയമോ ആയ പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് മനുഷ്യൻ വിരമിക്കുകയോ, അതത് ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് അവൻ മോചിതനാകുന്നു. ഇതുതന്നെ മനുഷ്യർക്കു ക്ഷേമകരമായ ധർമ്മം; ശോകം, മോഹം, ഭയം എന്നിവ നീക്കുന്നു.

Verse 19

विषयेषु गुणाध्यासात् पुंस: सङ्गस्ततो भवेत् । सङ्गात्तत्र भवेत् काम: कामादेव कलिर्नृणाम् ॥ १९ ॥

വിഷയങ്ങളിൽ ഗുണങ്ങളെ ആരോപിക്കുന്നതിനാൽ മനുഷ്യന് അവയോടു ബന്ധം (ആസക്തി) ഉണ്ടാകുന്നു. ആ ആസക്തിയിൽ നിന്ന് കാമം ജനിക്കുന്നു; കാമത്തിൽ നിന്നുതന്നെ മനുഷ്യരിൽ കലഹം (കലി) ഉയരുന്നു.

Verse 20

कलेर्दुर्विषह: क्रोधस्तमस्तमनुवर्तते । तमसा ग्रस्यते पुंसश्चेतना व्यापिनी द्रुतम् ॥ २० ॥

കലഹത്തിൽ നിന്ന് സഹിക്കാനാകാത്ത ക്രോധം ജനിക്കുന്നു; അതിന് പിന്നാലെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് വരുന്നു. ആ തമസ് മനുഷ്യന്റെ വ്യാപകമായ ബോധത്തെ വേഗത്തിൽ ഗ്രസിക്കുന്നു.

Verse 21

तया विरहित: साधो जन्तु: शून्याय कल्पते । ततोऽस्य स्वार्थविभ्रंशो मूर्च्छितस्य मृतस्य च ॥ २१ ॥

ഓ സാദ്ധുവായ ഉദ്ധവാ! ആ യഥാർത്ഥ ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ട ജീവൻ ശൂന്യത്തോട് സമാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നെ അവൻ ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റി, മൂർച്ചിതനെയോ മരിച്ചവനെയോ പോലെ ജഡനാകുന്നു.

Verse 22

विषयाभिनिवेशेन नात्मानं वेद नापरम् । वृक्षजीविकया जीवन् व्यर्थं भस्त्र‍ोव य: श्वसन् ॥ २२ ॥

വിഷയാസക്തിയിൽ മുങ്ങിയതിനാൽ മനുഷ്യൻ സ്വയം അറിയുകയുമില്ല, മറ്റുള്ളവരെ അറിയുകയുമില്ല. വൃക്ഷംപോലെ അജ്ഞാനത്തിൽ ജീവിച്ച് അവൻ വ്യർത്ഥമായി ജീവിക്കുന്നു; വെറും കാറ്റടിപ്പുപോലെ ശ്വസിക്കുന്നു.

Verse 23

फलश्रुतिरियं नृणां न श्रेयो रोचनं परम् । श्रेयोविवक्षया प्रोक्तं यथा भैषज्यरोचनम् ॥ २३ ॥

ഫലശ്രുതി പറയുന്ന ശാസ്ത്രവാക്യങ്ങൾ മനുഷ്യർക്കു പരമശ്രേയസ്സിനെ നിർദ്ദേശിക്കുന്നില്ല; ഹിതകരമായ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ പ്രേരിപ്പിക്കാൻ ഉള്ള ആകർഷണങ്ങളത്രേ, കുട്ടിയെ ഔഷധം കുടിപ്പിക്കാൻ മിഠായിയുടെ വാഗ്ദാനം പറയുന്നതുപോലെ।

Verse 24

उत्पत्त्यैव हि कामेषु प्राणेषु स्वजनेषु च । आसक्तमनसो मर्त्या आत्मनोऽनर्थहेतुषु ॥ २४ ॥

ജന്മം കൊണ്ടുമാത്രം മനുഷ്യർ വിഷയസുഖങ്ങളിലും ജീവൻ നീട്ടലിലും സ്വജനങ്ങളിലും മനസ്സോടെ ആസക്തരാകുന്നു; അങ്ങനെ അവരുടെ മനസ് ആത്മഹിതത്തെ തോൽപ്പിക്കുന്ന അനർത്ഥകാരണങ്ങളിൽ ലീനമാകുന്നു।

Verse 25

न तानविदुष: स्वार्थं भ्राम्यतो वृजिनाध्वनि । कथं युञ्ज्यात् पुनस्तेषु तांस्तमो विशतो बुध: ॥ २५ ॥

തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വാർത്ഥം അറിയാത്തവർ പാപമയമായ സാംസാരിക പാതയിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് ക്രമേണ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു; എങ്കിലും വേദവിധികൾ കേൾക്കുന്ന ആ മൂഢരെ ഇന്ദ്രിയഭോഗത്തിൽ വീണ്ടും എന്തിന് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണം?

Verse 26

एवं व्यवसितं केचिदविज्ञाय कुबुद्धय: । फलश्रुतिं कुसुमितां न वेदज्ञा वदन्ति हि ॥ २६ ॥

വേദജ്ഞാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം അറിയാതെ ചില കുബുദ്ധികൾ ഫലം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പുഷ്പിത വേദവാക്യങ്ങളെയേ പരമസത്യമെന്നു പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു; എന്നാൽ വേദത്തെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവർ അങ്ങനെ പറയുന്നില്ല।

Verse 27

कामिन: कृपणा लुब्धा: पुष्पेषु फलबुद्धय: । अग्निमुग्धा धूमतान्ता: स्वं लोकं न विदन्ति ते ॥ २७ ॥

കാമവും കൃപണതയും ലോഭവും നിറഞ്ഞവർ പുഷ്പങ്ങളെയേ ഫലമെന്ന് കരുതുന്നു; അഗ്നിയുടെ തിളക്കത്തിൽ മയങ്ങി പുകയിൽ ശ്വാസംമുട്ടി അവർ സ്വന്തം യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 28

न ते मामङ्ग जानन्ति हृदिस्थं य इदं यत: । उक्थशस्‍‍‍‍‍त्रा ह्यसुतृपो यथा नीहारचक्षुष: ॥ २८ ॥

ഹേ ഉദ്ധവാ! വേദീയ യാഗകർമ്മങ്ങളെ ആദരിച്ചു ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിൽ ലീനരായവർ, ഞാൻ എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നുവെന്നും ഈ സർവ്വവിശ്വം എന്നിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച് എന്നോടു അഭിന്നമാണെന്നും അറിയുന്നില്ല. അവർ മൂടൽമഞ്ഞാൽ മൂടപ്പെട്ട കണ്ണുകളുള്ളവരെപ്പോലെയാണ്.

Verse 29

ते मे मतमविज्ञाय परोक्षं विषयात्मका: । हिंसायां यदि राग: स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥ हिंसाविहारा ह्यालब्धै: पशुभि: स्वसुखेच्छया । यजन्ते देवता यज्ञै: पितृभूतपतीन् खला: ॥ ३० ॥

വിഷയാസക്തർ ഞാൻ വിശദീകരിച്ച വേദജ്ഞാനത്തിന്റെ ഗൂഢനിഗമനം അറിയുന്നില്ല. ഹിംസയിൽ രാഗം വേദീയ യാഗത്തിൽ പ്രോത്സാഹിതമായിരുന്നെങ്കിൽ യാഗത്തിൽ അതിന് വിധി ഉണ്ടായേനെ; എന്നാൽ ദുഷ്ടർ സ്വന്തം സുഖത്തിനായി നിരപരാധ മൃഗങ്ങളെ ബലിയർപ്പിച്ച് യാഗങ്ങളിലൂടെ ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും ഭൂതഗണാധിപന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 30

ते मे मतमविज्ञाय परोक्षं विषयात्मका: । हिंसायां यदि राग: स्याद् यज्ञ एव न चोदना ॥ २९ ॥ हिंसाविहारा ह्यालब्धै: पशुभि: स्वसुखेच्छया । यजन्ते देवता यज्ञै: पितृभूतपतीन् खला: ॥ ३० ॥

വിഷയാസക്തർ ഞാൻ വിശദീകരിച്ച വേദജ്ഞാനത്തിന്റെ ഗൂഢനിഗമനം അറിയുന്നില്ല. ഹിംസയിൽ രാഗം വേദീയ യാഗത്തിൽ പ്രോത്സാഹിതമായിരുന്നെങ്കിൽ യാഗത്തിൽ അതിന് വിധി ഉണ്ടായേനെ; എന്നാൽ ദുഷ്ടർ സ്വന്തം സുഖത്തിനായി നിരപരാധ മൃഗങ്ങളെ ബലിയർപ്പിച്ച് യാഗങ്ങളിലൂടെ ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും ഭൂതഗണാധിപന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 31

स्वप्नोपमममुं लोकमसन्तं श्रवणप्रियम् । आशिषो हृदि सङ्कल्प्य त्यजन्त्यर्थान् यथा वणिक् ॥ ३१ ॥

ഈ ലോകം സ്വപ്നസദൃശം—കേൾക്കാൻ മധുരം, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ അസത്. മൂഢനായ വ്യാപാരി വ്യർത്ഥമായ ഊഹക്കച്ചവടത്തിൽ തന്റെ യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, മോഹിതർ ജീവിതത്തിലെ യഥാർത്ഥ മൂല്യമുള്ളതെല്ലാം വിട്ട്, ഭൗതിക സ്വർഗ്ഗോന്നതിയുടെ ആശീർവാദങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ കൽപ്പിക്കുന്നു.

Verse 32

रज:सत्त्वतमोनिष्ठा रज:सत्त्वतमोजुष: । उपासत इन्द्रमुख्यान् देवादीन् न यथैव माम् ॥ ३२ ॥

രജസ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്നീ ഗുണങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതരായവർ, അതേ ഗുണങ്ങളെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരെയും മറ്റു ദേവശക്തികളെയും ഉപാസിക്കുന്നു; എന്നാൽ എന്നെ യഥാവിധി ആരാധിക്കുന്നില്ല.

Verse 33

इष्ट्वेह देवता यज्ञैर्गत्वा रंस्यामहे दिवि । तस्यान्त इह भूयास्म महाशाला महाकुला: ॥ ३३ ॥ एवं पुष्पितया वाचा व्याक्षिप्तमनसां नृणाम् । मानिनां चातिलुब्धानां मद्वार्तापि न रोचते ॥ ३४ ॥

ദേവതാരാധകർ ഇങ്ങനെ കരുതുന്നു— “ഇഹലോകത്തിൽ യജ്ഞങ്ങളാൽ ദേവതകളെ പൂജിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ചെന്നു അവിടെ ഭോഗിക്കും; ഭോഗം തീർന്നാൽ വീണ്ടും ഇവിടെ വന്ന് മഹാഗൃഹസ്ഥരായി മഹാകുലങ്ങളിൽ ജനിക്കും.” വേദങ്ങളുടെ പുഷ്പിതവചനങ്ങളാൽ മനസ്സ് ചിതറിപ്പോയ അതിഗർവികളും അതിലോഭികളും എന്റെ—പരമേശ്വരന്റെ—കഥകളിലും രുചി കാണിക്കുന്നില്ല।

Verse 34

इष्ट्वेह देवता यज्ञैर्गत्वा रंस्यामहे दिवि । तस्यान्त इह भूयास्म महाशाला महाकुला: ॥ ३३ ॥ एवं पुष्पितया वाचा व्याक्षिप्तमनसां नृणाम् । मानिनां चातिलुब्धानां मद्वार्तापि न रोचते ॥ ३४ ॥

ഇങ്ങനെ വേദങ്ങളുടെ പുഷ്പിതവചനങ്ങളാൽ മനസ്സ് ചിതറിപ്പോയ അതിഗർവികളും അതിലോഭികളും ആയ മനുഷ്യർക്കു എന്റെ—പരമേശ്വരന്റെ—കഥ പോലും രുചിക്കുകയില്ല; കാരണം അവരിൽ ഭക്തിരസം ഉണരുന്നില്ല।

Verse 35

वेदा ब्रह्मात्मविषयास्‍त्रिकाण्डविषया इमे । परोक्षवादा ऋषय: परोक्षं मम च प्रियम् ॥ ३५ ॥

മൂന്നു കാണ്ഡങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ട ഈ വേദങ്ങൾ അന്തത്തിൽ ബ്രഹ്മ-ആത്മവിഷയത്തെയേ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ ഋഷികളും മന്ത്രങ്ങളും പരോക്ഷമായ ഗൂഢഭാഷയിൽ പറയുന്നു; അത്തരം രഹസ്യപരമായ പരോക്ഷവിവരണം എനിക്കും പ്രിയമാണ്।

Verse 36

शब्दब्रह्म सुदुर्बोधं प्राणेन्द्रियमनोमयम् । अनन्तपारं गम्भीरं दुर्विगाह्यं समुद्रवत् ॥ ३६ ॥

വേദസ്വരൂപമായ ശബ്ദബ്രഹ്മം ഗ്രഹിക്കുക അത്യന്തം ദുഷ്കരം; അത് പ്രാണം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ് എന്നീ നിലകളിൽ പ്രകടമാകുന്നു. ഈ വൈദികധ്വനി അനന്തവും ഗംഭീരവും സമുദ്രംപോലെ അഗാധവുമാണ്।

Verse 37

मयोपबृंहितं भूम्ना ब्रह्मणानन्तशक्तिना । भूतेषु घोषरूपेण बिसेषूर्णेव लक्ष्यते ॥ ३७ ॥

അനന്തശക്തിയുള്ള സർവ്വവ്യാപിയായ ഭഗവാനായ ഞാൻ, എല്ലാ ജീവികളിലും ഓംകാരരൂപമായ വൈദികധ്വനിയെ സ്വയം സ്ഥാപിക്കുന്നു. അത് സൂക്ഷ്മമായി, താമരത്തണ്ടിലെ നാരിന്റെ ഒരൊറ്റ തന്തുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു।

Verse 38

यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वमते मुखात् । आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसा स्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥ छन्दोमयोऽमृतमय: सहस्रपदवीं प्रभु: । ओङ्काराद् व्यञ्जितस्पर्शस्वरोष्मान्त स्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥ विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरै: । अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥

ചിലന്തി തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് വല നെയ്ത് വായിലൂടെ പുറത്തുവിടുന്നതുപോലെ, പരമപുരുഷനായ ഭഗവാൻ തന്റെ ഹൃദയ-ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിലൂടെ സ്പർശരൂപ ധ്വനിയോടുകൂടിയ ആദി പ്രാണനെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു; അത് സർവ്വ വൈദിക ഛന്ദസ്സുകളാൽ നിറഞ്ഞ അമൃതമയ ആനന്ദസ്വരൂപമാണ്.

Verse 39

यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वमते मुखात् । आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसा स्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥ छन्दोमयोऽमृतमय: सहस्रपदवीं प्रभु: । ओङ्काराद् व्यञ्जितस्पर्शस्वरोष्मान्त स्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥ विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरै: । अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥

ആ പ്രഭു ഛന്ദോമയനും അമൃതമയനും ആയി വൈദികധ്വനിയെ ആയിരം വഴികളിലായി വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു; അത് ഓങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് പ്രകടമായ വർണ്ണങ്ങളാൽ—വ്യഞ്ജനങ്ങൾ, സ്വരങ്ങൾ, ഊഷ്മങ്ങൾ, അന്തഃസ്ഥങ്ങൾ—അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 40

यथोर्णनाभिर्हृदयादूर्णामुद्वमते मुखात् । आकाशाद् घोषवान् प्राणो मनसा स्पर्शरूपिणा ॥ ३८ ॥ छन्दोमयोऽमृतमय: सहस्रपदवीं प्रभु: । ओङ्काराद् व्यञ्जितस्पर्शस्वरोष्मान्त स्थभूषिताम् ॥ ३९ ॥ विचित्रभाषाविततां छन्दोभिश्चतुरुत्तरै: । अनन्तपारां बृहतीं सृजत्याक्षिपते स्वयम् ॥ ४० ॥

ആ പ്രഭു വിവിധ ഭാഷാരൂപത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വേദവാണിയെ, ഓരോ അടുത്ത ഛന്ദസ്സും മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ നാല് അക്ഷരം അധികമാകുന്നവിധം, അതിരില്ലാത്ത മഹത്തായ ധ്വനിയായി സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ ആ വേദധ്വനിയെ സ്വയം തന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ലയിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 41

गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्‌क्तिरेव च । त्रिष्टुब्जगत्यतिच्छन्दो ह्यत्यष्‍ट्यतिजगद् विराट् ॥ ४१ ॥

വൈദിക ഛന്ദസ്സുകൾ: ഗായത്രി, ഉഷ്ണിക്, അനുഷ്ടുപ്, ബൃഹതി, പങ്ക്തി, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതി, അതിച്ഛന്ദ, അത്യഷ്ടി, അതിജഗതി, അതിവിരാട്.

Verse 42

किं विधत्ते किमाचष्टे किमनूद्य विकल्पयेत् । इत्यस्या हृदयं लोके नान्यो मद् वेद कश्चन ॥ ४२ ॥

വേദവിദ്യയുടെ ഗൂഢഹൃദയം—‘ഇത് എന്ത് വിധിക്കുന്നു? എന്ത് ഉപദേശിക്കുന്നു? എന്തിനെ ആവർത്തിച്ച് എന്തിന് പകരം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു?’—ഇത് ഈ ലോകത്തിൽ എന്നെ ഒഴികെ മറ്റാരും യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല.

Verse 43

मां विधत्तेऽभिधत्ते मां विकल्प्यापोह्यते त्वहम् । एतावान् सर्ववेदार्थ: शब्द आस्थाय मां भिदाम् । मायामात्रमनूद्यान्ते प्रतिषिध्य प्रसीदति ॥ ४३ ॥

വേദങ്ങൾ വിധിച്ച യാഗവും ഞാനേ; ആരാധ്യദേവതയും ഞാനേ. എന്നെ തന്നെ വിവിധ തത്ത്വവികൽപ്പങ്ങളായി സ്ഥാപിക്കുകയും, വിശകലനത്തിലൂടെ എന്നെ തന്നെ നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ വൈദിക ശബ്ദം എന്നെ സർവ്വവേദാർത്ഥസാരമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു. വേദങ്ങൾ ദ്വൈതത്തെ എന്റെ മായാശക്തിമാത്രമെന്നു വിശദമായി പരിശോധിച്ച്, അവസാനം അതിനെ പൂർണ്ണമായി നിരസിച്ച് തൃപ്തിയിലാകുന്നു.