Adhyaya 15
Yoga-siddhi — The Mystic Perfections and Their Origin in Meditation on the Lord
ഉദ്ധവഗീതയിലെ സാധനോപദേശത്തെ തുടർന്നുകൊണ്ട് ഈ അധ്യായത്തിൽ ഉദ്ധവൻ യോഗസിദ്ധികളുടെ സ്വരൂപം, എണ്ണം, അവ എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ പതിനെട്ട് സിദ്ധികളെ വിശദീകരിക്കുന്നു—തന്നിൽ തന്നെ അധിഷ്ഠിതമായ എട്ട് പ്രധാന അഷ്ടസിദ്ധികളും, സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പത്ത് ഗൗണസിദ്ധികളും—കൂടാതെ ധ്യാനം, നിയന്ത്രണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു യോഗലാഭങ്ങളും പറയുന്നു. സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങൾ, മഹത്തത്ത്വം, അഹങ്കാരം, സൂര്യൻ-ദൃഷ്ടി, പ്രാണമാർഗങ്ങൾ, വിഷ്ണു/നാരായണരൂപം, ബ്രഹ്മം എന്നിവയിൽ ഭഗവത്സന്നിധിയെ ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രത്യേക ധ്യാനം ചെയ്താൽ പ്രത്യേക സിദ്ധികൾ ലഭിക്കും എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അവസാനം ശാസനാബദ്ധനായ യോഗിക്ക് ഈ ശക്തികൾ നേടാം എന്ന് അംഗീകരിച്ചാലും, പരമയോഗമായ ഭക്തിയെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഭക്തർക്കു സിദ്ധികൾ വഴിതെറ്റിക്കുന്നവയാണ്; ശുദ്ധഭക്തിയേയാണ് പരമസിദ്ധി എന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഉപദേശിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
श्रीभगवानुवाच जितेन्द्रियस्य युक्तस्य जितश्वासस्य योगिन: । मयि धारयतश्चेत उपतिष्ठन्ति सिद्धय: ॥ १ ॥
ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഉദ്ധവാ! ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചും മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കിയുമുള്ള, ശ്വാസപ്രക്രിയയെ വശപ്പെടുത്തിയ യോഗി ചിത്തം എന്നിൽ ധരിക്കുമ്പോൾ യോഗസിദ്ധികൾ അവനോട് സ്വയം സമീപിക്കുന്നു।
Verse 2
श्रीउद्धव उवाच कया धारणया कास्वित् कथं वा सिद्धिरच्युत । कति वा सिद्धयो ब्रूहि योगिनां सिद्धिदो भवान् ॥ २ ॥
ശ്രീഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ അച്യുത പ്രഭോ! ഏത് ധാരണയാൽ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു, ആ സിദ്ധിയുടെ സ്വഭാവം എന്ത്? യോഗികളുടെ സിദ്ധികൾ എത്ര? ദയവായി പറയുക; സർവ്വസിദ്ധികളുടെയും ദാതാവ് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്।
Verse 3
श्रीभगवानुवाच सिद्धयोऽष्टादश प्रोक्ता धारणा योगपारगै: । तासामष्टौ मत्प्रधाना दशैव गुणहेतव: ॥ ३ ॥
ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—യോഗത്തിൽ പാരംഗതർ സിദ്ധിയും ധാരണയും പതിനെട്ട് വിധമാണെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. അവയിൽ എട്ട് പ്രധാനമായവ, അവയുടെ ആശ്രയം ഞാൻ; ശേഷമുള്ള പത്ത് ഗൗണമായവ, സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്നവ।
Verse 4
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियै: । प्राकाम्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप्रेरणमीशिता ॥ ४ ॥ गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवस्यति । एता मे सिद्धय: सौम्य अष्टावौत्पत्तिका मता: ॥ ५ ॥
എട്ട് പ്രധാന സിദ്ധികളിൽ ശരീരപരിവർത്തനത്തിനുള്ള മൂന്ന്—അണിമാ (അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമാകുക), മഹിമാ (അത്യന്തം മഹത്താകുക), ലഘിമാ (അത്യന്തം ലഘുവാകുക). പ്രാപ്തി-സിദ്ധിയാൽ ഇഷ്ടവസ്തു ലഭിക്കുന്നു; പ്രാകാമ്യ-സിദ്ധിയാൽ ഈ ലോകത്തോ പരലോകത്തോ ശ്രുത-ദൃഷ്ട ഭോഗ്യവിഷയങ്ങൾ അനുഭവിക്കാം. ഈശിതാ-സിദ്ധിയാൽ മായയുടെ ഉപശക്തികളെ പ്രേരിപ്പിച്ച് നിയന്ത്രിക്കാം; വശിതാ-സിദ്ധിയാൽ ത്രിഗുണങ്ങളുടെ തടസ്സമില്ല. കാമാവസായിതാ-സിദ്ധിയാൽ എവിടെ നിന്നുമെങ്കിലും എന്തും, പരമാവധി പരിധിവരെ നേടാം. ഹേ സൗമ്യ ഉദ്ധവാ! ഇവയാണ് ലോകത്തിൽ സ്വാഭാവികവും അതുല്യവും ആയ എന്റെ എട്ട് സിദ്ധികൾ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്।
Verse 5
अणिमा महिमा मूर्तेर्लघिमा प्राप्तिरिन्द्रियै: । प्राकाम्यं श्रुतदृष्टेषु शक्तिप्रेरणमीशिता ॥ ४ ॥ गुणेष्वसङ्गो वशिता यत्कामस्तदवस्यति । एता मे सिद्धय: सौम्य अष्टावौत्पत्तिका मता: ॥ ५ ॥
എട്ട് പ്രധാന സിദ്ധികളിൽ ശരീരപരിവർത്തനത്തിനുള്ള മൂന്ന്—അണിമാ (അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമാകുക), മഹിമാ (അത്യന്തം മഹത്താകുക), ലഘിമാ (അത്യന്തം ലഘുവാകുക). പ്രാപ്തി-സിദ്ധിയാൽ ഇഷ്ടവസ്തു ലഭിക്കുന്നു; പ്രാകാമ്യ-സിദ്ധിയാൽ ഈ ലോകത്തോ പരലോകത്തോ ശ്രുത-ദൃഷ്ട ഭോഗ്യവിഷയങ്ങൾ അനുഭവിക്കാം. ഈശിതാ-സിദ്ധിയാൽ മായയുടെ ഉപശക്തികളെ പ്രേരിപ്പിച്ച് നിയന്ത്രിക്കാം; വശിതാ-സിദ്ധിയാൽ ത്രിഗുണങ്ങളുടെ തടസ്സമില്ല. കാമാവസായിതാ-സിദ്ധിയാൽ എവിടെ നിന്നുമെങ്കിലും എന്തും, പരമാവധി പരിധിവരെ നേടാം. ഹേ സൗമ്യ ഉദ്ധവാ! ഇവയാണ് ലോകത്തിൽ സ്വാഭാവികവും അതുല്യവും ആയ എന്റെ എട്ട് സിദ്ധികൾ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്।
Verse 6
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । मनोजव: कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥ स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाप्रतिहता गति: ॥ ७ ॥
പ്രകൃതിഗുണങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പത്ത് ഗൗണ യോഗസിദ്ധികൾ—ദേഹത്തിൽ വിശപ്പ്‑ദാഹം മുതലായ വ്യാകുലതകളില്ലായ്മ, ദൂരശ്രവണ‑ദൂരദർശനം, മനോവേഗഗതി, ഇഷ്ടരൂപധാരണം, പരകായപ്രവേശം; കൂടാതെ ഇച്ഛാമരണം, ദേവന്മാരുടെയും അപ്സരസ്സുകളുടെയും ക്രീഡാദർശനം, സംकल्पസിദ്ധി, തടസ്സമില്ലാതെ ഫലിക്കുന്ന ആജ്ഞാശക്തി।
Verse 7
अनूर्मिमत्त्वं देहेऽस्मिन् दूरश्रवणदर्शनम् । मनोजव: कामरूपं परकायप्रवेशनम् ॥ ६ ॥ स्वच्छन्दमृत्युर्देवानां सहक्रीडानुदर्शनम् । यथासङ्कल्पसंसिद्धिराज्ञाप्रतिहता गति: ॥ ७ ॥
പ്രകൃതിഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഗൗണ സിദ്ധികളിൽ—ഇച്ഛാമരണം, ദേവന്മാരുടെയും അപ്സരസ്സുകളുടെയും ക്രീഡാദർശനം, സംकल्पം പൂർണ്ണമായി സിദ്ധിക്കുക, തടസ്സമില്ലാതെ ഫലിക്കുന്ന ആജ്ഞാശക്തി; കൂടാതെ മുമ്പ് പറഞ്ഞ അനൂർമിമത്ത്വം മുതലായ ശക്തികളും ഉൾപ്പെടുന്നു।
Verse 8
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिष्टम्भोऽपराजय: ॥ ८ ॥ एताश्चोद्देशत: प्रोक्ता योगधारणसिद्धय: । यया धारणया या स्याद् यथा वा स्यान्निबोध मे ॥ ९ ॥
ഭൂത‑വർത്തമാന‑ഭാവി അറിയാനുള്ള ശക്തി, ശീത‑ഉഷ്ണാദി ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ സമത, മറ്റുള്ളവരുടെ ചിത്തജ്ഞാനം, അഗ്നി‑സൂര്യ‑ജലം‑വിഷം മുതലായവയുടെ പ്രഭാവം തടയൽ, മറ്റാരാലും ജയിക്കപ്പെടാതിരിക്കുക—ഇവ ധ്യാന‑ധാരണയിലെ അഞ്ചു യോഗസിദ്ധികളാണ്. ഞാൻ ഇവയെ പേര്‑ലക്ഷണം പ്രകാരം മാത്രം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി ഏത് ധാരണയാൽ ഏത് സിദ്ധി എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു എന്ന് എന്നിൽ നിന്ന് പഠിക്കൂ।
Verse 9
त्रिकालज्ञत्वमद्वन्द्वं परचित्ताद्यभिज्ञता । अग्न्यर्काम्बुविषादीनां प्रतिष्टम्भोऽपराजय: ॥ ८ ॥ एताश्चोद्देशत: प्रोक्ता योगधारणसिद्धय: । यया धारणया या स्याद् यथा वा स्यान्निबोध मे ॥ ९ ॥
ത്രികാലജ്ഞത്വം മുതലായ ഈ അഞ്ചു സിദ്ധികൾ യോഗധാരണയുടേതാണ്—ഞാൻ അവയെ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞു. ഇനി എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കൂ: ഏത് ധാരണയാൽ ഏത് സിദ്ധി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു, സാധനാക്രമത്തിൽ അത് എങ്ങനെ സിദ്ധിക്കുന്നു—ഇതെല്ലാം ഗ്രഹിക്കൂ।
Verse 10
भूतसूक्ष्मात्मनि मयि तन्मात्रं धारयेन्मन: । अणिमानमवाप्नोति तन्मात्रोपासको मम ॥ १० ॥
സകല സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന എന്റെ അണുരൂപസ്വരൂപത്തിൽ, അതിലേയ്ക്ക് മാത്രം മനസ്സിനെ ധരിച്ചു എന്നെ ഉപാസിക്കുന്നവൻ ‘അണിമാ’ എന്ന യോഗസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 11
महत्तत्त्वात्मनि मयि यथासंस्थं मनो दधत् । महिमानमवाप्नोति भूतानां च पृथक् पृथक् ॥ ११ ॥
മഹത്തത്ത്വരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്ന എന്നിൽ മനസ്സിനെ യഥാസ്ഥിതമായി സ്ഥാപിച്ച് ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ‘മഹിമാ’ എന്ന യോഗസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ആകാശം, വായു, അഗ്നി മുതലായ ഓരോ ഭൂതതത്ത്വത്തിലും എന്നിൽ മനസ്സിനെ പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം ലയിപ്പിച്ചാൽ, അവൻ ക്രമമായി അവയുടെ മഹത്ത്വം നേടുന്നു.
Verse 12
परमाणुमये चित्तं भूतानां मयि रञ्जयन् । कालसूक्ष्मार्थतां योगी लघिमानमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥
ഭൂതങ്ങളുടെ പരമാണുമയ തത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എന്നിൽ യോഗി ചിത്തത്തെ ആസക്തമാക്കുമ്പോൾ, കാലത്തിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മ പരമാണുസ്വഭാവം അനുഭവിച്ച് ‘ലഘിമാ’ എന്ന സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 13
धारयन् मय्यहंतत्त्वे मनो वैकारिकेऽखिलम् । सर्वेन्द्रियाणामात्मत्वं प्राप्तिं प्राप्नोति मन्मना: ॥ १३ ॥
സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച വൈകാരിക അഹന്തത്ത്വത്തിൽ എന്നിൽ യോഗി തന്റെ മനസ്സെല്ലാം സ്ഥാപിച്ചാൽ, അവൻ ‘പ്രാപ്തി’ എന്ന സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു; അതിലൂടെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലേക്കുള്ള സ്വാമിത്വം അവനു ലഭിക്കുന്നു, കാരണം അവന്റെ മനസ് എന്നിൽ ലീനമാണ്.
Verse 14
महत्यात्मनि य: सूत्रे धारयेन्मयि मानसम् । प्राकाम्यं पारमेष्ठ्यं मे विन्दतेऽव्यक्तजन्मन: ॥ १४ ॥
കർമപരമ്പരയെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന മഹത്തത്ത്വത്തിലെ ‘സൂത്ര’ ഘട്ടത്തിൽ എന്നിൽ ആരെങ്കിലും തന്റെ എല്ലാ മാനസിക പ്രവർത്തനങ്ങളും ഏകാഗ്രമാക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അദൃശ്യമായ എന്റെ പ്രാകട്യത്തിൽ നിന്നു അവൻ ‘പ്രാകാമ്യ’ എന്ന പരമോന്നത (പാരമേഷ്ഠ്യ) സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 15
विष्णौ त्र्यधीश्वरे चित्तं धारयेत् कालविग्रहे । स ईशित्वमवाप्नोति क्षेत्रज्ञक्षेत्रचोदनाम् ॥ १५ ॥
ത്രിഗുണമയമായ ബാഹ്യശക്തിയുടെ അധീശ്വരൻ, കാലവിഗ്രഹമായ പ്രേരക പരമാത്മാ വിഷ്ണുവിൽ ആരെങ്കിലും ചിത്തം സ്ഥാപിച്ചാൽ, അവൻ ‘ഈശിത്വ’ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു; അതിലൂടെ മറ്റു ബന്ധിതജീവികൾ, അവരുടെ ദേഹങ്ങൾ, ദേഹാഭിമാനാദി ഉപാധികൾ എന്നിവയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും.
Verse 16
नारायणे तुरीयाख्ये भगवच्छब्दशब्दिते । मनो मय्यादधद् योगी मद्धर्मा वशितामियात् ॥ १६ ॥
തുരീയതത്ത്വം എന്നു പ്രസിദ്ധമായ, സർവൈശ്വര്യസമ്പന്നനായ നാരായണസ്വരൂപത്തിൽ മനസ്സിനെ സ്ഥാപിക്കുന്ന യോഗി എന്റെ സ്വഭാവം പ്രാപിച്ച് ‘വശിതാ’ സിദ്ധി നേടുന്നു।
Verse 17
निर्गुणे ब्रह्मणि मयि धारयन् विशदं मन: । परमानन्दमाप्नोति यत्र कामोऽवसीयते ॥ १७ ॥
എന്റെ നിർഗുണ ബ്രഹ്മസ്വരൂപത്തിൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സിനെ സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ പരമാനന്ദം പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ശമിക്കുന്നു।
Verse 18
श्वेतद्वीपपतौ चित्तं शुद्धे धर्ममये मयि । धारयञ्छ्वेततां याति षडूर्मिरहितो नर: ॥ १८ ॥
ശ്വേതദ്വീപത്തിന്റെ അധിപനായ, ശുദ്ധിയുടെ മൂർത്തിയും ധർമ്മമയനുമായ എന്നിൽ ചിത്തം സ്ഥാപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ശുദ്ധാവസ്ഥ പ്രാപിച്ച് ആറു ഊർമികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു।
Verse 19
मय्याकाशात्मनि प्राणे मनसा घोषमुद्वहन् । तत्रोपलब्धा भूतानां हंसो वाच: शृणोत्यसौ ॥ १९ ॥
ആകാശസ്വരൂപനും സമഷ്ടിപ്രാണനുമായ എന്നിൽ ഉദിക്കുന്ന അതിവിശിഷ്ട നാദത്തെ മനസ്സിൽ ധരിക്കുന്ന ശുദ്ധജീവൻ ആകാശത്തിൽ സകല ജീവികളുടെ വാക്കുകൾ അനുഭവിച്ച് കേൾക്കാൻ കഴിയും।
Verse 20
चक्षुस्त्वष्टरि संयोज्य त्वष्टारमपि चक्षुषि । मां तत्र मनसा ध्यायन् विश्वं पश्यति दूरत: ॥ २० ॥
ദൃഷ്ടിയെ സൂര്യലോകത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, സൂര്യനെ കണ്ണുകളിൽ ലീനമാക്കി, ആ സംയോഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന എന്നെ മനസ്സാൽ ധ്യാനിക്കുന്ന साधകൻ ദൂരസ്ഥമായതും കാണാനുള്ള ശക്തി നേടുന്നു।
Verse 21
मनो मयि सुसंयोज्य देहं तदनुवायुना । मद्धारणानुभावेन तत्रात्मा यत्र वै मन: ॥ २१ ॥
യോഗി തന്റെ മനസ്സിനെ പൂർണ്ണമായി എന്നിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി, മനസ്സിനെ അനുഗമിക്കുന്ന വായുവിന്റെ സഹായത്തോടെ ദേഹത്തെയും എന്നിൽ ലയിപ്പിച്ചാൽ, എന്നെ ധാരണചെയ്യുന്ന ശക്തിയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ അവന് അത്തരം സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു; മനസ് എവിടെയേക്കു പോകുന്നുവോ ദേഹം ഉടൻ അവിടെ എത്തും।
Verse 22
यदा मन उपादाय यद् यद् रूपं बुभूषति । तत्तद् भवेन्मनोरूपं मद्योगबलमाश्रय: ॥ २२ ॥
യോഗി മനസ്സിനെ പ്രയോഗിച്ച് ഏത് രൂപം ധരിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അതേ രൂപം ഉടൻ മനസ്സിന്റെ രൂപമായി പ്രത്യക്ഷമാകും. ഇത് എന്റെ അചിന്ത്യ യോഗശക്തിയുടെ ആശ്രയത്തിൽ മനസ്സിനെ ലയിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന സിദ്ധിയാണ്; ആ ശക്തിയാൽ ഞാൻ അനേകം രൂപങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു।
Verse 23
परकायं विशन् सिद्ध आत्मानं तत्र भावयेत् । पिण्डं हित्वा विशेत् प्राणो वायुभूत: षडङ्घ्रिवत् ॥ २३ ॥
സിദ്ധയോഗി മറ്റൊരാളുടെ ദേഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കണമെന്നാൽ, ആ ദേഹത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നതായി ധ്യാനിക്കണം. പിന്നെ സ്വന്തം സ്ഥൂലദേഹം വിട്ട്, വായുരൂപമായ പ്രാണൻ പോകുന്ന വഴികളിലൂടെ—തേനീച്ച ഒരു പുഷ്പം വിട്ട് മറ്റൊന്നിലേക്കു പോകുന്നതുപോലെ—സുലഭമായി മറ്റുദേഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം।
Verse 24
पार्ष्ण्यापीड्य गुदं प्राणं हृदुर:कण्ठमूर्धसु । आरोप्य ब्रह्मरन्ध्रेण ब्रह्म नीत्वोत्सृजेत्तनुम् ॥ २४ ॥
സ്വച്ഛന്ദ-മൃത്യു എന്ന സിദ്ധി നേടിയ യോഗി കാൽമുട്ടിന്റെ കുതികാൽ കൊണ്ട് ഗുദം അമർത്തി, പ്രാണനെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് നെഞ്ചിലേക്കും കണ്ഠത്തിലേക്കും ഒടുവിൽ തലത്തിലേക്കും ഉയർത്തുന്നു. പിന്നെ ബ്രഹ്മരന്ധ്രത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ജീവാത്മാവിനെ ഇഷ്ടഗമ്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു।
Verse 25
विहरिष्यन् सुराक्रीडे मत्स्थं सत्त्वं विभावयेत् । विमानेनोपतिष्ठन्ति सत्त्ववृत्ती: सुरस्त्रिय: ॥ २५ ॥
ദേവന്മാരുടെ വിനോദോദ്യാനങ്ങളിൽ വിഹരിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന യോഗി, എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ശുദ്ധ സത്ത്വത്തെ ധ്യാനിക്കണം. അപ്പോൾ സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച സ്വർഗ്ഗസ്ത്രീകൾ വിമാനങ്ങളിൽ വന്ന് അവന്റെ സമീപത്ത് ഉപസ്ഥിതരാകും।
Verse 26
यथा सङ्कल्पयेद् बुद्ध्या यदा वा मत्पर: पुमान् । मयि सत्ये मनो युञ्जंस्तथा तत् समुपाश्नुते ॥ २६ ॥
എന്നിൽ പരനായ പുരുഷൻ സത്യസ്വരൂപനായ എന്നിൽ മനസ്സിനെ യോജിപ്പിച്ച് ബുദ്ധിയാൽ എങ്ങനെ സംकल्पിക്കുന്നുവോ, അതേ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ അവൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം നിത്യവും പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 27
यो वै मद्भावमापन्न ईशितुर्वशितु: पुमान् । कुतश्चिन्न विहन्येत तस्य चाज्ञा यथा मम ॥ २७ ॥
പരമാധിപതിയും നിയന്ത്രകനുമായ എന്റെ ഭാവം പ്രാപിച്ചവന്റെ ആജ്ഞ, എന്റെ ആജ്ഞപോലെ, ഏതൊരു വിധത്തിലും തടയപ്പെടുകയില്ല।
Verse 28
मद्भक्त्या शुद्धसत्त्वस्य योगिनो धारणाविद: । तस्य त्रैकालिकी बुद्धिर्जन्ममृत्यूपबृंहिता ॥ २८ ॥
എന്റെ ഭക്തിയാൽ ശുദ്ധസത്ത്വനായും ധാരണാ-ധ്യാനവിധി നന്നായി അറിഞ്ഞും ഉള്ള യോഗിക്ക് ഭൂത-വർത്തമാന-ഭാവി ജ്ഞാനം ലഭിക്കുന്നു; അവൻ തന്റെതും മറ്റുള്ളവരുടേയും ജനനമരണങ്ങൾ കാണുന്നു।
Verse 29
अग्न्यादिभिर्न हन्येत मुनेर्योगमयं वपु: । मद्योगशान्तचित्तस्य यादसामुदकं यथा ॥ २९ ॥
ജലജീവികളുടെ ശരീരം വെള്ളം കൊണ്ട് പരിക്കേൽക്കാത്തതുപോലെ, എന്റെ ഭക്തിയോഗം കൊണ്ട് ചിത്തം ശാന്തമായും യോഗവിജ്ഞാനത്തിൽ പൂർണ്ണവികസിതനായും ഉള്ള മുനിയുടെ യോഗമയ ദേഹം അഗ്നി, സൂര്യൻ, ജലം, വിഷം മുതലായവ കൊണ്ട് ഹാനിക്കപ്പെടുകയില്ല।
Verse 30
मद्विभूतीरभिध्यायन् श्रीवत्सास्त्रविभूषिता: । ध्वजातपत्रव्यजनै: स भवेदपराजित: ॥ ३० ॥
ശ്രീവത്സചിഹ്നവും വിവിധ ആയുധങ്ങളും ധരിച്ച്, ധ്വജം, ഛത്രം, വ്യജനം മുതലായ രാജചിഹ്നങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ എന്റെ ഐശ്വര്യവിഭൂതികളെ ധ്യാനിക്കുന്ന എന്റെ ഭക്തൻ അജേയനാകുന്നു।
Verse 31
उपासकस्य मामेवं योगधारणया मुने: । सिद्धय: पूर्वकथिता उपतिष्ठन्त्यशेषत: ॥ ३१ ॥
മുനേ, യോഗധാരണയിലൂടെ ഇങ്ങനെ എന്നെ ഉപാസിക്കുന്ന ഭക്തൻ ഞാൻ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള എല്ലാ സിദ്ധികളും നിശ്ചയമായി സമ്പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 32
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य जितश्वासात्मनो मुने: । मद्धारणां धारयत: का सा सिद्धि: सुदुर्लभा ॥ ३२ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചും സംയമിയായും ശ്വാസവും മനസ്സും കീഴടക്കിയും എപ്പോഴും എന്നിൽ ധാരണയിൽ ലീനനായ മുനിക്കു ഏത് സിദ്ധിയാണ് അത്യന്തം ദുർലഭം?
Verse 33
अन्तरायान् वदन्त्येता युञ्जतो योगमुत्तमम् । मया सम्पद्यमानस्य कालक्षपणहेतव: ॥ ३३ ॥
ഭക്തിസേവയിലെ പണ്ഡിതർ പറയുന്നു: ഞാൻ പറഞ്ഞ യോഗസിദ്ധികൾ പരമയോഗം അഭ്യസിക്കുന്നവന് യഥാർത്ഥത്തിൽ തടസ്സങ്ങളാണ്; എന്നിൽ നിന്നുതന്നെ ജീവിതസിദ്ധി ലഭിക്കുന്നവന് അവ സമയം കളയാനുള്ള കാരണങ്ങളാണ്.
Verse 34
जन्मौषधितपोमन्त्रैर्यावतीरिह सिद्धय: । योगेनाप्नोति ता: सर्वा नान्यैर्योगगतिं व्रजेत् ॥ ३४ ॥
ഇവിടെ നല്ല ജനനം, ഔഷധങ്ങൾ, തപസ്സ്, മന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന ഏതു സിദ്ധികളും എന്റെ ഭക്തിയോഗ-സേവയാൽ എല്ലാം ലഭിക്കുന്നു; മറ്റുവഴികളാൽ യോഗത്തിന്റെ പരമഗതി ലഭ്യമല്ല.
Verse 35
सर्वासामपि सिद्धीनां हेतु: पतिरहं प्रभु: । अहं योगस्य साङ्ख्यस्य धर्मस्य ब्रह्मवादिनाम् ॥ ३५ ॥
പ്രിയ ഉദ്ധവാ, എല്ലാ സിദ്ധികളുടെയും കാരണം, രക്ഷകൻ, അധിപൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്; യോഗത്തിന്റെയും സാംഖ്യത്തിന്റെയും ശുദ്ധധർമ്മകർമ്മത്തിന്റെയും വേദവാദികളുടെ സമൂഹത്തിന്റെയും പ്രഭുവും ഞാൻ തന്നെയാണ്.
Verse 36
अहमात्मान्तरो बाह्योऽनावृत: सर्वदेहिनाम् । यथा भूतानि भूतेषु बहिरन्त: स्वयं तथा ॥ ३६ ॥
പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാ ദേഹങ്ങളിലും അകത്തും പുറത്തും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ഞാൻ സർവ്വദേഹികളുടെ അന്തര്യാമിയും സർവ്വവ്യാപിയും ആകുന്നു; എന്നെ ഒന്നും മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല।
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa states that yoga masters describe eighteen types: eight primary perfections (aṣṭa-siddhi) that have their shelter in Him, and ten secondary perfections that arise from the material mode of goodness (sattva). He also mentions additional yogic attainments in the context of meditation, such as tri-kāla-jñāna (knowing past, present, future) and resistance to material dualities.
They are: aṇimā (becoming smaller than the smallest), mahimā (becoming greater than the greatest), laghimā (becoming lighter than the lightest), prāpti (obtaining desired objects), prākāmya (experiencing any enjoyable object), īśitā (manipulating subpotencies of māyā), vaśitā (unimpeded by the guṇas), and kāmāvasāyitā (obtaining anything from anywhere to the highest limit).
The chapter links each siddhi to a particular dhyāna: worshiping the Lord in His atomic presence yields aṇimā; meditating on Him as the Supersoul of mahat-tattva yields mahimā; absorption in His presence as the essence within elements yields laghimā; and other perfections arise by fixing consciousness on Him as Viṣṇu/Nārāyaṇa, within ahaṅkāra, within the sun and vision, and through prāṇa-pathways—showing that siddhis are derivative of focused meditation on the Lord’s omnipresence.
Kṛṣṇa states that learned bhakti authorities consider siddhis impediments because they can redirect attention from the supreme goal—exclusive devotion and direct attainment of the Lord. Since bhakti grants the highest perfection (the Lord Himself), fascination with powers can become a waste of time for one practicing para-yoga.
Kṛṣṇa declares Himself to be the cause, protector, and Lord of all mystic perfections, of the yoga system, of analytic knowledge, and of pure activity—establishing that siddhis are not independent achievements but depend on His sanction and presence as Paramātmā within and beyond everything.