Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Parīkṣit’s Final Absorption, Takṣaka’s Bite, Janamejaya’s Snake Sacrifice, and the Vedic Sound-Lineage

पैल: स्वसंहितामूचे इन्द्रप्रमितये मुनि: । बाष्कलाय च सोऽप्याह शिष्येभ्य: संहितां स्वकाम् ॥ ५४ ॥ चतुर्धा व्यस्य बोध्याय याज्ञवल्क्‍‍याय भार्गव । पराशरायाग्निमित्र इन्द्रप्रमितिरात्मवान् ॥ ५५ ॥ अध्यापयत् संहितां स्वां माण्डूकेयमृषिं कविम् । तस्य शिष्यो देवमित्र: सौभर्यादिभ्य ऊचिवान् ॥ ५६ ॥

pailaḥ sva-saṁhitām ūce indrapramitaye muniḥ bāṣkalāya ca so ’py āha śiṣyebhyaḥ saṁhitāṁ svakām

ബാഷ്കലൻ തന്റെ സംഹിതയെ നാലായി വിഭജിച്ച് ബോധ്യ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ, പരാശര, അഗ്നിമിത്രർക്കു പഠിപ്പിച്ചു।

पैलःPaila
पैलः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootपैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
स्वhis own
स्व:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री/नपुंसक-त्रिलिङ्ग, (विशेषण) द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘स्व’ = own
संहिताम्the recension/collection (saṁhitā)
संहिताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
ऊचेsaid/recited
ऊचे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इन्द्रप्रमितयेto Indrapramiti
इन्द्रप्रमितये:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootइन्द्रप्रमिति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अप्पोज़िशन (apposition) to ‘पैलः’
बाष्कलायto Bāṣkala
बाष्कलाय:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootबाष्कल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
भाव-निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थ
आहsaid
आह:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; ‘आह’ इति लिट्-रूप)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शिष्येभ्यःto (his) disciples
शिष्येभ्यः:
सम्प्रदान (Recipient)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी/चतुर्थी-विभक्ति (Ablative/Dative), बहुवचन; अत्र चतुर्थी (to the disciples)
संहिताम्the saṁhitā
संहिताम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्वकाम्his own
स्वकाम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootस्व + का (प्रातिपदिक); ‘स्वका’ = own
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘संहिताम्’)

According to Śrīla Śrīdhara Svāmī, Māṇḍūkeya was the son of Indrapramiti, from whom he received Vedic knowledge.

I
Indrapramiti
B
Bodhya
Y
Yājñavalkya
B
Bhārgava
P
Parāśara
A
Agnimitra

FAQs

This verse shows that sages safeguarded Vedic knowledge by dividing their compilations and teaching them to qualified disciples, ensuring continuity through paramparā.

Because Vedic learning was maintained by distributing responsibility—different students mastered and carried specific recensions forward, protecting the tradition from loss over time.

Seek authentic guidance, learn systematically, and pass on what you have learned responsibly—preserving wisdom through integrity, discipline, and service.