Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Parīkṣit’s Final Absorption, Takṣaka’s Bite, Janamejaya’s Snake Sacrifice, and the Vedic Sound-Lineage

सूत उवाच इत्युक्त: स तथेत्याह महर्षेर्मानयन् वच: । सर्पसत्रादुपरत: पूजयामास वाक्पतिम् ॥ २८ ॥

sūta uvāca ity uktaḥ sa tathety āha maharṣer mānayan vacaḥ sarpa-satrād uparataḥ pūjayām āsa vāk-patim

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട മഹാരാജ ജനമേജയൻ “അങ്ങനെ തന്നേ” എന്നു പറഞ്ഞു. മഹർഷിയുടെ വചനം മാനിച്ച് അവൻ സർപ്പസത്രം നിർത്തി, വാക്പതി ബൃഹസ്പതിയെ ആരാധിച്ചു।

सूतःSūta
सूतः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्य-चिह्न (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्तःhaving been told
उक्तः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स’ इत्यस्य विशेषण
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
तथाso
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (so/in that manner)
इतिthus
इति:
वाक्य-चिह्न (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक
आहsaid
आह:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धात्वर्थे ‘वद्’)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महर्षेःof the great sage
महर्षेः:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक: महा+ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
मानयन्honoring
मानयन्:
क्रियाविशेषण (Concomitant action)
TypeAdjective
Rootमान् (धातु)
Formशतृ (present active participle/वर्तमानकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while honoring)
वचःthe words
वचः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सर्पसत्रात्from the snake-sacrifice
सर्पसत्रात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसर्पसत्र (प्रातिपदिक: सर्प+सत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
उपरतःhaving ceased/withdrawn
उपरतः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउपरत (कृदन्त: उप+रम् धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘निवृत्त’
पूजयाम्worshiped/honored
पूजयाम्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formणिच् (causative) ‘पूजय-’; लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आसdid (auxiliary)
आस:
सहायक-क्रिया (Auxiliary)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘पूजयामास’ परिप्रयोगः
वाक्पतिम्the lord of speech (Bṛhaspati)
वाक्पतिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्पति (प्रातिपदिक: वाक्+पति)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
S
Suta Gosvami
B
Brihaspati

FAQs

This verse highlights obedience to saintly counsel: he honored the great sage’s instruction, ceased the snake-sacrifice, and turned to proper dharmic conduct.

Vākpati means “lord of speech” and here refers to Bṛhaspati, the guru of the devas, whom he worshiped after stopping the sacrifice.

When corrected by wise and saintly authorities, one should humbly accept guidance, stop harmful actions, and adopt sattvic, constructive worship and conduct.