Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Brahmā’s Day, the Four Pralayas, and the Supreme Shelter Beyond Cause–Effect

तदन्ते प्रलयस्तावान् ब्राह्मी रात्रिरुदाहृता । त्रयो लोका इमे तत्र कल्पन्ते प्रलयाय हि ॥ ३ ॥

tad-ante pralayas tāvān brāhmī rātrir udāhṛtā trayo lokā ime tatra kalpante pralayāya hi

ആ ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം എത്രകാലം പ്രളയം സംഭവിക്കുമോ, അത്രത്തോളം ദൈർഘ്യമുള്ളതിനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ രാത്രി എന്നു പറയുന്നു. അപ്പോൾ ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളും പ്രളയത്തിന് വിധേയമായി നശിക്കുന്നു।

तत्-अन्तेat its end
तत्-अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तस्य अन्ते)
प्रलयःdissolution
प्रलयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तावान्of that extent
तावान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक
ब्राह्मीof Brahmā
ब्राह्मी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्राह्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (रात्रिः) इति विशेषण
रात्रिःnight
रात्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उदाहृताis said/called
उदाहृता:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootउद्-आ-हृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formकृदन्त—क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (रात्रिः) इति कर्तरि विशेषणवत्
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (लोकाः) इति विशेषण
लोकाःworlds
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
इमेthese
इमे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम; (लोकाः) इति विशेषण
तत्रthere/then
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there/then)
कल्पन्तेare fit/are arranged
कल्पन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
प्रलयायfor dissolution
प्रलयाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative purpose)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतौ (indeed/for)
B
Brahmā

FAQs

It states that after Brahmā’s day ends, an equally long period of dissolution occurs, known as Brahmā’s night, during which the three worlds are withdrawn toward dissolution.

To teach him the vast cycles of cosmic time and the inevitability of dissolution, strengthening detachment from temporary worlds and focus on the eternal Supreme.

Remembering that even worlds dissolve helps one reduce anxiety over temporary gains and losses and prioritize lasting spiritual practice—bhakti and remembrance of the Lord.