Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 24
Brahmā’s Day, the Four Pralayas, and the Supreme Shelter Beyond Cause–Effect
दीपश्चक्षुश्च रूपं च ज्योतिषो न पृथग् भवेत् । एवं धी: खानि मात्राश्च न स्युरन्यतमादृतात् ॥ २४ ॥
dīpaś cakṣuś ca rūpaṁ ca jyotiṣo na pṛthag bhavet evaṁ dhīḥ khāni mātrāś ca na syur anyatamād ṛtāt
വിളക്ക്, ആ വിളക്കിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ കാണുന്ന കണ്ണ്, കാണപ്പെടുന്ന രൂപം—ഇവ മൂന്നും അടിസ്ഥാനത്തിൽ അഗ്നിതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് വേറല്ല. അതുപോലെ ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ പരമസത്യത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ട നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല; എങ്കിലും ആ പരമതത്ത്വം അവയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വ്യത്യസ്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
FAQs
This verse explains that just as lamp, eye, and form rely on light, intelligence, senses, and sense-objects cannot exist independently—everything rests upon the Supreme Reality.
He uses a simple perception-based analogy to show that cognition and experience require an underlying principle; similarly, all faculties of knowing and their objects depend on Bhagavan as the ultimate support.
Recognize that perception and intelligence are not absolute; cultivate humility and devotion by seeing all abilities and experiences as dependent on the Supreme, and use the senses in His service.