Shloka 6
Kriyā-yoga, the Virāṭ-Puruṣa Mapping, and the Sun-God’s Monthly Expansions
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
etad vai pauruṣaṁ rūpaṁ bhūḥ pādau dyauḥ śiro nabhaḥ nābhiḥ sūryo ’kṣiṇī nāse vāyuḥ karṇau diśaḥ prabhoḥ
ഇത് പ്രഭുവിന്റെ പൗരുഷ വിരാട്-രൂപം—ഭൂമി അവന്റെ പാദങ്ങൾ, ദ്യുലോകം അവന്റെ ശിരസ്, ആകാശം അവന്റെ നാഭി; സൂര്യൻ അവന്റെ കണ്ണുകൾ, വായു അവന്റെ നാസിക, ദിക്കുകൾ അവന്റെ കർണ്ണങ്ങൾ. പ്രജാപതി അവന്റെ ജനനേന്ദ്രിയം, അപാനൻ (മൃത്യു) അവന്റെ ഗുദം; ലോകപാലകർ അവന്റെ ഭുജങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ അവന്റെ മനസ്, യമൻ അവന്റെ ഭ്രൂകൾ. ലജ്ജ അധരം, ലോഭം ഊർധ്വോഷ്ഠം; ജ്യോത്സ്ന ദന്തങ്ങൾ, ഭ്രമം അവന്റെ പുഞ്ചിരി; വൃക്ഷങ്ങൾ അവന്റെ രോമം, മേഘങ്ങൾ അവന്റെ കേശം।
Various aspects of material creation, such as the earth, the sun and the trees, are sustained by various limbs of the universal body of the Lord. Thus they are considered nondifferent from Him, as described in this verse, which is meant for meditation.