Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Kriyā-yoga, the Virāṭ-Puruṣa Mapping, and the Sun-God’s Monthly Expansions

कालो देश: क्रिया कर्ता करणं कार्यमागम: । द्रव्यं फलमिति ब्रह्मन् नवधोक्तोऽजया हरि: ॥ ३१ ॥

kālo deśaḥ kriyā kartā karaṇaṁ kāryam āgamaḥ dravyaṁ phalam iti brahman navadhokto ’jayā hariḥ

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! മായാശക്തിയുടെ മൂലമായ ഭഗവാൻ ഹരി സൂര്യരൂപത്തിൽ ഒമ്പതായി വിവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു—കാലം, ദേശം, ശ്രമം, കർത്താവ്, ഉപകരണം, പ്രത്യേക കർമം, ശാസ്ത്രം, പൂജാസാമഗ്രി, ലഭിക്കേണ്ട ഫലം।

kālaḥtime
kālaḥ:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
deśaḥplace
deśaḥ:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kriyāaction/rite
kriyā:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kartāagent/doer
kartā:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootkartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
karaṇaminstrument/means
karaṇam:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootkaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kāryamthat which is to be done (task)
kāryam:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
āgamaḥscriptural injunction/tradition
āgamaḥ:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootāgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dravyamsubstance/material
dravyam:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootdravya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
phalamresult/fruit
phalam:
Karta (कर्ता/Subject-list item)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-बोधक अव्यय (quotative particle)
brahmanO brāhmaṇa (sage)
brahman:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
navadhāin nine ways
navadhā:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootnavadhā (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
uktaḥsaid, described
uktaḥ:
Karta (कर्ता/Predicate of subject)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formकृदन्त: क्त (past passive participle) ‘उक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
ajayāby (His) Māyā/Prakṛti
ajayā:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘अजा’ = माया/प्रकृति (Māyā/Prakṛti)
hariḥHari
hariḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
S
Suta Gosvami
S
Saunaka

FAQs

This verse states that Hari, along with His māyā, is explained through nine categories—time, place, action, agent, instruments, the task, scripture, substance, and result—showing how all experience and karma operate under His supremacy.

In the chapter summarizing the Bhagavatam’s essential teachings, Suta answers the sages’ inquiries by presenting a structured overview of how the Lord is understood in relation to the world and action—linking metaphysics (Hari and māyā) with practical life (karma and its fruits).

See your actions through these nine factors—especially time, means, and results—and cultivate humility: do your duty responsibly, rely on śāstra-guided choices, and offer the fruit to Hari rather than becoming attached to outcomes.