Shloka 23
Mārkaṇḍeya Ṛṣi Meets Lord Śiva: Devotee as Living Tīrtha and the Lord’s Māyā
न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवाश्चेतनोज्झिता: । ते पुनन्त्युरुकालेन यूयं दर्शनमात्रत: ॥ २३ ॥
na hy am-mayāni tīrthāni na devāś cetanojjhitāḥ te punanty uru-kālena yūyaṁ darśana-mātrataḥ
വെറും ജലാശയങ്ങൾ മാത്രം തീർത്ഥമല്ല; ചേതനരഹിതമായ ദേവമൂർത്തികളും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാധ്യദേവന്മാരല്ല. അവരുടെ ഉന്നത സാരത്തെ ബാഹ്യദൃഷ്ടി ഗ്രഹിക്കാത്തതിനാൽ അവ ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം മാത്രമേ ശുദ്ധീകരിക്കൂ; എന്നാൽ നിങ്ങളുപോലുള്ള ഭക്തർ ദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ ഉടൻ പവിത്രമാക്കുന്നു.
FAQs
This verse says that holy places and even deity forms purify gradually, but a saintly devotee can purify a person immediately simply by darśana (being seen).
In Canto 12, Mārkaṇḍeya offers reverence to Nara-Nārāyaṇa and emphasizes that the Lord’s devotees and sages are the highest purifiers, surpassing ordinary notions of tīrtha as only water or divinity as merely a statue.
Seek genuine association—hear from, serve, and regularly meet sincere devotees—because uplifting company reforms consciousness faster than occasional external rituals alone.