Shloka 40
महिष्य ऊचु: भौमं निहत्य सगणं युधि तेन रुद्धा ज्ञात्वाथ न: क्षितिजये जितराजकन्या: । निर्मुच्य संसृतिविमोक्षमनुस्मरन्ती: पादाम्बुजं परिणिनाय य आप्तकाम: ॥ ४० ॥
mahiṣya ūcuḥ bhaumaṁ nihatya sa-gaṇaṁ yudhi tena ruddhā jñātvātha naḥ kṣiti-jaye jita-rāja-kanyāḥ nirmucya saṁsṛti-vimokṣam anusmarantīḥ pādāmbujaṁ pariṇināya ya āpta-kāmaḥ
രാജ്ഞിമാർ പറഞ്ഞു—യുദ്ധത്തിൽ ഭൗമാസുരനെയും അവന്റെ കൂട്ടരെയും വധിച്ച്, പ്രഭു ഞങ്ങളെ അവന്റെ തടവറയിൽ ബന്ധിതരായി കണ്ടു; ഭൂവിജയത്തിൽ ഭൗമൻ ജയിച്ച രാജകുമാരിമാരാണെന്ന് അവൻ ഗ്രഹിച്ചു. പ്രഭു ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു; ഞങ്ങൾ ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്നുള്ള വിമോചനസ്രോതസ്സായ അവന്റെ പാദപദ്മം നിരന്തരം ധ്യാനിച്ചിരുന്നതിനാൽ, സർവകാമപൂർണ്ണനായിട്ടും അവൻ ഞങ്ങളെ വിവാഹം ചെയ്തു സ്വീകരിച്ചു।
Rohiṇī-devī was one of the nine queens questioned by Draupadī in texts 6 and 7, and thus it is assumed that she speaks here, representing the 16,099 other queens. Śrīla Prabhupāda confirms this in Kṛṣṇa, the Supreme Personality of Godhead.
FAQs
This verse states that Krishna’s lotus feet are “saṁsṛti-vimokṣa”—the means of liberation from material existence—and the queens were freed while remembering that liberating shelter.
They emphasize that Krishna did not marry out of personal need; though fully fulfilled, He accepted them to protect and honor them after rescuing them from captivity.
In distress or bondage-like situations, cultivate remembrance of Krishna (especially His lotus feet) as spiritual refuge, and act with compassion like Krishna—helping others even when you gain nothing materially.