Shloka 20
Balarāma Slays Balvala and Visits Sacred Tīrthas; He Attempts to Stop Bhīma–Duryodhana
ततोऽभिव्रज्य भगवान् केरलांस्तु त्रिगर्तकान् । गोकर्णाख्यं शिवक्षेत्रं सान्निध्यं यत्र धूर्जटे: ॥ १९ ॥ आर्यां द्वैपायनीं दृष्ट्वा शूर्पारकमगाद् बल: । तापीं पयोष्णीं निर्विन्ध्यामुपस्पृश्याथ दण्डकम् ॥ २० ॥ प्रविश्य रेवामगमद् यत्र माहिष्मती पुरी । मनुतीर्थमुपस्पृश्य प्रभासं पुनरागमत् ॥ २१ ॥
tato ’bhivrajya bhagavān keralāṁs tu trigartakān gokarṇākhyaṁ śiva-kṣetraṁ sānnidhyaṁ yatra dhūrjaṭeḥ
അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ കേരളവും ത്രിഗർത്തവും കടന്ന്, ധൂർജടി (ശിവൻ) സാക്ഷാൽ സന്നിധാനമായിരിക്കുന്ന ഗോകർണം എന്ന ശിവക്ഷേത്രം സന്ദർശിച്ചു. പിന്നെ ദ്വീപവാസിനിയായ ആര്യാ ദ്വൈപായനി (പാർവതി) ദേവിയെ ദർശിച്ച്, ബലരാമൻ ശൂർപ്പാരകത്തിലേക്ക് പോയി താപി, പയോഷ്ണി, നിർവിന്ധ്യാ നദികളിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ദണ്ഡകവനം പ്രവേശിച്ച് റേവാ (നർമദാ) നദിയിലേക്കെത്തി; അവിടെ മാഹിഷ്മതി നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മനുതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അവസാനം പ്രഭാസത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
FAQs
This verse identifies Gokarṇa as a prominent Śiva-kṣetra where Lord Śiva (Dhūrjaṭi) is especially present, making it a revered destination during Balarāma’s pilgrimage.
In the Bhagavatam narrative, Balarāma’s tīrtha-yātrā includes honoring devas and sacred sites, demonstrating Vedic reverence and the purifying power of pilgrimage for the world.
Even if one cannot travel, one can adopt the essence of tīrtha-yātrā by regularly visiting temples, hearing Bhāgavatam, and cultivating humility and purity of conduct.