Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Uddhava Sent to Vraja: Consolation to Nanda-Yaśodā and the Gopīs’ Separation

वासितार्थेऽभियुध्यद्भ‍िर्नादितं शुश्मिभिर्वृषै: । धावन्तीभिश्च वास्राभिरुधोभारै: स्ववत्सकान् ॥ ९ ॥ इतस्ततो विलङ्घद्भ‍िर्गोवत्सैर्मण्डितं सितै: । गोदोहशब्दाभिरवं वेणूनां नि:स्वनेन च ॥ १० ॥ गायन्तीभिश्च कर्माणि शुभानि बलकृष्णयो: । स्वलङ्कृताभिर्गोपीभिर्गोपैश्च सुविराजितम् ॥ ११ ॥ अग्‍न्यर्कातिथिगोविप्रपितृदेवार्चनान्वितै: । धूपदीपैश्च माल्यैश्च गोपावासैर्मनोरमम् ॥ १२ ॥ सर्वत: पुष्पितवनं द्विजालिकुलनादितम् । हंसकारण्डवाकीर्णै: पद्मषण्डैश्च मण्डितम् ॥ १३ ॥

vāsitārthe ’bhiyudhyadbhir nāditaṁ śuśmibhir vṛṣaiḥ dhāvantībhiś ca vāsrābhir udho-bhāraiḥ sva-vatsakān

ഗോകുലം എല്ലാടവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു—ഫലപ്രദമായ പശുക്കൾക്കായി ഉന്മത്ത കാളകൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്ന ഗർജ്ജനത്തോടെ; ഭാരമേറിയ അകിടുകളുമായി കിടാക്കളെ തേടി ഓടി മുഴക്കുന്ന പശുക്കളുടെ ശബ്ദത്തോടെ; പാലുകറക്കുന്ന ശബ്ദവും ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ചാടുന്ന വെളുത്ത കിടാക്കളുടെ കലകലവും; വേണുനാദത്തിന്റെ പ്രതിധ്വനിയും; കൂടാതെ അലങ്കരിച്ച ഗോപന്മാരും ഗോപികമാരും ബലരാമന്റെയും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെയും മംഗളകർമ്മങ്ങൾ പാടുന്ന ഗാനവും।

इतस्from here
इतस्:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
ततःfrom there
ततः:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
विलङ्घद्भिःby (those) leaping about
विलङ्घद्भिः:
Karana (करण)
TypeVerb
Rootवि + लङ्घ् (धातु) → विलङ्घत् (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन
गोवत्सैःby calf-cattle (calves)
गोवत्सैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगो + वत्स (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (गोवत्साः = calves of cows), पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन
मण्डितम्adorned
मण्डितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमण्ड्/मण्डि (धातु) → मण्डित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; predicate ‘adorned’
सितैःwhite
सितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन; विशेषण (to गोवत्सैः)
गोदोहशब्दाभिःby the sounds of milking cows
गोदोहशब्दाभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगो + दोह + शब्द (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (गोदोहस्य शब्दाः), पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन
अवम्indeed, greatly
अवम्:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootअवम् (अव्यय)
Formनिपात/अव्यय; intensifier/particle (contextual)
वेणूनाम्of flutes
वेणूनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवेणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन
नि:स्वनेनby the sound/resonance
नि:स्वनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनिः + स्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-एकवचन; उपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)

Although Gokula was merged in grief because of separation from Lord Kṛṣṇa, the Lord expanded His internal potency to cover that particular manifestation of Vraja and allow Uddhava to see the normal bustle and joy of Vraja at sunset.