Shloka 44

भूयस्तत्रापि सोऽद्राक्षीत्स्तूयमानमहीश्वरम् । सिद्धचारणगन्धर्वैरसुरैर्नतकन्धरै: ॥ ४४ ॥ सहस्रशिरसं देवं सहस्रफणमौलिनम् । नीलाम्बरं विसश्वेतं श‍ृङ्गै: श्वेतमिव स्थितम् ॥ ४५ ॥

bhūyas tatrāpi so ’drākṣīt stūyamānam ahīśvaram siddha-cāraṇa-gandharvair asurair nata-kandharaiḥ

വീണ്ടും അവിടെ അക്രൂരൻ നാഗങ്ങളുടെ അധിപനായ അനന്തശേഷ മഹേശ്വരനെ ദർശിച്ചു; സിദ്ധർ, ചാരണർ, ഗന്ധർവർ, തലകുനിഞ്ഞ അസുരർ എന്നിവർ അവനെ സ്തുതിച്ചു।

भूयःagain
भूयः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘again/further’
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
अपिalso
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अद्राक्षीत्saw
अद्राक्षीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘he saw’
स्तूयमानम्being praised
स्तूयमानम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु)
Formशानच्-प्रत्यय (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘being praised’ (qualifies अहīश्वरम्)
अहीश्वरम्the Lord of serpents (Śeṣa)
अहीश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअहि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अहिनाम् ईश्वरः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सिद्धचारणगन्धर्वैःby Siddhas, Cāraṇas, and Gandharvas
सिद्धचारणगन्धर्वैः:
Karta (कर्ता) (agent in passive)
TypeNoun
Rootसिद्ध + चारण + गन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formसमाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (सिद्धाश्च चारणाश्च गन्धर्वाश्च); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
असुरैःby Asuras
असुरैः:
Karta (कर्ता) (agent in passive)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
नतकन्धरैःby those with bowed necks
नतकन्धरैः:
Karta (कर्ता) (agent in passive)
TypeNoun
Rootनत + कन्धर (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (नताः कन्धराः येषाम्); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘with bowed necks’ (a class of beings)
A
Ananta (Śeṣa)
S
Siddhas
C
Cāraṇas
G
Gandharvas
A
Asuras

FAQs

Ahīśvara refers to Ananta (Śeṣa), the divine serpent-lord, who is glorified by celestial beings and revered even by opponents of the gods.

Because Ananta is a great divine being connected with the Supreme Lord’s cosmic arrangement, so exalted celestial communities naturally offer hymns of praise upon seeing him.

True greatness evokes humility—devotion grows when we learn to honor the divine and the truly saintly, even if our ego resists.