Shloka 40

तस्मै भुक्तवते प्रीत्या राम: परमधर्मवित् । मखवासैर्गन्धमाल्यै: परां प्रीतिं व्यधात्पुन: ॥ ४० ॥

tasmai bhuktavate prītyā rāmaḥ parama-dharma-vit makha-vāsair gandha-mālyaiḥ parāṁ prītiṁ vyadhāt punaḥ

അക്രൂരൻ സംതൃപ്തിയോടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പരമധർമ്മം അറിയുന്നവനായ ബലരാമൻ അദ്ദേഹത്തിന് മുഖവാസനയ്ക്കുള്ള സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും പൂമാലകളും നൽകി. അങ്ങനെ അക്രൂരൻ വീണ്ടും പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.

तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; सर्वनाम
भुक्तवतेto the one who had eaten
भुक्तवते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootभुक्तवत् (प्रातिपदिक; √भुज्)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; ‘one who has eaten’
प्रीत्याwith affection
प्रीत्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
रामःRāma (Balarāma)
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
परमधर्मवित्knower of the highest dharma
परमधर्मवित्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरम + धर्म + विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: (परमः धर्मः) + वित् ‘knower’; कर्तृविशेषण (qualifying रामः)
मखवासैःwith sacrificial garments
मखवासैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमख + वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष: मखस्य वासाः ‘sacrificial garments/robes’
गन्धमाल्यैःwith perfumes and garlands
गन्धमाल्यैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगन्ध + माल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (itaretara): गन्धाः च माल्यानि च
पराम्supreme/great
पराम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘प्रीतिम्’)
प्रीतिम्delight/pleasure
प्रीतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
व्यधात्bestowed/arranged
व्यधात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि-; धातु: धा (to place/arrange)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्तिबोधक अव्यय (adverb: again)
R
Rāma (Balarāma)

FAQs

This verse shows Lord Rāma (Balarāma) lovingly honoring a guest after feeding him, offering garments, fragrances, and garlands—an ideal of dharmic hospitality performed with devotion.

Because true hospitality in the Bhagavatam is not merely feeding someone; it is completing the welcome with affectionate honor and gifts, increasing the guest’s satisfaction and showing dharma in action.

Serve guests warmly, ensure their needs are met, and offer respectful gestures (kind words, a small gift, or thoughtful care) as an act of devotion rather than social obligation.