Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

The Killing of Keśī and Vyomāsura; Nārada’s Prophetic Praise of Kṛṣṇa

श्रीशुक उवाच केशी तु कंसप्रहित: खुरैर्महीं महाहयो निर्जरयन् मनोजव: । सटावधूताभ्रविमानसङ्कुलं कुर्वन् नभो हेषितभीषिताखिल: ॥ १ ॥ तं त्रासयन्तं भगवान् स्वगोकुलं तद्धेषितैर्वालविघूर्णिताम्बुदम् । आत्मानमाजौ मृगयन्तमग्रणी- रुपाह्वयत् स व्यनदन्मृगेन्द्रवत् ॥ २ ॥

śrī-śuka uvāca keśī tu kaṁsa-prahitaḥ khurair mahīṁ mahā-hayo nirjarayan mano-javaḥ saṭāvadhūtābhra-vimāna-saṅkulaṁ kurvan nabho heṣita-bhīṣitākhilaḥ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു—കംസൻ അയച്ച ദൈത്യനായ കേശി വ്രജത്തിൽ മഹാകുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. മനോവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞ് കുതിരക്കാലുകളാൽ ഭൂമിയെ കീറിക്കളഞ്ഞു; അവന്റെ കേശരത്തിന്റെ കുലുക്കത്തിൽ മേഘങ്ങളും ദേവവിമാനങ്ങളും ആകാശത്ത് ചിതറിപ്പോയി, ഭീകരമായ ഹേഷിതത്തോടെ എല്ലാവരെയും ഭയപ്പെടുത്തി. അവൻ ഗോകുലത്തെ ത്രസിപ്പിക്കുകയും, അവന്റെ ഹേഷിതവും വാലിന്റെ ചുഴലിക്കാറ്റും മേഘങ്ങളെ ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ യുദ്ധത്തിന് അവനെ വിളിച്ചു; കേശി മൃഗേന്ദ്രനെപ്പോലെ ഗർജിച്ചു।

śrī-śukaḥŚrī Śuka
śrī-śukaḥ:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootśrī-śuka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (śrī + śuka)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
keśīKeśī (the demon)
keśī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkeśin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे
kaṁsa-prahitaḥsent by Kaṁsa
kaṁsa-prahitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkaṁsa + prahita (कृदन्त; √hi प्रेषणे/√dhā?; प्रहित = प्रेषित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कंसस्य प्रहितः)
khuraiḥwith (his) hooves
khuraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkhura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
mahīmthe earth
mahīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
mahā-hayaḥthe great horse
mahā-hayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + haya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (महान् हयः)
nirjarayanwearing down/crushing
nirjarayan:
Kriya (क्रिया/सहक्रिया)
TypeVerb
Rootnir-jaraya (कृदन्त; √jṛ/√jar? जरायणे)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; क्रियाविशेषणरूपेण
mano-javaḥswift as thought
mano-javaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanas + java (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मनसः जवः = मनोजवः)
saṭā-ava-dhūta-abhra-vimāna-saṅkulamfilled with cloud-like aerial chariots (cloud-masses) tossed by his mane
saṭā-ava-dhūta-abhra-vimāna-saṅkulam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsaṭā + ava-dhūta + abhra + vimāna + saṅkula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (सटया अवधूतैः अभ्रविमानैः सङ्कुलम्)
kurvanmaking/doing
kurvan:
Kriya (क्रिया/सहक्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
nabhaḥthe sky
nabhaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnabhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
heṣita-bhīṣita-akhilaḥwhose neighing terrified everyone
heṣita-bhīṣita-akhilaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootheṣita + bhīṣita + akhila (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (हेषितेन भीषितम् अखिलं येन)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
trāsayantamfrightening
trāsayantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण to tam)
TypeVerb
Roottrāsaya (कृदन्त; √tras त्रासे, णिच्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; द्वितीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sva-gokulamhis own Gokula
sva-gokulam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva + gokula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (स्वस्य गोकुलम्)
tad-dheṣitaiḥby his neighings
tad-dheṣitaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad + dheṣita (कृदन्त; √dheṣ ध्वनौ)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष (तस्य धेषितैः)
vāla-vighūrṇita-ambudam(Gokula) with clouds whirled by (his) tail
vāla-vighūrṇita-ambudam:
Viśeṣaṇa (विशेषण to sva-gokulam)
TypeAdjective
Rootvāla + vighūrṇita + ambuda (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (वालैः विघूर्णिताः अम्बुदाः यस्मिन्)
ātmānamhimself
ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ājauin battle
ājau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in battle’
mṛgayantamseeking/hunting (for)
mṛgayantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण to ātmānam)
TypeVerb
Rootmṛgaya (कृदन्त; √mṛg अन्वेषणे, णिच्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; द्वितीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
agraṇīḥthe leader
agraṇīḥ:
Karta (कर्ता; apposition to bhagavān)
TypeNoun
Rootagraṇī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
upāhvayatcalled/challenged
upāhvayat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupāhva (धातु; √hve आह्वाने with upa- + ā-)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
saḥhe (Keśī)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vyanadanroared/neighed loudly
vyanadan:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnad (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; वि-उपसर्ग
mṛga-indra-vatlike the lord of beasts (lion)
mṛga-indra-vat:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmṛga + indra + vat (प्रातिपदिक)
Formतद्धितान्त अव्यय (वत् = ‘like’); तत्पुरुष (मृगाणाम् इन्द्रः)

When the Supreme Personality of Godhead saw how the demon was frightening His village of Gokula by neighing terribly and shaking the clouds with his tail, the Lord came forward to meet him. Keśī was searching for Kṛṣṇa to fight, so when the Lord stood before him and challenged him to approach, the horse responded by roaring like a lion.

Ś
Śukadeva Gosvāmī
K
Keśī
K
Kaṁsa
K
Kṛṣṇa (Bhagavān)

FAQs

Keśī is a horse-shaped demon sent by Kaṁsa to kill Kṛṣṇa; he came to Gokula to terrorize the residents and search out Kṛṣṇa in battle.

It shows Kṛṣṇa as Bhagavān who personally protects His devotees in Gokula, fearlessly confronting threats that terrify everyone else.

When fear and chaos arise, remember that God is the protector of those who take shelter; respond with steadiness, prayer, and trust rather than panic.