Shloka 17
Gopī-gīta in Separation: The Flute’s Call and Vraja’s Ecstatic Response
निजपदाब्जदलैर्ध्वजवज्र- नीरजाङ्कुशविचित्रललामै: । व्रजभुव: शमयन् खुरतोदं वर्ष्मधुर्यगतिरीडितवेणु: ॥ १६ ॥ व्रजति तेन वयं सविलास- वीक्षणार्पितमनोभववेगा: । कुजगतिं गमिता न विदाम: कश्मलेन कवरं वसनं वा ॥ १७ ॥
nija-padābja-dalair dhvaja-vajra nīrajāṅkuśa-vicitra-lalāmaiḥ vraja-bhuvaḥ śamayan khura-todaṁ varṣma-dhurya-gatir īḍita-veṇuḥ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ താമരദളങ്ങളെപ്പോലെ কোমലമായ തന്റെ പാദങ്ങളാൽ—ധ്വജം, വജ്രം, താമരം, അങ്കുശം എന്നീ വിചിത്ര ചിഹ്നങ്ങൾ പതിഞ്ഞവ—വ്രജഭൂമിയിൽ നടക്കുമ്പോൾ, പശുക്കളുടെ കുളമ്പടികളാൽ ഭൂമിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന വേദന ശമിപ്പിക്കുന്നു. പ്രശസ്തമായ വേണു വായിച്ചുകൊണ്ട് ഗജഗമനത്തെപ്പോലെ മധുരമായ നടപ്പിൽ അവൻ വിഹരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അവന്റെ ലീലാഭരിതമായ ദൃഷ്ടിയാൽ മന്മഥവേഗം ഞങ്ങളെ അലട്ടുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ ഗോപിമാർ മരങ്ങളെപ്പോലെ നിശ്ചലരാകുന്നു; മോഹത്തിൽ നമ്മുടെ മുടിയും വസ്ത്രവും ഇളകിയതും അറിയാതെ പോകുന്നു।
Here mother Yaśodā is no longer in the company of the gopīs, who are confidentially describing their conjugal attraction to Śrī Kṛṣṇa. It is clear from the comments of Jīva Gosvāmī and other ācāryas that the statements in this chapter were made at various times and places. This is natural, since the gopīs were always absorbed in thoughts of Śrī Kṛṣṇa, day and night.
FAQs
This verse describes Kṛṣṇa’s tender lotus feet as adorned with auspicious signs—flag, thunderbolt, lotus, and goad—highlighting His divine beauty and sovereignty even while He walks in Vraja.
In their love, the gopīs see Kṛṣṇa as so compassionate that even the earth of Vraja is comforted by His soft lotus feet, despite the cows’ hooves—showing His presence as universally soothing.
Meditating on the Lord’s lotus feet cultivates steadiness and tenderness of heart, helping one respond to life’s pressures with devotion, humility, and inner calm.