Shloka 15
The Appearance of Lord Viṣṇu (Kṛṣṇa) and the Divine Exchange with Yoga-māyā
यथेमेऽविकृता भावास्तथा ते विकृतै: सह । नानावीर्या: पृथग्भूता विराजं जनयन्ति हि ॥ १५ ॥ सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्तेऽनुगता इव । प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भव: ॥ १६ ॥ एवं भवान् बुद्ध्यनुमेयलक्षणै- र्ग्राह्यैर्गुणै: सन्नपि तद्गुणाग्रह: । अनावृतत्वाद् बहिरन्तरं न ते सर्वस्य सर्वात्मन आत्मवस्तुन: ॥ १७ ॥
yatheme ’vikṛtā bhāvās tathā te vikṛtaiḥ saha nānā-vīryāḥ pṛthag-bhūtā virājaṁ janayanti hi
അവികൃതമായ മഹത്തത്ത്വം ഗുണവികാരങ്ങളാൽ ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം എന്നിങ്ങനെ വേർപെട്ട് നാനാശക്തികളായി വിരാടിനെ പ്രകടമാക്കുന്നതുപോലെ; അവ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതായി തോന്നുമെങ്കിലും സൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പേ തന്നെ ഉണ്ടായതിനാൽ അവയ്ക്ക് ഇവിടെ യഥാർത്ഥ ‘സംബവം’ ഇല്ല. അതുപോലെ, ബുദ്ധ്യനുമേയ ലക്ഷണങ്ങളാലും ഇന്ദ്രിയഗ്രാഹ്യ ഗുണങ്ങളാലും നിങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായാലും ഗുണങ്ങൾ നിങ്ങളെ സ്പർശിക്കില്ല; അനാവൃത സർവ്വാത്മനായ നിങ്ങള്ക്ക് പുറം-അകം എന്ന ഭേദമില്ല।
This same understanding is explained by the Lord Himself in Bhagavad-gītā (9.4) :
FAQs
This verse explains that diverse elemental principles—both original and transformed—combine to generate the Virāṭ, the cosmic manifestation perceived as the universal form.
To show that the Lord who is appearing in Vraja is not a product of matter—He is the source of all cosmic manifestation, including the Virāṭ form created by material principles.
It helps a devotee see the world as an organized manifestation of higher laws and thus cultivate humility, detachment, and devotion to the Supreme beyond matter.