Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Govardhana-dhāraṇa: Kṛṣṇa Lifts Govardhana and Humbles Indra

खं व्यभ्रमुदितादित्यं वातवर्षं च दारुणम् । निशम्योपरतं गोपान् गोवर्धनधरोऽब्रवीत् ॥ २५ ॥

khaṁ vyabhram uditādityaṁ vāta-varṣaṁ ca dāruṇam niśamyoparataṁ gopān govardhana-dharo ’bravīt

ഭീകരമായ കാറ്റും മഴയും ശമിച്ച് ആകാശം തെളിഞ്ഞു സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, ഗോവർധനധാരിയായ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗോപജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞു।

खम्the sky
खम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
व्यभ्रम्cleared of clouds
व्यभ्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि + भ्रम (धातु) → व्यभ्र (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; खम् इति विशेषण
उदित-आदित्यम्with the sun risen
उदित-आदित्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउदित (कृदन्त) + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; खम् इति विशेषण
वात-वर्षम्wind and rain
वात-वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (इतर इतरेतर); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दारुणम्terrible
दारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वात-वर्षम् इति विशेषण
निशम्यhaving observed/heard
निशम्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि + शम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
उपरतम्ceased/relieved (from fear)
उपरतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउप + रम् (धातु) → उपरत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन? (गोपान् इति विशेषणार्थे एकवचन-रूपं न; अपेक्षितं उपरतान्; पाठानुसारं उपरतम् = उपरतान् इति संधि/छन्दोऽनुरोधेन)
गोपान्the cowherds
गोपान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
गोवर्धन-धरःthe lifter of Govardhana
गोवर्धन-धरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोवर्धन (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (गोवर्धनस्य धरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Ś
Śrī Kṛṣṇa (Govardhana-dhara)
G
Gopas (cowherd men of Vraja)

FAQs

This verse notes that once the dreadful wind and rain ceased and the sky cleared, Krishna—known as Govardhana-dhara—addressed the relieved cowherds, highlighting His protective shelter over Vraja.

After observing that the danger had passed and the cowherds were calm, Krishna spoke to guide them in the next step of the pastime and to reassure them following Indra’s devastating storm.

Like the Vrajavāsīs taking shelter of Krishna, one can respond to upheaval by seeking steady spiritual refuge—faith, prayer, and dharmic action—rather than panic, trusting that hardships can subside.