Adhyaya 3
Satī Desires to Attend Dakṣa’s Sacrifice; Śiva Warns Against the Pain of Relatives’ Insults
ദക്ഷനും മരുമകനായ ശിവനും തമ്മിലുള്ള പഴയ വൈരത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ അധ്യായം തുടങ്ങുന്നു. പ്രജാപതികളുടെ പ്രധാനസ്ഥാനത്തിൽ ശക്തി ലഭിച്ചതോടെ ദക്ഷന്റെ അഹങ്കാരം വർധിച്ച്, വാജപേയവും ബൃഹസ്പതി-സവവും പോലുള്ള മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നു; ഋഷികൾ, പിതൃഗണങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, അലങ്കൃത ദേവിമാർ എന്നിവരെ സർവ്വലോകങ്ങളിൽ നിന്നുമെത്തിക്കുന്നു. സതി ദിവ്യസംഭാഷണം കേട്ട് ദേവസ്ത്രീകളുടെ യജ്ഞയാത്ര കണ്ടപ്പോൾ പിതൃഗൃഹസ്നേഹവും സാമൂഹ്യാചാരവും കൊണ്ട് പ്രേരിതയായി ശിവനോടൊപ്പം പോകണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു—ആഹ്വാനം ഇല്ലെങ്കിലും പിതാവിന്റെ വീട്ടിൽ പോകാമെന്ന് അവൾ വാദിക്കുന്നു. ശിവൻ ബന്ധസംഗതിയുടെ നയം ഉപദേശിക്കുന്നു: ഈർഷ്യയുള്ളവരുടെ അടുക്കൽ പോകുന്നത് ഹാനികരം; ശത്രുവിന്റെ അമ്പുകളേക്കാൾ ബന്ധുക്കളുടെ കഠിനവാക്കുകൾ ആഴത്തിൽ മുറിവേൽപ്പിക്കും. വിദ്യ, തപസ്, ധനം, സൗന്ദര്യം, യൗവനം, കുലഗർവ്വം എന്നിവയിൽ ദക്ഷൻ അന്ധനായതായി അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി, ശരീരശിഷ്ടാചാരത്തേക്കാൾ എല്ലാവരിലും വസിക്കുന്ന പരമാത്മാവായ വാസുദേവനോടുള്ള യഥാർത്ഥ ആദരവാണ് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നു. ശുദ്ധചിത്തത്തോടെ വാസുദേവനോട് നിത്യനമസ്കാരം അർപ്പിക്കുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ച്, ദക്ഷന്റെ ഈർഷ്യ സതിയെ സഭയിൽ അപമാനത്തിലാക്കുമെന്നും ബന്ധുക്കളുടെ അപമാനം മരണസമമായ വേദനയാകാമെന്നും ശിവൻ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു—ഇതോടെ വരാനിരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന് വേദി ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच सदा विद्विषतोरेवं कालो वै ध्रियमाणयो: । जामातु: श्वशुरस्यापि सुमहानतिचक्रमे ॥ १ ॥
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ജാമാതാവും ശ്വശുരനും, അഥവാ ശിവനും ദക്ഷനും, തമ്മിലുള്ള വൈരം വളരെ ദീർഘകാലം തുടർന്നു.
Verse 2
यदाभिषिक्तो दक्षस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रजापतीनां सर्वेषामाधिपत्ये स्मयोऽभवत् ॥ २ ॥
പരമേഷ്ഠിയായ ബ്രഹ്മാവ് ദക്ഷനെ എല്ലാ പ്രജാപതിമാരുടെയും അധിപതിയായി അഭിഷേകം ചെയ്തപ്പോൾ ദക്ഷൻ അത്യന്തം അഹങ്കാരത്തോടെ പൊങ്ങിപ്പൊളിഞ്ഞു.
Verse 3
इष्ट्वा स वाजपेयेन ब्रह्मिष्ठानभिभूय च । बृहस्पतिसवं नाम समारेभे क्रतूत्तमम् ॥ ३ ॥
ദക്ഷൻ വാജപേയ യാഗം നടത്തി ബ്രഹ്മാവിന്റെ പിന്തുണയിൽ അത്യധികം ആത്മവിശ്വാസം നേടി. തുടർന്ന് ‘ബൃഹസ്പതി-സവ’ എന്ന പേരിലുള്ള മറ്റൊരു ശ്രേഷ്ഠ മഹായാഗം ആരംഭിച്ചു.
Verse 4
तस्मिन्ब्रह्मर्षय: सर्वे देवर्षिपितृदेवता: । आसन् कृतस्वस्त्ययनास्तत्पत्न्यश्च सभर्तृका: ॥ ४ ॥
യാഗം നടക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ബ്രഹ്മർഷിമാരും, ദേവർഷിമാരും, പിതൃദേവതകളും മറ്റു ദേവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവർ മംഗളസ്വസ്ത്യയനങ്ങൾ ചെയ്തു; അവരുടെ ഭാര്യമാരും ഭർത്താക്കളോടൊപ്പം അലങ്കരിച്ച് എത്തി.
Verse 5
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവന്മാർ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട് ദക്ഷായണി സതീദേവി തന്റെ പിതാവ് നടത്തുന്ന മഹാപിതൃയജ്ഞോത്സവത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു. എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ഉപദേവന്മാരുടെ സുന്ദരിയായ ഭാര്യമാർ വിമാനം കയറി, പ്രിയജനങ്ങളോടൊപ്പം, ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളും ഹാരവും കാതണിയും ലോക്കറ്റും ധരിച്ചു, തന്റെ വസതിക്കരികിലൂടെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, സതീ ആകാംക്ഷയും വ്യാകുലതയും കൊണ്ട് ഭൂതപതിയായ ഭർത്താവ് ദേവ ശങ്കരനോട് സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
Verse 6
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവന്മാർ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട് ദക്ഷായണി സതീദേവി തന്റെ പിതാവ് നടത്തുന്ന മഹാപിതൃയജ്ഞോത്സവത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു. എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ഉപദേവന്മാരുടെ സുന്ദരിയായ ഭാര്യമാർ വിമാനം കയറി, പ്രിയജനങ്ങളോടൊപ്പം, ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളും ഹാരവും കാതണിയും ലോക്കറ്റും ധരിച്ചു, തന്റെ വസതിക്കരികിലൂടെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, സതീ ആകാംക്ഷയും വ്യാകുലതയും കൊണ്ട് ഭൂതപതിയായ ഭർത്താവ് ദേവ ശങ്കരനോട് സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
Verse 7
तदुपश्रुत्य नभसि खेचराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृयज्ञमहोत्सवम् ॥ ५ ॥ व्रजन्ती: सर्वतो दिग्भ्य उपदेववरस्त्रिय: । विमानयाना: सप्रेष्ठा निष्ककण्ठी: सुवासस: ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा स्वनिलयाभ्याशे लोलाक्षीर्मृष्टकुण्डला: । पतिं भूतपतिं देवमौत्सुक्यादभ्यभाषत ॥ ७ ॥
ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവന്മാർ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട് ദക്ഷായണി സതീദേവി തന്റെ പിതാവ് നടത്തുന്ന മഹാപിതൃയജ്ഞോത്സവത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു. എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ഉപദേവന്മാരുടെ സുന്ദരിയായ ഭാര്യമാർ വിമാനം കയറി, പ്രിയജനങ്ങളോടൊപ്പം, ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളും ഹാരവും കാതണിയും ലോക്കറ്റും ധരിച്ചു, തന്റെ വസതിക്കരികിലൂടെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, സതീ ആകാംക്ഷയും വ്യാകുലതയും കൊണ്ട് ഭൂതപതിയായ ഭർത്താവ് ദേവ ശങ്കരനോട് സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
Verse 8
सत्युवाच प्रजापतेस्ते श्वशुरस्य साम्प्रतं निर्यापितो यज्ञमहोत्सव: किल । वयं च तत्राभिसराम वाम ते यद्यर्थितामी विबुधा व्रजन्ति हि ॥ ८ ॥
സതി പറഞ്ഞു—പ്രിയ ശിവാ, നിങ്ങളുടെ ശ്വശുരനായ പ്രജാപതി ഇപ്പോൾ മഹായജ്ഞമഹോത്സവം നടത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷണപ്രകാരം എല്ലാ ദേവന്മാരും അവിടെ പോകുന്നു. നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ നാം കൂടി അവിടെ പോകാം.
Verse 9
तस्मिन्भगिन्यो मम भर्तृभि: स्वकै- र्ध्रुवं गमिष्यन्ति सुहृद्दिदृक्षव: । अहं च तस्मिन्भवताभिकामये सहोपनीतं परिबर्हमर्हितुम् ॥ ९ ॥
ആ യജ്ഞത്തിലേക്ക് എന്റെ സഹോദരിമാർ തങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം തീർച്ചയായും പോയിരിക്കണം; ബന്ധുക്കളെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ. ഞാനും പിതാവ് നൽകിയ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചു നിങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെ ചെന്നു ആ സഭയിൽ പങ്കുചേരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Verse 10
तत्र स्वसृर्मे ननु भर्तृसम्मिता मातृष्वसृ: क्लिन्नधियं च मातरम् । द्रक्ष्ये चिरोत्कण्ठमना महर्षिभि- रुन्नीयमानं च मृडाध्वरध्वजम् ॥ १० ॥
അവിടെ എന്റെ സഹോദരിമാരും, അമ്മയുടെ സഹോദരിമാരും അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരും, സ്നേഹമുള്ള അമ്മയും ഉണ്ടാകും—അവരെ ഏറെ നാളായി കാണാൻ ഞാൻ ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു. മഹർഷിമാർ നടത്തിക്കുന്ന യജ്ഞവും, കാറ്റിൽ പാറുന്ന ധ്വജപതാകകളുടെ ശോഭയും ഞാൻ കാണും. അതുകൊണ്ട്, പ്രിയ ഭർത്താവേ, അവിടെ പോകാൻ എനിക്ക് വലിയ ആകാംക്ഷയുണ്ട്.
Verse 11
त्वय्येतदाश्चर्यमजात्ममायया विनिर्मितं भाति गुणत्रयात्मकम् । तथाप्यहं योषिदतत्त्वविच्च ते दीना दिदृक्षे भव मे भवक्षितिम् ॥ ११ ॥
ഈ പ്രകടമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡം അജനായ പരമേശ്വരന്റെ മായയാൽ ത്രിഗുണാത്മകമായി അത്ഭുതമായി നിർമ്മിതമാണ്—ഈ സത്യം നിങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു. എങ്കിലും ഞാൻ തത്ത്വത്തിൽ പരിചയമില്ലാത്ത ദീന സ്ത്രീ. അതുകൊണ്ട് എന്റെ ജന്മഭൂമിയെ ഒരിക്കൽ കൂടി കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി എനിക്ക് പോകാൻ അനുവാദം തരൂ.
Verse 12
पश्य प्रयान्तीरभवान्ययोषितो ऽप्यलड़्क़ृता: कान्तसखा वरूथश: । यासां व्रजद्भि: शितिकण्ठ मण्डितं नभो विमानै: कलहंसपाण्डुभि: ॥ १२ ॥
ഹേ അജന്മാ, ഹേ നീലകണ്ഠാ! നോക്കൂ—എന്റെ ബന്ധുക്കൾ മാത്രമല്ല, മറ്റു സ്ത്രീകളും മനോഹര വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചു ഭർത്താക്കളോടും സഖികളോടും കൂടി കൂട്ടംകൂട്ടമായി അവിടെ പോകുന്നു. ഹംസപോലെ വെളുത്ത വിമാനങ്ങൾ ആകാശമൊട്ടാകെ അതിമനോഹരമാക്കുന്നു.
Verse 13
कथं सुताया: पितृगेहकौतुकं निशम्य देह: सुरवर्य नेङ्गते । अनाहुता अप्यभियन्ति सौहृदं भर्तुर्गुरोर्देहकृतश्च केतनम् ॥ १३ ॥
ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! പിതൃഗൃഹത്തിൽ ഉത്സവമെന്ന വാർത്ത കേട്ടാൽ പുത്രിയുടെ ദേഹം-മനം എങ്ങനെ അചഞ്ചലമാകും? ക്ഷണം ഇല്ലെങ്കിലും സുഹൃത്ത്, ഭർത്താവ്, ഗുരു അല്ലെങ്കിൽ പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നതിൽ ദോഷമില്ല.
Verse 14
तन्मे प्रसीदेदममर्त्य वाञ्छितं कर्तुं भवान्कारुणिको बतार्हति । त्वयात्मनोऽर्धेऽहमदभ्रचक्षुषा निरूपिता मानुगृहाण याचित: ॥ १४ ॥
ഹേ അമരനായ ശിവാ! എന്നോടു പ്രസാദിക്കയും എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യണമേ. നീ എന്നെ നിന്റെ ദേഹത്തിന്റെ അർദ്ധമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ കരുണചെയ്ത് എന്റെ അപേക്ഷ അംഗീകരിക്കണമേ.
Verse 15
ऋषिरुवाच एवं गिरित्र: प्रिययाभिभाषित: प्रत्यभ्यधत्त प्रहसन् सुहृत्प्रिय: । संस्मारितो मर्मभिद: कुवागिषून् यानाह को विश्वसृजां समक्षत: ॥ १५ ॥
ഋഷി മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയഭാര്യ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കൈലാസനാഥനായ ശിവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു; എന്നാൽ അതേ സമയം ലോകകാര്യങ്ങളുടെ രക്ഷകരുടെ മുമ്പിൽ ദക്ഷൻ പറഞ്ഞ കപടവും ഹൃദയം കുത്തിപ്പൊളിക്കുന്നതുമായ വാക്കുകൾ അവന് ഓർമ്മയായി.
Verse 16
श्रीभगवानुवाच त्वयोदितं शोभनमेव शोभने अनाहुता अप्यभियन्ति बन्धुषु । ते यद्यनुत्पादितदोषदृष्टयो बलीयसानात्म्यमदेन मन्युना ॥ १६ ॥
ഭഗവാൻ ശിവൻ പറഞ്ഞു: ഹേ സുന്ദരീ! ക്ഷണമില്ലെങ്കിലും ബന്ധുക്കളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാമെന്ന നിന്റെ വാക്ക് ശരിയാണ്; എന്നാൽ അവർ ദേഹാഭിമാനത്തിൽ കുറ്റം കാണാതെ, കോപത്തിൽ അതിയായി ജ്വലിക്കാതിരിക്കുമ്പോഴേ അത് യുക്തമാകൂ.
Verse 17
विद्यातपोवित्तवपुर्वय:कुलै: सतां गुणै: षड्भिरसत्तमेतरै: । स्मृतौ हतायां भृतमानदुर्दृश: स्तब्धा न पश्यन्ति हि धाम भूयसाम् ॥ १७ ॥
വിദ്യ, തപസ്, ധനം, സൗന്ദര്യം, യൗവനം, കുലം—ഈ ആറു ഗുണങ്ങൾ ഉന്നതർക്കുള്ളവയാണ്; എന്നാൽ അവയിൽ അഹങ്കരിക്കുന്നവൻ അന്ധനായി, സ്മൃതി നഷ്ടപ്പെടുത്തി, മഹാത്മാക്കളുടെ മഹിമ കാണാൻ കഴിയാതെ പോകുന്നു.
Verse 18
नैतादृशानां स्वजनव्यपेक्षया गृहान्प्रतीयादनवस्थितात्मनाम् । येऽभ्यागतान् वक्रधियाभिचक्षते आरोपितभ्रूभिरमर्षणाक्षिभि: ॥ १८ ॥
മനം അസ്ഥിരമായ ഇത്തരക്കാരുടെ വീട്ടിലേക്കു, അവർ സ്വജനങ്ങളായാലും, പോകേണ്ടതില്ല; വന്ന അതിഥിയെ വക്രബുദ്ധിയോടെ നോക്കി, ഭ്രൂ ഉയർത്തി, കോപദൃഷ്ടിയാൽ കാണുന്നവർ.
Verse 19
तथारिभिर्न व्यथते शिलीमुखै: शेतेऽर्दिताङ्गो हृदयेन दूयता । स्वानां यथा वक्रधियां दुरुक्तिभि- र्दिवानिशं तप्यति मर्मताडित: ॥ १९ ॥
ശത്രുവിന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേദനിച്ചാലും മനുഷ്യൻ അത്ര ദുഃഖിക്കില്ല; എന്നാൽ സ്വജനങ്ങളുടെ വക്രബുദ്ധിയിൽ നിന്നുള്ള കടുത്ത വാക്കുകൾ മർമം കുത്തി പകലും രാത്രിയും ഹൃദയം കത്തിക്കുന്നു।
Verse 20
व्यक्तं त्वमुत्कृष्टगते: प्रजापते: प्रियात्मजानामसि सुभ्रु मे मता । तथापि मानं न पितु: प्रपत्स्यसे मदाश्रयात्क: परितप्यते यत: ॥ २० ॥
എൻ വെളുത്ത വർണ്ണമുള്ള പ്രിയേ, ദക്ഷപ്രജാപതിയുടെ പുത്രിമാരിൽ നീ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവളാണെന്ന് വ്യക്തം; എങ്കിലും എന്റെ ആശ്രയത്തിലായതിനാൽ പിതൃഗൃഹത്തിൽ നീ മാനമേറ്റെടുക്കില്ല, മറിച്ച് എന്നോടുള്ള ബന്ധം കൊണ്ടു തന്നെ നീ ഖേദിക്കും।
Verse 21
पापच्यमानेन हृदातुरेन्द्रिय: समृद्धिभि: पूरुषबुद्धिसाक्षिणाम् । अकल्प एषामधिरोढुमञ्जसा परं पदं द्वेष्टि यथासुरा हरिम् ॥ २१ ॥
അഹങ്കാരത്തിൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവന്റെ ഹൃദയം എപ്പോഴും കത്തുന്നു; മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും വ്യാകുലമാണ്. ആത്മസാക്ഷാത്കാരികളുടെ സമൃദ്ധി അവന് സഹിക്കാനാവില്ല. ആ നിലയിലേക്കു എളുപ്പത്തിൽ ഉയരാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, അസുരർ ഹരിയെ ദ്വേഷിക്കുന്നതുപോലെ അവനും അവരെ ദ്വേഷിക്കുന്നു।
Verse 22
प्रत्युद्गमप्रश्रयणाभिवादनं विधीयते साधु मिथ: सुमध्यमे । प्राज्ञै: परस्मै पुरुषाय चेतसा गुहाशयायैव न देहमानिने ॥ २२ ॥
ഹേ സുമധ്യമേ, സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും പരസ്പരം എഴുന്നേറ്റ് സ്വാഗതം ചെയ്ത് വിനയം കാണിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നത് യുക്തമാണ്. എന്നാൽ പരമാത്മതലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രാജ്ഞർ, ദേഹാഭിമാനിയെയല്ല; ദേഹത്തിനുള്ളിൽ ഗുഹ്യമായി വസിക്കുന്ന പരമപുരുഷ പരമാത്മാവിനെയാണ് മനസ്സോടെ ആദരിക്കുന്നത്।
Verse 23
सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं यदीयते तत्र पुमानपावृत: । सत्त्वे च तस्मिन्भगवान्वासुदेवो ह्यधोक्षजो मे नमसा विधीयते ॥ २३ ॥
‘വാസുദേവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശുദ്ധ സത്ത്വത്തിൽ പുരുഷൻ മറവില്ലാതെ വെളിപ്പെടുന്നു. ആ ശുദ്ധചൈതന്യത്തിൽ അധോക്ഷജനായ ഭഗവാൻ വാസുദേവനു ഞാൻ നിത്യ നമസ്കാരം അർപ്പിക്കുന്നു.
Verse 24
तत्ते निरीक्ष्यो न पितापि देहकृद् दक्षो मम द्विट्तदनुव्रताश्च ये । यो विश्वसृग्यज्ञगतं वरोरु मा- मनागसं दुर्वचसाकरोत्तिर: ॥ २४ ॥
അതുകൊണ്ട് ദേഹം നൽകിയ പിതാവായ ദക്ഷനെയും നീ കാണരുത്; കാരണം അവനും അവന്റെ അനുയായികളും എന്നോടു ദ്വേഷമുള്ളവർ. ഹേ സുന്ദരാംഗി, അസൂയകൊണ്ട് അവൻ വിശ്വസൃജ് യജ്ഞസഭയിൽ കുറ്റമില്ലാത്ത എന്നെ കഠിനവചനങ്ങളാൽ അപമാനിച്ചു.
Verse 25
यदि व्रजिष्यस्यतिहाय मद्वचो भद्रं भवत्या न ततो भविष्यति । सम्भावितस्य स्वजनात्पराभवो यदा स सद्यो मरणाय कल्पते ॥ २५ ॥
എന്റെ വാക്ക് അവഗണിച്ചും നീ പോകാൻ തീരുമാനിച്ചാൽ, നിനക്ക് ശുഭം ഉണ്ടാകില്ല. നീ അത്യന്തം മാന്യയാണ്; സ്വന്തം ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നുള്ള അപമാനം ഉടൻ തന്നെ മരണത്തോടു തുല്യമാകുന്നു.
Frequently Asked Questions
Satī is moved by natural filial emotion and social dharma: hearing of festivity at her father’s home and seeing other devas’ wives traveling, she longs to meet sisters, maternal relatives, and witness the sacrificial grandeur. She also reasons that a father, like a friend, husband, or guru, may be approached without formal invitation—an appeal grounded in customary etiquette and familial intimacy.
Śiva reads the underlying consciousness: Dakṣa’s pride and envy make him likely to dishonor Satī because she is Śiva’s wife. Śiva teaches that association with the envious is spiritually and emotionally dangerous; insults from relatives pierce more deeply than attacks from enemies. His warning is also theological: when ritual is driven by bodily identification and ego, it becomes a venue for aparādha, not purification.
Śiva distinguishes social courtesies from spiritual vision: the truly intelligent offer respect to the Supersoul (Paramātmā) seated within all bodies, not merely to the external person identified with the body. He frames his own practice as constant obeisance to Vāsudeva in pure Kṛṣṇa consciousness, where the Lord is revealed without covering.
The six—education, austerity, wealth, beauty, youth, and heritage—are ordinarily signs of elevation, but when possessed with pride they produce blindness and loss of discernment. In Dakṣa’s case, these become fuel for superiority and contempt toward a self-realized personality (Śiva), demonstrating the Bhāgavata’s critique of prestige divorced from humility and devotion.