Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Kūrma Supports Mandara; Hālahala Appears; Śiva Becomes Nīlakaṇṭha

मथ्यमानेऽर्णवे सोऽद्रिरनाधारो ह्यपोऽविशत् । ध्रियमाणोऽपि बलिभिर्गौरवात् पाण्डुनन्दन ॥ ६ ॥

mathyamāne ’rṇave so ’drir anādhāro hy apo ’viśat dhriyamāṇo ’pi balibhir gauravāt pāṇḍu-nandana

ഹേ പാണ്ഡുനന്ദനാ! ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ മഥനദണ്ഡമായി മന്ദരപർവ്വതം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ആധാരമില്ലാത്തതിനാൽ, ദേവാസുരർ ശക്തിയായി പിടിച്ചിട്ടും അത് ഭാരത്താൽ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി.

मथ्यमानेwhile (it was) being churned
मथ्यमाने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमथ् (धातु)
Formसप्तमी (7th), एकवचन; वर्तमानकाले कर्मणि/भावे शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle) ‘मथ्यमान’ = being churned; अधिकरणसप्तमी
अर्णवेin the ocean
अर्णवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सःthat / he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अद्रिःthe mountain
अद्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अनाधारःwithout support
अनाधारः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनाधार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
अपःthe waters
अपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप्/आपस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचन-प्रातिपदिक), द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘waters’
अविशत्entered / sank into
अविशत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ध्रियमाणःbeing held
ध्रियमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle) ‘ध्रियमाण’ = being held
अपिeven though
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपवादार्थक निपात (even/also)
बलिभिःby the strong ones
बलिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
गौरवात्due to heaviness
गौरवात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootगौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे (cause/ablative of reason)
पाण्डु-नन्दनO son of Pāṇḍu
पाण्डु-नन्दन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाण्डु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—पाण्डोः नन्दनः
P
Pāṇḍu
K
King Parīkṣit
M
Mandara Mountain

FAQs

Because it had no supporting base in the ocean; despite being held by strong beings, its immense weight made it sink.

Śukadeva Gosvāmī addresses King Parīkṣit, the descendant of Pāṇḍu’s line, as 'Pāṇḍu-nandana.'

Effort alone may fail without proper support; spiritual endeavors succeed when grounded in right guidance, steady practice, and divine grace.