Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 30

Manvantara Enumerations Begin: Svāyambhuva’s Austerity, Yajñapati’s Protection, and the Avatāras up to Hari

Gajendra Prelude

तत्रापि जज्ञे भगवान्हरिण्यां हरिमेधस: । हरिरित्याहृतो येन गजेन्द्रो मोचितो ग्रहात् ॥ ३० ॥

tatrāpi jajñe bhagavān hariṇyāṁ harimedhasaḥ harir ity āhṛto yena gajendro mocito grahāt

ആ മന്വന്തരത്തിലും പരമേശ്വരൻ വിഷ്ണു ഹരിമേധയുടെ ഭാര്യ ഹരിണിയുടെ ഗർഭത്തിൽ അവതരിച്ചു ‘ഹരി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി. ആ ഹരിയേയാണ് ഭക്തനായ ഗജേന്ദ്രനെ മുതലയുടെ വായിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചത്.

tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb (अव्यय-क्रियाविशेषण)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात), additive/emphatic
jajñewas born
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
hariṇyāmin (the womb of) Hariṇī
hariṇyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Roothariṇī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
harimedhasaḥof Harimedhas
harimedhasaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roothari-medhas (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष: hareḥ medhā/medhas = “whose intelligence is Hari/for Hari” (name Harimedhas)
hariḥHari
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
āhṛtaḥwas called, was invoked
āhṛtaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootāhṛta (कृदन्त; √hṛ हृ with ā-)
FormPast passive participle (क्त/PPP), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); predicate to ‘hariḥ’
yenaby whom
yena:
Karana (करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun (यद्), Masculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
gajendraḥGajendra (lord of elephants)
gajendraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaja-indra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); षष्ठी/तत्पुरुष in sense “lord of elephants”
mocitaḥwas freed
mocitaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootmocita (कृदन्त; √muc मुच्)
FormPast passive participle (क्त/PPP), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agrees with ‘gajendraḥ’
grahātfrom the crocodile
grahāt:
Apādāna (अपादान/पञ्चमी)
TypeNoun
Rootgraha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन)
B
Bhagavān Hari
H
Hariṇī
H
Harimedhas
G
Gajendra

FAQs

This verse states that the Lord, known as Hari, delivered Gajendra when He was invoked—highlighting the liberating power of sincerely calling upon the Lord’s divine name.

Śukadeva is listing the Lord’s incarnations across different Manvantaras; he identifies the Lord as Hari, famous for rescuing Gajendra from the crocodile.

In crisis, turn the mind toward God with humility and sincerity—calling the Lord’s name and seeking shelter—rather than relying only on panic or pride.