Adhyaya 377

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे ब्रह्मज्ञानं नाम षट्सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ सप्तसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ब्रह्मज्ञानं अग्निर् उवाच अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पृथिव्यवनलोज्झितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाय्वाकाशविवर्जितं

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ബ്രഹ്മജ്ഞാനം’ എന്ന 376-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘ബ്രഹ്മജ്ഞാനം’ എന്ന 377-ാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—“ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—പൃഥ്വിയും അഗ്നിതത്ത്വവും വിട്ടത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—വായുവും ആകാശവും വിട്ടത്.”

Verse 2

अहं ब्रह्म परं ज्योतिरादिकार्यविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विराडात्मविवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—ആദികാരണവും കാര്യഭാവവും വിട്ടത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—വിരാട്-ആത്മയോടുള്ള ഐക്യബോധവും ദേഹാഭിമാനവും ഇല്ലാത്തത്.

Verse 3

अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जाग्रत्स्थानविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विश्वभावविवर्जितम्

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—ജാഗ്രത് അവസ്ഥയെ അതിക്രമിച്ചത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—വിശ്വഭാവം, അഥവാ പ്രപഞ്ചരൂപത, വിട്ടത്.

Verse 4

अहं ब्रह्म परं ज्योतिराकाराक्षरवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्वाक्पाण्यङ्घ्रिविवर्जितम्

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—ആകാരവും അക്ഷരവും (വർണ്ണ/ശബ്ദം) വിട്ടത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—വാക്ക്, കൈകൾ, കാലുകൾ എന്നിവ ഇല്ലാത്തത്.

Verse 5

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः पायूपस्थविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः श्रोत्रत्वक्चक्षुरुज्झितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—ഗുദവും ഉപസ്ഥവും ഇല്ലാത്തത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—ശ്രോത്രം, ത്വക്ക്, ചക്ഷു എന്നീ ഇന്ദ്രിയപരിധികളിൽ നിന്ന് അതീതം.

Verse 6

अहं ब्रह्म परं ज्योतीरसरूपविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सर्वगन्धविवर्जितम्

ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—രസവും രൂപവും ഇല്ലാത്തത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—സകല ഗന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തം.

Verse 7

अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जिह्वाघ्राणविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्पर्शशब्दविवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—ജിഹ്വയും ഘ്രാണവും ഇല്ലാത്തത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—സ്പർശവും ശബ്ദവും ഇല്ലാത്തത്.

Verse 8

अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मनोबुद्धिविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिश्चित्ताहङ्कारवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—മനസ്സും ബുദ്ധിയും ഇല്ലാത്തത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—ചിത്തവും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തത്.

Verse 9

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राणापानविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्व्यानोदानविवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—പ്രാണനും അപാനനും ഇല്ലാത്തത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി—വ്യാനവും ഉദാനവും ഇല്ലാത്തത്.

Verse 10

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः समानपरिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्जरामरणवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—തുലനയും സമതുല്യതയും ഇല്ലാത്തത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—ജരയും മരണവും രഹിതം.

Verse 11

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः शोकमोहविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः क्षुत्पिपासाविवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—ശോകവും മോഹവും രഹിതം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—ക്ഷുധയും പിപാസയും രഹിതം.

Verse 12

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः शब्दोद्भूतादिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्हिरण्यगर्भवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—ശബ്ദത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവ മുതലായവയിൽ നിന്നു അതീതം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—ഹിരണ്യഗർഭനിൽ നിന്നുമേയും വ്യത്യസ്തമായി പരാത്പരം.

Verse 13

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः स्वप्नावस्थाविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिस्तैजसादिविवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—സ്വപ്നാവസ്ഥയിൽ നിന്നു രഹിതം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—തൈജസാദി അവസ്ഥാബദ്ധതകളിൽ നിന്നു വിമുക്തം.

Verse 14

अहं ब्रह्म परं ज्योतिरपकारादिवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सभाज्ञानविवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—അപകാരം മുതലായവയിൽ നിന്നു രഹിതം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമ ജ്യോതി—സഭാജ്ഞാനം, അഥവാ ലോകവ്യവഹാരജന്യ വാദ-വിവാദബോധത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തം.

Verse 15

अहं ब्रह्म परं ज्योतिरध्याहृतविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सत्त्वादिगुणवर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—ആരോപിത ഉപാധികളിൽ നിന്നു വിമുക്തം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—സത്ത്വാദി ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത്.

Verse 16

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सदसद्भाववर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सर्वावयववर्जितं

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—സത്-അസത് എന്ന ഭാവനകളിൽ നിന്നു വിമുക്തം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—എല്ലാ അവയവങ്ങളുമില്ലാത്തത്, അവിഭാജ്യം.

Verse 17

अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्भेदाभेदविवर्जितं अहं ब्रह्म परं ज्योतिः सुषुप्तिस्थानवर्जितम्

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—ഭേദവും അഭേദവും ഇരട്ടത്തെയും അതീതം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—സുഷുപ്തി എന്ന അവസ്ഥയാൽ സ്പർശിക്കപ്പെടാത്തത്.

Verse 18

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः प्राज्ञभावविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मकारादिविवर्जितम्

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—പ്രാജ്ഞഭാവം (നിബന്ധിത ബോധാവസ്ഥ) ഇല്ലാത്തത്. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—‘മ’ മുതലായ വർണ്ണഘടകങ്ങളെ അതീതം, അക്ഷര-ശബ്ദത്തെ അതിക്രമിച്ചത്.

Verse 19

अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मानमेयविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्मितिमाहृविवर्जितम्

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—മാനം-മേയം (അളക്കുന്നവനും അളക്കപ്പെടുന്നതും) എന്ന ദ്വൈതത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—എല്ലാ പരിമിതജ്ഞാനവും ഗ്രഹണക്രിയയും അതീതം.

Verse 20

अहं ब्रह्म परं ज्योतिः साक्षित्वादिविवर्जितम् अहं ब्रह्म परं ज्योतिः कार्यकारणवर्जितम्

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—സാക്ഷിത്വം മുതലായ പരിമിത ധാരണകളിൽ നിന്നു വിമുക്തം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പരമജ്യോതി—കാര്യ-കാരണമെന്ന ഭേദം ഇല്ലാത്തത്.

Verse 21

देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितं जाग्रत् सप्नसुषुप्त्यादिमुक्तं ब्रह्म तुरीयकं

തുരീയമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മം ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്, ബുദ്ധി, പ്രാണങ്ങൾ, അഹങ്കാരം എന്നിവയിൽ നിന്നു വിമുക്തവും ജാഗ്രത്, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി മുതലായ അവസ്ഥകളെ അതീതവുമാണ്.

Verse 22

नित्यशुद्धबुद्धमुक्तं सत्यमानन्दमद्वयम् ब्रह्माहमस्म्यहं ब्रह्म सविज्ञानं विमुक्त ॐ अहं ब्रह्म परं ज्योतिः समाधिर्मोक्षदः परः

ഞാൻ ബ്രഹ്മം—നിത്യശുദ്ധം, ചൈതന്യസ്വരൂപം, മുക്തം; സത്യം, ആനന്ദം, അദ്വയം. ഞാൻ ബ്രഹ്മം; ഞാൻ ബ്രഹ്മം—പ്രത്യക്ഷാനുഭവജ്ഞാനത്തോടെ വിമുക്തം. ॐ: ഞാൻ ബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി; ഈ പരമ സമാധി മോക്ഷദായകം.