
Divya-pramāṇa-kathana (Explanation of Divine Proofs / Ordeals and Evidentiary Procedure)
ഭഗവാൻ അഗ്നി വ്യവഹാരധർമ്മത്തിൽ വിശ്വസനീയ സാക്ഷികളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും അയോഗ്യവിഭാഗങ്ങളുടെ നിരാകരണവും പറയുന്നു; എന്നാൽ മോഷണം, ഹിംസ തുടങ്ങിയ അടിയന്തര കുറ്റങ്ങളിൽ വ്യാപക സാക്ഷ്യവും അംഗീകരിക്കുന്നു. സാക്ഷ്യത്തിന്റെ നൈതിക ഗുരുത്വം വിശദീകരിച്ച് സത്യം മറയ്ക്കലും അസത്യം പറയലും പുണ്യനാശകരവും മഹാപാപവും ആണെന്ന് പറയുന്നു; രാജാവ് ക്രമാനുസൃതമായി ദണ്ഡം വർധിപ്പിച്ച് സാക്ഷ്യം നൽകാൻ നിർബന്ധിക്കാം. സംശയനിർണ്ണയത്തിൽ ഭൂരിപക്ഷം, സദാചാരികൾ, കൂടുതൽ യോഗ്യർ എന്നിവർക്ക് മുൻഗണന; വിരോധം/കള്ളസാക്ഷ്യം എന്നിവയ്ക്ക് ഘട്ടംഘട്ടമായ ശിക്ഷകൾ, ചിലർക്കു നാടുകടത്തലും. തുടർന്ന് വാചികസാക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് ലിഖിതപ്രമാണത്തിലേക്ക് മാറി, കടം‑കരാർ രേഖകളുടെ രചന, സാക്ഷി സ്ഥിരീകരണം, തിരുത്തൽ, നശിച്ചാൽ പകരപ്രതി, രസീത്/എൻഡോഴ്സ്മെന്റ് നിയമങ്ങൾ പറയുന്നു. അവസാനം ഗുരുതരാരോപണങ്ങളിൽ ദിവ്യ‑പ്രമാണങ്ങൾ—തുലാ, അഗ്നി, ജലം, വിഷം, കോഷ—എന്നിവയുടെ വിധി, മന്ത്രങ്ങൾ, വർണ്ണ‑ശാരീരിക യോഗ്യത; ചെറുസംശയത്തിൽ ദേവത, ഗുരുപാദം, ഇഷ്ട‑പൂർത പുണ്യശപഥം എന്നിവയും പറയുന്നു।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे व्यवहारो नाम त्रिपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुःपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः दिव्यप्रमाणकथनं अग्निर् उवाच तपस्विनो दानशीलाः कुलीनाः सत्यवादिनः धर्मप्रधाना ऋजवः पुत्रवन्तो धनान्विताः
ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘വ്യവഹാര’ എന്ന 253-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി 254-ാം അധ്യായമായ ‘ദിവ്യ-പ്രമാണകഥനം’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—തപസ്വികൾ, ദാനശീലർ, കുലീനർ, സത്യവാദികൾ, ധർമ്മപ്രധാനർ, ഋജുസ്വഭാവികൾ, പുത്രവന്തർ, ധനവന്തർ (വിശ്വസനീയർ) ആകുന്നു।
Verse 2
पञ्चयज्ञक्रियायुक्ताः साक्षिणः पञ्च वा त्रयः यथाजाति यथावर्ण सर्वे सर्वेषु वा स्मृताः
പഞ്ചയജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന അഞ്ചോ മൂന്നോ പേർ സാക്ഷികളാകണം. ജാതിയും വർണ്ണവും അനുസരിച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവരും എല്ലാവർക്കും സാക്ഷികളായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്.
Verse 3
स्त्रीवृद्धबालकितवमत्तोन्मत्ताभिशस्तकाः रङ्गावतारिपाषण्डिकूटकृद्विकलेन्द्रियाः
സ്ത്രീകൾ, വൃദ്ധർ, കുട്ടികൾ, ചൂതാട്ടക്കാർ, മദ്യപാനികൾ, ഭ്രാന്തന്മാർ, കുറ്റാരോപിതർ, നടന്മാർ, പാഷണ്ഡികൾ, വ്യാജരേഖ ചമയ്ക്കുന്നവർ, വികലാംഗർ എന്നിവർ സാക്ഷികളാകാൻ യോഗ്യരല്ല.
Verse 4
पतिताप्तान्नसम्बन्धिसहायरिपुतस्कराः अमाक्षिणः सर्वसाक्षी चौर्यपारुष्यसाहसे
പതിതർ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ആശ്രിതർ, ബന്ധുക്കൾ, സഹായികൾ, ശത്രുക്കൾ, കള്ളന്മാർ എന്നിവർ സാക്ഷികളാകാൻ യോഗ്യരല്ല; എന്നാൽ മോഷണം, അക്രമം തുടങ്ങിയ സാഹസിക കൃത്യങ്ങളിൽ ആരും സാക്ഷിയാകാം.
Verse 5
उभयानुमतः साक्षी भवत्येकोपि धर्मवित् अब्रुवन् हि नरः साक्ष्यमृणं सदशबन्धकम्
രരു കക്ഷികളും അംഗീകരിക്കുന്ന, ധർമ്മം അറിയാവുന്ന ഒരാൾക്ക് പോലും സാക്ഷിയാകാം. സാക്ഷിമൊഴി നൽകാത്ത ഒരാൾക്ക്, അത് ഒരു കടമായി മാറുകയും പത്ത് ചങ്ങലകളാൽ ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Verse 6
राज्ञा सर्वं प्रदाप्यः स्यात् षट्चत्वारिंशके ऽह्ननि न ददाति हि यः साक्ष्यं जानन्नपि नराधमः
സത്യം അറിയാമായിരുന്നിട്ടും സാക്ഷിമൊഴി നൽകാത്ത അധമനായ മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് രാജാവ് നാൽപ്പത്തിയാറാം ദിവസം സകലതും കണ്ടുകെട്ടണം.
Verse 7
स कूटसाक्षिणां पापैस्तुल्यो दण्डेन चैव हि साक्षिणः श्रावयेद्वादिप्रतिवादिसमीपगान्
അവൻ പാപത്തിലും ശിക്ഷയിലും കൂറ്റസാക്ഷികളോടു തുല്യൻ; അതിനാൽ വാദി–പ്രതിവാദികളുടെ സമീപത്തു നിൽക്കുന്ന സാക്ഷികളെ അവിടെയേ സാക്ഷ്യം പറയിപ്പിക്കണം।
Verse 8
ये पातककृतां लोका महापातकिनां तथा अग्निदानाञ्च ये लोका ये च स्त्रीबालघातिनां
സാധാരണ പാപികളുടേയും മഹാപാതകികളുടേയും ലോകങ്ങൾ; അഗ്നിദാനം (തീ കൊളുത്തൽ) ചെയ്യുന്നവരുടെ ലോകങ്ങൾ; സ്ത്രീകളെയും ബാലകരെയും കൊല്ലുന്നവരുടെ ലോകങ്ങൾ—(ഇവയെല്ലാം).
Verse 9
तान् सर्वान् समवाप्नोति यः साक्ष्यमनृतं वदेत् सुकृतं यत्त्वया किञ्चिज्जन्मान्तरशतैः कृतम्
സാക്ഷ്യമായി അസത്യം പറയുന്നവൻ ആ എല്ലാം (ദുഷ്ഫലങ്ങൾ) അനുഭവിക്കും; നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങളിൽ നീ അല്പമെങ്കിലും സമ്പാദിച്ച പുണ്യം മുഴുവനും നശിച്ചുപോകും।
Verse 10
तत्सर्वं तस्य जानीहि यं पराजयसे मृषा द्वैधे बहूनां वचनं समेषु गुणिनान्तथा
ഇതെല്ലാം നീ അസത്യത്താൽ തോൽപ്പിക്കുന്ന ആ വ്യക്തിയുടേതാണെന്ന് അറിയുക. സംശയത്തിൽ പലരുടെയും വാക്ക് സ്വീകരിക്കണം; സമന്മാരിൽ ഗുണവാന്മാരുടെ വാക്കും അതുപോലെ സ്വീകരിക്കണം।
Verse 11
गुणिद्वैधे तु वचनं ग्राह्यं ये गुणवत्तराः यस्योचुः साक्षिणः सत्यां प्रतिज्ञां स जयी भवेत्
ഗുണങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, കൂടുതൽ ഗുണമുള്ളവരുടെ വാക്ക് സ്വീകരിക്കണം. ആരുടെ പക്ഷത്ത് സാക്ഷികൾ സത്യപ്രതിജ്ഞ പ്രഖ്യാപിക്കുമോ, അവൻ ജയിയാകും।
Verse 12
अन्यथा वादिनो यस्य ध्रूवस्तस्य पराजयः उक्ते ऽपि साक्षिभिः साक्ष्ये यद्यन्ये गुणवत्तराः
സ്ഥാപിതമായ കാര്യത്തിന് വിരുദ്ധമായി വാദിക്കുന്നവന്റെ പരാജയം നിശ്ചിതം. സാക്ഷികൾ സാക്ഷ്യം പറഞ്ഞിട്ടും, മറ്റു സാക്ഷികൾ ഗുണത്തിലും വിശ്വാസ്യതയിലും ശ്രേഷ്ഠരായാൽ അവരുടെ സാക്ഷ്യമാണ് പ്രാബല്യം നേടുന്നത്.
Verse 13
द्विगुणा वान्यथा ब्रूयुः कूटाः स्युःपूर्वसाक्षिणः पृथक् पृथग्दण्डनीयाः कूटकृत्साक्षिणस् तथा
മുമ്പത്തെ സാക്ഷികൾ തങ്ങളുടെ മുൻസാക്ഷ്യത്തിന് വിരുദ്ധമായി പറയുകയാണെങ്കിൽ അവർ കപടസാക്ഷികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അസത്യത്തെ നിർമ്മിച്ചവനും അതിനെ പിന്തുണച്ച സാക്ഷികളും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയനുസരിച്ച് വേർതിരിച്ച് ശിക്ഷിക്കപ്പെടണം.
Verse 14
विवादाद्द्विगुणं दण्डं विवास्यो ब्राह्मणः स्मृतः यः साक्ष्यं श्रावितो ऽन्येभ्यो निह्नुते तत्तमोवृतः
വിവാദത്തിൽ നിഷേധം ചെയ്താൽ ശിക്ഷ ഇരട്ടിയാണെന്ന് സ്മൃതി പറയുന്നു; ബ്രാഹ്മണനാണെങ്കിൽ നിർവാസനം വിധിക്കണം. മറ്റുള്ളവർ കേട്ടശേഷം തന്റെ സാക്ഷ്യം പിന്നീടു നിഷേധിക്കുന്നവൻ തമസ്സാൽ ആവൃതനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
Verse 15
स दाप्यो ऽष्टगुणम् दण्डं ब्राह्मणन्तु विवासयेत् वर्णिनां हि बधो यत्र तत्र साक्ष्यअनृतं वदेत्
അവനിൽ നിന്ന് എട്ടുമടങ്ങ് ദണ്ഡം ഈടാക്കണം; എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണനാണെങ്കിൽ ദണ്ഡത്തിന് പകരം നിർവാസനം. സാക്ഷ്യഫലമായി വർണ്ണസ്ഥരുടെ വധം സംഭവിക്കാവുന്നിടത്ത് സാക്ഷ്യത്തിൽ അസത്യം പറയുന്നത് (അപവാദമായി) പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
Verse 16
यः कश्चिदर्थो ऽभिमतः स्वरुच्या तु परस्परं लेख्यं तु साक्षिमत् कार्यं तस्मिन् धनिकपूर्वकम्
പരസ്പരം തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടാനുസാരം അംഗീകരിക്കുന്ന ഏതു ഇടപാടിനും സാക്ഷികളോടുകൂടിയ എഴുത്തുപത്രം തയ്യാറാക്കണം; അത് ധനികൻ (ഋണദാതാവ്) സന്നിധിയിൽ വിധിപൂർവം നിർമ്മിക്കപ്പെടണം.
Verse 17
समामासतदर्हाहर् नामजातिस्वगोत्रजैः सब्रह्मचारिकात्मीयपितृनामादिचिह्नितम्
രേഖയിൽ വർഷം, മാസം, യോജ്യമായ തിഥി എന്നിവ വ്യക്തമായി അടയാളപ്പെടുത്തണം; കൂടാതെ വ്യക്തിയുടെ പേര്, ജാതി, സ്വന്തം ഗോത്രം, സഹബ്രഹ്മചാരികളുടെ പേരുകൾ, സ്വന്തം പിതാവിന്റെ പേര് മുതലായ തിരിച്ചറിയൽ വിവരങ്ങളും എഴുതണം।
Verse 18
समाप्ते ऽर्थे ऋणी नाम स्वहस्तेन निवेशयेत् मतं मे ऽमुकपुत्रस्य यदत्रोपरिलेखितं
ഇടപാട് പൂർത്തിയായാൽ കടക്കാരൻ സ്വന്തം കൈയ്യാൽ തന്റെ പേര് രേഖപ്പെടുത്തി—“ഈ രേഖയിൽ മുകളിൽ എഴുതിയതുതന്നെ എന്റെ സമ്മതം; ഞാൻ അമുകൻ, അമുകന്റെ പുത്രൻ” എന്നു അംഗീകരിക്കണം।
Verse 19
साक्षिणश् च स्वहस्तेन पितृनामकपूर्वकम् अत्राहममुकः साक्षी लिखेयुरिति ते समाः
സാക്ഷികളും സ്വന്തം കൈയ്യാൽ, പിതാവിന്റെ പേര് മുൻകൂട്ടി ചേർത്ത്, രേഖയിൽ—“ഇവിടെ ഞാൻ അമുകൻ സാക്ഷി” എന്ന് എഴുതണം; ഇങ്ങനെ അവരുടെ സാക്ഷ്യലേഖനം ഉണ്ടാകണം।
Verse 20
अलिपिज्ञ ऋणी यः स्यालेकयेत् स्वमतन्तु सः साक्षी वा साक्षिणान्येन सर्वसाक्षिसमीपतः
കടക്കാരൻ അക്ഷരജ്ഞാനമില്ലാത്തവനാണെങ്കിൽ അവന്റെ പ്രസ്താവന എഴുതിവെക്കണം; പിന്നെ എല്ലാ സാക്ഷികളുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ അവൻ തന്നെ സാക്ഷിയാകണം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു യോഗ്യൻ സാക്ഷിയാകണം।
Verse 21
उभयाभ्यर्थितेनैतन्मया ह्य् अमुकसूनुना लिखितं ह्य् अमुकेनेति लेखको ऽथान्ततो लिखेत्
പിന്നീട് അവസാനം ലേഖകൻ എഴുതണം—“ഇരു പക്ഷങ്ങളുടെയും അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം ഞാൻ, അമുകന്റെ പുത്രൻ അമുകൻ, ഇത് എഴുതിയിരിക്കുന്നു; അമുകനുവേണ്ടി” എന്ന്।
Verse 22
विनापि साक्षिभिर् लेख्यं स्वहस्तलिखितञ्च यत् तत् प्रमाणं स्मृतं सर्वं बलोपधिकृतादृते
സാക്ഷികളില്ലാതെയും എഴുതപ്പെട്ട രേഖയും, സ്വന്തം കൈയ്യാൽ എഴുതിയതുമെല്ലാം പ്രമാണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ബലപ്രയോഗമോ വഞ്ചനയോ വഴി ഉണ്ടാക്കിയതാകിൽ അത് പ്രമാണമല്ല.
Verse 23
ऋणं लेख्यकृतं देयं पुरुषैस्त्रिभिरेव तु आधिस्तु भुज्यते तावद्यावत्तन्न प्रदीयते
ലിഖിത ഉപകരണത്തിലൂടെ സ്ഥാപിച്ച കടം മൂന്ന് പുരുഷന്മാരുടെ (മൂന്ന് പേരുടെ സാക്ഷ്യ/സ്ഥിരീകരണം) അടിസ്ഥാനത്തിൽ അടയ്ക്കേണ്ടതാണ്; പണയം (ആധി) കടം തീരുന്നതുവരെ മാത്രമേ അനുഭവിക്കാവൂ.
Verse 24
देशान्तरस्थे दुर्लेख्ये नष्टोन्मृष्टे हृते तथा भिन्ने च्छिन्ने तथा दग्धे लेख्यमन्यत्तु कारयेत्
ലിഖിത രേഖ മറ്റൊരു ദേശത്ത് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുകയോ, വായിക്കാൻ ദുഷ്കരമാകുകയോ, നഷ്ടപ്പെടുകയോ, മായ്ച്ചുകളയപ്പെടുകയോ, മോഷ്ടിക്കപ്പെടുകയോ, കീറപ്പെടുകയോ, മുറിക്കപ്പെടുകയോ, കത്തിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—അതിന്റെ പകരം മറ്റൊരു രേഖ തയ്യാറാക്കിക്കൊള്ളണം.
Verse 25
सन्दिग्धार्थविशुद्ध्यर्थं स्वहस्तलिखितन्तु यत् युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्नसम्बन्धागमहेतुभिः
സന്ദിഗ്ധമായ അർത്ഥം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ സ്വന്തം കൈയ്യാൽ എഴുതിയതിനെ ആശ്രയിക്കണം; യുക്തി, പ്രാപ്തി (പരിശോധന), വ്യവഹാര-ക്രിയ, തിരിച്ചറിയൽ ചിഹ്നങ്ങൾ, പ്രസംഗ-ബന്ധം, ആഗമം (പ്രാമാണ്യപരമ്പര) എന്നിവയുടെ കാരണങ്ങളാൽ അത് നിർണ്ണയിക്കണം.
Verse 26
लेख्यस्य पृष्ठे ऽभिलिखेत् प्रविष्टमधमर्णिनः धनी चोपगतं दद्यात् स्वहस्तपरिचिह्नितम्
ലിഖിത രേഖയുടെ പിന്നിൽ കടക്കാരൻ ചെയ്ത പ്രവേശ-കുറിപ്പ് (പണമടവ്/തീർപ്പാക്കൽ രേഖ) എഴുതണം; കൂടാതെ ധനി (കടം കൊടുത്തവൻ) ലഭിച്ചതിന് ശേഷം സ്വന്തം കൈയ്യൊപ്പ്/കൈമുദ്രയോടെ രസീത് നൽകണം.
Verse 27
दत्वर्णं पाटयेल्लेख्यं शुद्ध्यै चान्यत्तु कारयेत् साक्षिमच्च भवेद्यत्तु तद्दातव्यं ससाक्षिकं
കുറഞ്ഞ അക്ഷരങ്ങൾ പൂരിപ്പിച്ച് എഴുതിയ രേഖ വായിപ്പിക്കണം; ശുദ്ധീകരണത്തിനായി മറ്റൊരു പുതിയ രേഖയും തയ്യാറാക്കിക്കൊള്ളണം. സാക്ഷികളാൽ ഉറപ്പിക്കേണ്ടത് എന്തായാലും, അത് സാക്ഷികളോടുകൂടി നിർവഹിച്ച് കൈമാറണം.
Verse 28
तुलाग्न्यापो विषं कोषो दिव्यानीह विशुद्धये महाभियोगेष्वेतानि शीर्षकस्थे ऽभियोक्तरि
ഇവിടെ വിശുദ്ധി (നിർദോഷത) സ്ഥാപിക്കാൻ ദിവ്യപരീക്ഷകൾ—തുലാ, അഗ്നി, ജലം, വിഷം, കോഷ-പരീക്ഷ. മഹാഭിയോഗങ്ങളിൽ, പരാതിക്കാരൻ ഉയർന്ന സ്ഥാനത്തിരിക്കുമ്പോൾ ഇവ പ്രയോഗിക്കുന്നു.
Verse 29
रुच्या वान्यतरः कुर्यादितरो वर्तयेच्छिरः विनापि शीर्षकात् कुर्यान्नृपद्रोहे ऽथ पातके
ഇഷ്ടാനുസരണം ഒരാൾ പ്രവർത്തി നിർവഹിക്കട്ടെ; മറ്റൊാൾ മുഖം തിരിക്കട്ടെ. അല്ലെങ്കിൽ ശിരഛേദ-പീഠം ഇല്ലാതെയും, രാജദ്രോഹത്തിലും മറ്റ് മഹാപാതകങ്ങളിലും ഈ ദണ്ഡകർമ്മം നടത്തണം.
Verse 30
नासहस्राद्धरेत् फालं न तुलान्न विषन्तथा नृपार्थेष्वभियोगेषु वहेयुः शुचयः सदा
ആയിരം വിലയുള്ളതായാലും ഉഴവിന്റെ ഫാലം സ്വീകരിക്കരുത്; തുലാ (തൂക്കം)യും വിഷവും കൂടാതെ. രാജഹിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരാതികളിൽ ശുചികൾ എപ്പോഴും നിർമലമായി തങ്ങളുടെ ധർമ്മം വഹിക്കണം.
Verse 31
सहस्रार्थे तुलादीनि कोषमल्पे ऽपि दापयेत् शतार्धं दापयेच्छुद्धमशुद्धो दण्डभाग् भवेत्
ആയിരം മൂല്യമുള്ള കാര്യത്തിൽ തുലാ മുതലായ മാനദണ്ഡങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച്, അല്പമായാലും കോഷം (ശുല്കം/ദണ്ഡം) അടപ്പിക്കണം. ഇടപാട് ശുദ്ധമാണെങ്കിൽ നൂറിന്റെ പകുതി അടപ്പിക്കണം; അശുദ്ധം (വഞ്ചന/ദോഷം) ആണെങ്കിൽ അവൻ ദണ്ഡഭാഗിയാകും.
Verse 32
सचेलस्नातमाहूय सूर्योदय उपोषितम् कारयेत्दर्वदिव्यानि नृपब्राह्मणसन्निधौ
വസ്ത്രം ധരിച്ചുതന്നെ സ്നാനം ചെയ്ത് സൂര്യോദയത്തിൽ ഉപവാസിയായ വ്യക്തിയെ വിളിച്ചു, രാജാവിന്റെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ ദർഭ-ദൈവപരീക്ഷകൾ നടത്തിക്കൊള്ളണം।
Verse 33
तुला स्त्रीबालवृद्धान्धपङ्गुब्राह्मणरोगिणां अग्निर्ज्वलं वा शूद्रस्य यवाः सप्त विषस्य वा
സ്ത്രീ, കുട്ടി, വൃദ്ധൻ, അന്ധൻ, മുടന്തൻ, ബ്രാഹ്മണൻ, രോഗി—ഇവർക്കു തുലാ (തൂക്കം) ദിവ്യപരീക്ഷ. ശൂദ്രനു ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിദിവ്യം, അല്ലെങ്കിൽ ഏഴ് യവദാന്യത്തിന്റെ അളവിൽ വിഷദിവ്യം।
Verse 34
तुलाधारणविद्वद्भिरभियुक्तस्तुलाश्रितः प्रतिमानसमीभूतो रेखां कृत्वावतारितः
തുലാധാരണവിധിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പണ്ഡിതരുടെ ഉപദേശപ്രകാരം അഭിയുക്തൻ തുലയിൽ കയറുന്നു; മാനകഭാരത്തോട് സമമാക്കി ഒരു രേഖ (അടയാളം) വരച്ച് പിന്നെ അവനെ ഇറക്കുന്നു।
Verse 35
आदित्यचन्द्रावनिलो ऽनलश् च द्यौर्भूमिरापोहृदयं यमश् च अहश् च रात्रिश् च उभे च सन्ध्ये धर्मश् च जानाति नरस्य वृत्तम्
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, വായുവും അഗ്നിയും, ആകാശം, ഭൂമി, ജലങ്ങൾ, സ്വന്തം ഹൃദയം, യമൻ; പകലും രാത്രിയും, ഇരുസന്ധ്യകളും, ധർമ്മം തന്നെയും—ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യന്റെ വൃത്തം അറിയുന്നു।
Verse 36
त्वं तुले सत्यधामासि पुरा देवैर् विनिर्मिता सत्यं वदस्व कल्याणि संशयान्मां विमोचय
ഹേ തുലേ! നീ സത്യത്തിന്റെ ധാമം; പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാർ നിർമ്മിച്ചതാണ്. ഹേ കല്യാണി! സത്യം പറയുക, എന്നെ സംശയങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുക।
Verse 37
यद्यस्मि पापकृन्मातस्ततो मां त्वमधो नय शुद्धश्चेद्गमयोर्ध्वम्मां तुलामित्यभिमन्त्रयेत्
ഞാൻ പാപകർമ്മി ആണെങ്കിൽ, ഹേ മാതാവേ, എന്നെ അധോമായി നയിക്കേണമേ; ഞാൻ ശുദ്ധനാണെങ്കിൽ എന്നെ ഊർദ്ധ്വമായി നയിക്കേണമേ—ഇങ്ങനെ തുലാ-കർമ്മത്തിൽ മന്ത്രം ജപിക്കണം।
Verse 38
करौ विमृदितव्रीहेर्लक्षयित्वा ततो न्यसेत् सप्ताश्वप्त्यस्य पत्राणि तावत् सूत्रेण वेष्टयेत्
ചതച്ച നെല്ലുമണികളാൽ ഇരുകൈകളിലും അടയാളമിട്ട് പിന്നെ ന്യാസം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് അശ്വപ്തീയുടെ ഏഴ് ഇലകൾ നൂലാൽ പൊതിയണം।
Verse 39
त्वमेव सर्वभूतानामन्तश् चरसि पावक साक्षिवत् पुण्यपापेभ्यो ब्रूहि सत्यङ्गरे मम
ഹേ പാവകാ! സാക്ഷിപോലെ നീയേ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തരത്തിൽ ചരിക്കുന്നു. ഹേ അങ്കാരമേ! എന്റെ പുണ്യപാപങ്ങളെക്കുറിച്ച് സത്യം പറയുക।
Verse 40
तस्येत्युक्तवतो लौहं पञ्चाशत्पलिकं समम् अग्निर्वर्णं न्यसेत् पिण्डं हस्तयोरुभयोरपि
ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടവന്റെ ഇരുകൈകളിലും അഗ്നിവർണ്ണമുള്ള, അമ്പത് പല ഭാരമുള്ള സമമായ ഇരുമ്പുപിണ്ഡം കട്ടയായി വെക്കണം।
Verse 41
स तमादाय सप्तैव मण्डलानि शतैर् व्रजेत् षोडशाङ्गुलकं ज्ञेयं मण्डलं तावदन्तरम्
ആ മാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നൂറുകളായി കണക്കാക്കി ഏഴ് മണ്ഡലങ്ങൾ വരെ മുന്നേറണം. ഒരു മണ്ഡലം പതിനാറ് അങ്കുലം എന്നു അറിയണം; മണ്ഡലങ്ങൾക്കിടയിലെ അന്തരവും അത്രതന്നെ ആയിരിക്കണം।
Verse 42
मुक्त्वाग्निं मृदितव्रीहिरदग्धः शुद्धिमाप्नुयात् अन्तरा पतिते पिण्डे सन्देहे वा पुनर्हरेत्
അഗ്നിയെ മാറ്റിവെച്ചാൽ, അരി ചതച്ചുണ്ടാക്കിയതും കത്താത്തതുമായ ആഹുതി ശുദ്ധി നൽകുന്നു. എന്നാൽ കർമത്തിനിടയിൽ പിണ്ഡം വീണാലോ സംശയം ഉണ്ടായാലോ, അത് എടുത്തുമാറ്റി വീണ്ടും ചെയ്യണം.
Verse 43
पवित्राणां पवित्र त्वं शोध्यं शोधय पावन सत्येन माभिरक्षस्व वरुणेत्यभिशस्तकम्
ഹേ വരുണാ! നീ പവിത്രന്മാരിൽ പരമപവിത്രൻ; ഹേ പാവന, ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ടതിനെ ശുദ്ധീകരിക്കൂ. സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ എന്നെ കാത്തുകൊള്ളൂ—ഇതാണ് ‘അഭിശസ്തക’ മന്ത്രം.
Verse 44
नाभिदघ्नोदकस्थस्य गृहीत्वोरू जलं विशेत् समकालमिषुं मुक्तमानीयान्यो जवो नरः
നാഭിവരെ വെള്ളത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, തുടകൾ പിടിച്ച് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങണം. അതേ സമയത്തിനുള്ളിൽ മറ്റൊരു വേഗശാലി പുരുഷൻ അമ്പ് വിട്ട് അത് തിരികെ കൊണ്ടുവരണം.
Verse 45
यदि तस्मिन्निमग्नाङ्गं पश्येच्च शुद्धिमाप्नुयात् त्वं विष ब्रह्मणः पुत्र सत्यधर्मे व्यवस्थित
ആ (ജലത്തിൽ) മുങ്ങിയ ഒരു അവയവം കാണുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. ഹേ വിഷാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രാ, നീ സത്യധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതനാണ്.
Verse 46
त्रायस्वास्मादभीशापात् सत्येन भव मे ऽमृतम् एवमुक्त्वा विषं सार्ङ्गं भक्षयेद्धिमशैलजं
“ഈ ഭയങ്കര ശാപത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കൂ; സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ എനിക്ക് അമൃതമാകൂ.” എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ‘സാർങ്ഗ’ എന്ന വിഷം ഭക്ഷിക്കണം.
Verse 47
यस्य वेगैर् विना जीर्णं शुद्धिं तस्य विनिर्दिशेत् देवानुग्रान् समभ्यर्च्य तत्स्नानोदकमाहरेत्
സ്വാഭാവിക ദേഹവേഗങ്ങൾ യഥാവിധി വിസർജിക്കാതെയും ജീർണം സംഭവിച്ചവനു ശുദ്ധിവിധി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. അനുഗ്രഹദായക ദേവതകളെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച് ആ ശുദ്ധിസ്നാനജലം കൊണ്ടുവരണം.
Verse 48
संश्राव्य पापयेत्तस्माज्जलात्तु प्रसृतित्रयम् आचतुर्दशमादह्नो यस्य नो राजदैविकम्
ദോഷം സംശ്രാവ്യമായി (അഥവാ പൊതുവെ അറിയിച്ച്/സ്വീകരിച്ച്) പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം; അതിനാൽ ആ ജലത്തിൽ നിന്ന് മൂന്ന് പ്രസൃതി അളവ് വെള്ളം കുടിക്കണം. ദോഷം രാജദോഷമോ ദൈവിക (ദേവാപരാധ) ദോഷമോ അല്ലെങ്കിൽ, പതിനാലാം ദിവസം വരെ ഈ വിധി.
Verse 49
व्यसनं जायते घोरं स शुद्धः स्यादसंशयम् सत्यवाहनशस्त्राणि गोवीजकनकानि च
ഭീകരമായ ദുരന്തം സംഭവിച്ചാൽ അവൻ സംശയമില്ലാതെ ശുദ്ധനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. (ദിവ്യപ്രമാണങ്ങളിൽ) സത്യവാഹനം, ശസ്ത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ പശു, വിത്തുകൾ, കനകം (സ്വർണം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
Verse 50
देवतागुरुपादाश् च इष्टापूर्तकृतानि च इत्येते सुकराः प्रोक्ताः शपथाः स्वल्पसंशये
ദേവതകളെയും ഗുരുപാദങ്ങളെയും, കൂടാതെ സ്വന്തം ഇഷ്ട-പൂർത്ത കൃത്യങ്ങളെയും സാക്ഷിയാക്കി ചെയ്യുന്ന ശപഥങ്ങൾ—അൽപസംശയം ഉള്ളപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന എളുപ്പ ശപഥങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു.
Qualified witnesses are described as ascetic, charitable, well-born, truthful, dharma-oriented, straightforward, possessing sons, and financially established; additionally, they should be engaged in the pañca-yajña duties, typically in groups of three or five.
Women, the very old, children, gamblers, intoxicated or deranged persons, censured/accused persons, performers, sectarians, forgers, and impaired persons are listed as disqualified; however, in cases like theft, violence/assault, and forcible outrage, broader testimony is allowed.
Withholding known testimony is treated as a serious offense: the king may impose severe forfeiture, and the person is equated with false witnesses in sin and punishment.
In doubt, the statement of the many is preferred; among equals, the virtuous; and when credibility differs, the testimony of those with superior qualifications prevails—even over earlier testimony if later witnesses are more reliable.
The chapter prescribes written instruments marked with date and identity details (name, jāti/varṇa markers, gotra, father’s name), debtor acknowledgment in his own hand, witness attestations, scribe’s colophon, and validity of self-written documents—except those produced by force or fraud.
The ordeals are balance (tulā), fire (agni), water (āpaḥ), poison (viṣa), and koṣa; they are applied in grave accusations, particularly when the accuser is of high standing, with procedural constraints and suitability rules.