Adhyaya 266

Verse 1

ये महापुराणे विनायकस्नानं नाम पञ्चषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः वषट्कारसमन्वितैर् इति घ , ज , ञ , ट च अथ षट्षष्ठ्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः माहेश्वरस्नानलक्षकोटिहोमादयः पुष्कर उवाच स्नानं माहेश्वरं वक्ष्ये राजादेर्जयवर्धनम् दानवेन्द्राय बलये यज्जगादोशनाः पुरा

ഈ മഹാപുരാണത്തിൽ ‘വിനായകസ്നാനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റി അറുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു; ഘ, ജ, ഞ, ട പാഠങ്ങളിൽ സമാപനവാക്യം ‘വഷട്കാരസമന്വിതൈഃ’ എന്നാണ്. ഇനി ആരംഭിക്കുന്നു ഇരുനൂറ്റി അറുപത്തിയാറാം അധ്യായം—‘മാഹേശ്വരസ്നാനം, ലക്ഷ-കോടി പുണ്യം, ഹോമാദികൾ’. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—രാജാക്കന്മാർ മുതലായവരുടെ ജയവർധനത്തിനായുള്ള മാഹേശ്വര (ശിവബന്ധ) സ്നാനം ഞാൻ വിവരിക്കും; അത് പണ്ടുകാലത്ത് ഉശനാ (ശുക്രൻ) ദാനവേന്ദ്രൻ ബലിയെ ഉപദേശിച്ചതാണ്।

Verse 2

भास्करे ऽनुदिते पीठे प्रातः संस्नापयेद् घटैः वादेषु भञ्जय ॐ मथ मथ सर्वपथिकान्योसौ युगान्तकाले दिधक्षति इमां पूजां रौद्रमूर्तिः सहस्रांशुः शुक्रः स ते रक्षतु जीवितं सम्बर्तकाग्नितुल्यश् च त्रिपुरान्तकरः शिवः सर्वदेवमयः सोपि तव रक्षतु जीवितं लिखि लिखि खिलि स्वाहा एवं स्नतस्तु मन्त्रेण जुहुयात्तिलतण्डुलम्

സൂര്യൻ ഉദിക്കുമുമ്പ് പ്രഭാതത്തിൽ പീഠത്തിന്മേൽ ഘടജലങ്ങളാൽ സ്നാനം നടത്തണം. വാദവിവാദങ്ങളിൽ (വൈരബലം) ‘ഭഞ്ജയ’—“ഓം മഥ മഥ! യുഗാന്തകാലത്ത് സർവ്വ പഥികരെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ; രൗദ്രമൂർത്തിയായ സഹസ്രാംശു സൂര്യനും ശുക്രനും നിന്റെ ജീവനെ രക്ഷിക്കട്ടെ. കൂടാതെ സംവർതകാഗ്നിതുല്യനായ ത്രിപുരാന്തകനായ ശിവൻ, സർവ്വദേവമയനായ അവനും നിന്റെ ജീവനെ രക്ഷിക്കട്ടെ. ലിഖി ലിഖി, ഖിലി—സ്വാഹാ।” ഇങ്ങനെ സ്നാതനായി ഈ മന്ത്രത്താൽ എള്ളും അരിമണികളും കൊണ്ട് ഹോമം ചെയ്യണം.

Verse 3

पञ्चामृतैस्तु संस्नाप्य पूजयेच्छूलपाणिनं स्नानान्यन्यानि वक्ष्यामि सर्वदा विजयाय ते

പഞ്ചാമൃതങ്ങളാൽ സ്നാനം നടത്തി ശൂലപാണി (ശിവൻ)നെ പൂജിക്കണം. നിന്റെ വിജയത്തിനായി എപ്പോഴും ഉപകരിക്കുന്ന മറ്റു സ്നാനവിധികളും ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 4

स्नानं घृतेन कथितमायुष्यवर्धनं परम् गोमयेन च लक्ष्मीः स्याद्गोमूत्रेणाघमर्दनम्

നെയ്യാൽ സ്നാനം പരമമായ ആയുസ്സുവർധകമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഗോമായം കൊണ്ടു ലക്ഷ്മി (സമൃദ്ധി) ലഭിക്കുന്നു; ഗോമൂത്രം കൊണ്ടു പാപ/മലിനത നശിക്കുന്നു.

Verse 5

क्षीरेण बलबुद्धिः स्याद्दध्ना लक्ष्मीविवर्धनं कुशोदकेन पापान्तः पञ्चगव्येन सर्वभाक्

പാലാൽ ബലവും ബുദ്ധിപ്രസാദവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; തൈരാൽ ലക്ഷ്മി വർധിക്കുന്നു; കുശാസംസ്കൃത ജലത്തിൽ പാപാന്തം സംഭവിക്കുന്നു; പഞ്ചഗവ്യത്താൽ ശുദ്ധനായി സർവ്വഭാഗി (സർവ്വകർമ്മയോഗ്യൻ) ആകുന്നു।

Verse 6

शतमूलेन सर्वाप्तिर्गोशृङ्गोदकतो ऽघजित् पलाशबिल्वकमलकुशस्नानन्तु सर्वदं

ശതമൂലസിദ്ധം കൊണ്ടുള്ള സ്നാനത്തിൽ സർവ്വപ്രാപ്തി ലഭിക്കുന്നു. ഗോഷൃംഗംകൊണ്ട് സംസ്കൃതമായ ജലത്തിൽ പാപജയം ഉണ്ടാകുന്നു. പലാശം, ബിൽവം, കമലം, കുശം എന്നിവയാൽ ചെയ്ത സ്നാനം സർവ്വഫലദായകം.

Verse 7

वचा हरिद्रे द्वे मुस्तं स्नानं रक्षोहणं परं आयुष्यञ्च यशस्यञ्च धर्ममेधाविवर्धनम्

വചാ, ഹരിദ്രാദ്വയം, മുഷ്ടാ എന്നിവ ചേർന്ന സ്നാനം ദുഷ്ടഭൂതാദി ബാധകളെ പരമമായി നശിപ്പിക്കുന്നു; ആയുസ്സും യശസ്സും വർധിപ്പിച്ച് ധർമ്മവും മേധയും വളർത്തുന്നു।

Verse 8

हैमाद्भिश् चैव माङ्गल्यं रूप्यताम्रोदकैस् तथा रत्नोदकैस्तु विजयः सौभाग्यं सर्वगन्धकैः

സ്വർണ്ണസംബന്ധമായ ജലത്തിൽ മാംഗല്യം ലഭിക്കുന്നു; അതുപോലെ വെള്ളി-താമ്രസംബന്ധ ജലത്താലും. രത്നസംസ്കൃത ജലത്തിൽ വിജയം ലഭിക്കുന്നു; സർവ്വഗന്ധങ്ങളാൽ സുഗന്ധിതമാക്കിയ ജലത്തിൽ സൗഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 9

फलाद्भिश् च तथारोग्यं धात्र्यद्भिः परमां श्रियम् तिलसिद्धार्थकैर् लक्ष्मीः सौभाग्यञ्च प्रियङ्गुणा

ഫലസംസ്കൃത ജലത്തിൽ ആരോഗ്യലാഭം; ധാത്രി (ആമലകി) യുക്ത ജലത്തിൽ പരമശ്രീ ലഭിക്കുന്നു. എള്ളും സിദ്ധാർത്ഥകവും (വെളുത്ത കടുക്) ഉപയോഗിച്ചാൽ ലക്ഷ്മി ലഭിക്കുകയും, പ്രിയഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ സൗഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 10

पद्मोत्पलकदम्बैश् च श्रीर्बलं बलाद्रुमोदकैः विष्णुपादोदकस्नानं सर्वस्नानेभ्य उत्तमम्

പദ്മം, നീലപദ്മം, കദംബപുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവയോടെ, ശ്രീയും ബലവും ചേർന്ന്, ബലാ-വൃക്ഷജലത്തോടുകൂടി—വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങൾ കഴുകിയ ജലത്തിൽ സ്നാനം എല്ലാ സ്നാനങ്ങളിലും പരമോത്തമം.

Verse 11

एकाकी एककामायेत्येकोर्कं विधिवच्चरेत् अक्रन्दयतिसूक्तेन प्रबध्नीयान्मणिं करे

ഏകാന്തത്തിൽ, ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യം ആഗ്രഹിച്ച്, വിധിപൂർവ്വം അർക്കൻ (സൂര്യൻ)നെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ‘അക്രന്ദയതി…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന സൂക്തം ചൊല്ലി മണി (തായത്ത്) കൈയിൽ ഉറപ്പായി കെട്ടണം.

Verse 12

कुष्ठपाठा वाचा शुण्ठी शङ्खलोहादिको मणिः सर्वेषामेवकामानामीश्वरो भगवान् हरिः

കുഷ്ഠം, പാഠാ, വാചാ, ശുണ്ഠി—കൂടാതെ ശംഖം, ലോഹം മുതലായവയാൽ ഉള്ള മണി (തായത്ത്/രത്നം)—ഇവ എല്ലാകാമസിദ്ധിക്കായി വിധിക്കപ്പെട്ടവ; സർവകാമങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ ഭഗവാൻ ഹരിയാണ്.

Verse 13

तस्य संपूजनादेव सर्वान्कामान्समश्नुते स्नापयित्वा घृतक्षीरैः पूजयित्वा च पित्तहा

അതിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ പൂജ മാത്രം ചെയ്താലും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു. നെയ്യും പാലും കൊണ്ട് സ്നാപനം നടത്തി പിന്നെ പൂജിച്ചാൽ അത് പിത്തനാശകമാകുന്നു.

Verse 14

पञ्चमुद्गबलिन्दत्वा अतिसारात् प्रमुच्यते पञ्चगव्येन संस्नाप्य वातव्याधिं विनाशयेत्

അഞ്ച് അളവ് മുങ്ങ്-പയർ ബലി അർപ്പിച്ചാൽ അതിസാരം (വയറിളക്കം) മാറുന്നു. പഞ്ചഗവ്യം കൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്യിച്ച് വാതജന്യ രോഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കണം.

Verse 15

द्विस्नेहस्नपनात् श्लेष्मरोगहा चातिपूजया घृतं तैलं तथा क्षौद्रं स्नानन्तु त्रिरसं परं

രണ്ട് സ്നിഗ്ധദ്രവ്യങ്ങളാൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ കഫജന്യ രോഗങ്ങൾ നശിക്കുന്നു. അതിവിശേഷ ഫലത്തിനായി ഘൃതം, തൈലം, മധു എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; ത്രിരസ/സാരസമ്പന്നമായ ഈ സ്നാനം പരമോത്തമം എന്നു കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 16

स्नानं घृताम्बु द्विस्नेहं समलं घृततैलकम् क्षौद्रमिक्षुरसं क्षीरं स्नानं त्रिमधुरं स्मृतम्

ഘൃതം കലർന്ന ജലത്തിൽ ചെയ്യുന്ന സ്നാനം ‘ദ്വിസ്നേഹ’ എന്നു പറയുന്നു; അതിൽ ഘൃതവും (എള്ള്) തൈലവും ചേർന്നിരിക്കും. മധു, ഇക്ഷുരസം, ക്ഷീരം എന്നിവ ചേർന്ന സ്നാനം ‘ത്രിമധുര’ എന്നു സ്മൃതമാണ്.

Verse 17

घृतमिशुरसं तैलं क्षौद्रञ्च त्रिरसं श्रिये यवकामायेत्येकोर्कमिति क , छ च अनुलेपस्त्रिशुक्रस्तु कर्पूरोशीरचन्दनैः

ഘൃതം കലർത്തിയ തൈലവും മധുവും ചേർന്ന ‘ത്രിരസ’ മിശ്രണം ശ്രീ-സമൃദ്ധിക്കായി പ്രയോഗ്യമാണ്. ‘ത്രിശുക്ര’ എന്ന അനുലേപം കർപ്പൂരം, ഉശീരം, ചന്ദനം എന്നിവകൊണ്ട് സിദ്ധമാക്കുന്നു.

Verse 18

चन्दनागुरुकर्पूरमृगदर्पैः सकुङ्कुमैः पञ्चानुलेपनं विष्णोः सर्वकामफलप्रदं

ചന്ദനം, അഗരു, കർപ്പൂരം, മൃഗദർപ്പം (കസ്തൂരി), കുങ്കുമം എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ വിഷ്ണുവിന്റെ പഞ്ചാനുലേപനം സർവകാമഫലപ്രദമാണ്.

Verse 19

त्रिसुगन्धञ्च कर्पूरं तथा चन्दनकुङ्कुमैः मृगदर्पं सकर्पूरं मलयं सर्वकामदम्

‘ത്രിസുഗന്ധ’വും കർപ്പൂരും, അതുപോലെ ചന്ദനം-കുങ്കുമം ചേർന്ന്; കർപ്പൂരസഹിത മൃഗദർപ്പസൗരഭ്യവും—ഇത് ‘മലയം’ എന്നു, സർവകാമദം എന്നു പറയുന്നു.

Verse 20

जातीफलं सकर्पूरं चन्दनञ्च त्रिशीतकम् पीतानि शुक्लवर्णानि तथा शुक्लानि भार्गव

ജാതീഫലം, കർപ്പൂരം, ചന്ദനം—ഇവ മൂന്നും ശീതളദ്രവ്യങ്ങളായ ‘ത്രിശീതകം’ ആകുന്നു. ഹേ ഭാര്ഗവ, ഇവ പീതാഭ-ശ്വേത വർണ്ണമുള്ള ഔഷധദ്രവ്യങ്ങളിൽപ്പെടുകയും ‘ശുക്ല’ പദാർത്ഥങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 21

कृष्णानि चैव रक्तानि पञ्चवर्णानि निर्दिशेत् उत्पलं पद्मजाती च त्रिशीतं हरिपूजने

ഹരി (വിഷ്ണു) പൂജയിൽ അഞ്ചു വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കണം; അതിൽ കൃഷ്ണ/നീലാഭവും രക്തവർണ്ണവും ഉൾപ്പെടണം—ഉത്പലം, പദ്മജാതി, ത്രിശീത പുഷ്പം മുതലായവ പോലെ.

Verse 22

कुङ्कुमं रक्तपद्मानि त्रिरक्तमुत्पलं धूपदीपादिभिः प्रार्च्य विष्णुं शान्तिर्भवेन्नृणां

കുങ്കുമം, രക്തപദ്മങ്ങൾ, ത്രിരക്ത ഉത്പലം, കൂടാതെ ധൂപ-ദീപാദികളാൽ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു ശാന്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 23

चतुरस्रकरे कुण्डे ब्राह्मणाश्चाष्ट शोडश लक्षहोमङ्कोटिहोमन्तिलाज्ययवधान्यकैः

ചതുരസ്ര (ചതുരാകൃതിയിലുള്ള) കുണ്ഡത്തിൽ എട്ട് അല്ലെങ്കിൽ പതിനാറ് ബ്രാഹ്മണർ എള്ള്, നെയ്യ്, യവം, ധാന്യങ്ങൾ മുതലായവകൊണ്ട് ലക്ഷഹോമം അല്ലെങ്കിൽ കോടിഹോമം വരെ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 24

ग्रहानभ्यर्च्य गायत्र्या सर्वशान्तिः क्रमाद्भवेत्

ഗായത്രി മന്ത്രംകൊണ്ട് ഗ്രഹങ്ങളെ വിധിപൂർവ്വം അഭ്യർചിച്ചാൽ ക്രമമായി സമ്പൂർണ്ണ ശാന്തി ലഭിക്കും.