Adhyaya 263

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे उत्पातशान्तिर्नाम द्विषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः देवपूजावैश्वदेवबलिः पुष्कर उवाच देवपूजादिकं कर्म वक्ष्ये चोत्पातमर्दनम् आपोहिष्टेति तिसृभिः स्नातो ऽर्घ्यं विओष्णवेर्पयेत्

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ഉത്പാത-ശാന്തി’ എന്ന 262-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി ‘ദേവപൂജ, വൈശ്വദേവം, ബലി’ എന്ന വിഷയമുള്ള 263-ാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. പുഷ്കരൻ പറഞ്ഞു—“ദേവപൂജ മുതലായ കർമ്മങ്ങളും ഉത്പാതമർദന (നിവാരണ) മാർഗവും ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. ‘ആപോ ഹി ഷ്ഠാ…’ എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന മൂന്ന് ഋക്കുകൾ ജപിച്ച് സ്നാനം ചെയ്ത്, വിഷ്ണുവിന് അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം।”

Verse 2

हिरण्यवर्णा इति च पाद्यञ्च तिसृभिर्द्विज शन्न आपो ह्य् आचमनमिदमापो ऽभिषेचनं

‘ഹിരണ്യവർണാ’ മന്ത്രം ചൊല്ലി പാദ്യം അർപ്പിക്കണം. ഹേ ദ്വിജ, ‘ശം ന ആപോ…’ എന്നാരംഭിക്കുന്ന മൂന്ന് ഋചകളാൽ ആചമനം ചെയ്യണം; ‘ഇദം ആപഃ…’ മന്ത്രംകൊണ്ട് അഭിഷേചനം (പ്രോക്ഷണം/സ്നാനം) നടത്തണം.

Verse 3

रथे अक्षे च तिसृभिर्गन्धं युवेति वस्त्रकं पुष्पं पुष्पवतीत्येवं धूपन्धूपोसि चाप्यथ

മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങളാൽ രഥത്തിലും അതിന്റെ അക്ഷത്തിലും ഗന്ധസംസ്കാരം നടത്തണം. ‘യുവേ’ കൊണ്ട് വസ്ത്രം, ‘പുഷ്പം’ കൊണ്ട് പുഷ്പം, ‘പുഷ്പവതീ’ കൊണ്ടും അതുപോലെ; പിന്നെ ‘ധൂപ’ കൊണ്ട് ധൂപം, ‘ധൂപോऽസി’ കൊണ്ടും അഭിമന്ത്രണം ചെയ്യണം.

Verse 4

तेजोसि शुक्रं दीपं स्यान्मधुपर्कं दधीति च हिरण्यगर्भ इत्य् अष्टावृचः प्रोक्ता निवेदने

‘തേജോऽസി, ശുക്രോऽസി, ദീപോऽസി’ എന്ന് പാരായണം ചെയ്യണം; കൂടാതെ ‘മധുപർക’യും ‘ദധീ’യും എന്ന സൂത്രങ്ങളും. അതുപോലെ ‘ഹിരണ്യഗർഭ’ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്നവ—നിവേദനം (നൈവേദ്യം) അർപ്പിക്കുന്ന സമയത്തെ എട്ട് ഋചകളായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 5

अन्नस्य मनुजश्रेष्ठ पानस्य च सुगन्धिनः चामरव्यजनोपानच्छत्रं यानासने तथा

ഹേ മനുജശ്രേഷ്ഠ, അന്നവും സുഗന്ധപാനീയങ്ങളും ദാനം ചെയ്യണം. കൂടാതെ ചാമരം, വ്യജനം (വീശുപങ്ക), ഉപാനഹ് (പാദരക്ഷ), ഛത്രം, യാനങ്ങളും ആസനങ്ങളും ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 6

गन्धं स्वधेति क , ग ,घ , ज च यत् किञ्चिदेवमादि स्यात्सावित्रेण निवेदयेत् पौरुषन्तु जपेत् सूक्तं तदेव जुहुयात्तथा

ഗന്ധം മുതലായ ഏതെങ്കിലും (ക, ഗ, ഘ, ജ വർഗ്ഗങ്ങളിൽ പെടുന്ന) നിവേദ്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് സാവിത്രി (ഗായത്രി) മന്ത്രംകൊണ്ട് നിവേദിക്കണം. തുടർന്ന് പൗരുഷസൂക്തം ജപിച്ച്, അതേ മന്ത്രംകൊണ്ട് ഹോമത്തിൽ ആഹുതിയും അർപ്പിക്കണം.

Verse 7

अर्चाभवे तथा वेद्याञ्जले पूर्णघते तथा नदीतीरे ऽथ कमले शान्तिः स्याद्विष्णुपूजनात्

വിഗ്രഹം ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ വേദിയുടെ അരികിൽ, പൂർണ്ണജലഘടത്തിൽ, നദീതീരത്ത് അല്ലെങ്കിൽ താമരപ്പൂവിന്മേലും വിഷ്ണുപൂജ ചെയ്‌താൽ ശാന്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 8

ततो होमः प्रकर्तव्यो दीप्यमाने विभावसौ परिसम्मृज्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य परिस्तरैः

അതിനുശേഷം വിഭാവസു (അഗ്നി) ജ്വലിക്കുമ്പോൾ ഹോമം ചെയ്യണം—ചുറ്റും ശുദ്ധീകരിച്ച്, ജലപ്രോക്ഷണം നടത്തി, വിധിപ്രകാരം കുശാദി പരിസ്ഥരങ്ങൾ വിരിച്ച്.

Verse 9

सर्वान्नाग्रं समुद्धृत्य जुहुयात् प्रयतस्ततः वासुदेवाय देवाय प्रभवे चाव्ययाय च

എല്ലാ അന്നത്തിന്റെയും ആദ്യഭാഗം എടുത്തുയർത്തി, പിന്നെ ശുദ്ധിയോടെ അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം—ദേവനായ വാസുദേവനു, പ്രഭവനു (സർവകാരണമൂർത്തിയ്ക്കു), അവ്യയനു.

Verse 10

अग्नये चैव सोमाय मित्राय वरुणाय च इन्द्राय च महाभाग इन्द्राग्निभ्यां तथैव च

അഗ്നിക്കു, സോമനു, മിത്രനു, വരുണനു; കൂടാതെ, ഹേ മഹാഭാഗ, ഇന്ദ്രനു—അതുപോലെ ഇന്ദ്ര-അഗ്നി ഇരുവർക്കും (ആഹുതി അർപ്പിക്കണം).

Verse 11

विश्वेभ्यश् चैव देवेभ्यः प्रजानां पतये नमः अनुमत्यै तथा राम धन्वन्तरय एव च

വിശ്വേദേവന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും നമസ്കാരം; പ്രജാപതിക്കു (സൃഷ്ടികളുടെ അധിപതിക്കു) നമസ്കാരം; അതുപോലെ അനുമതിക്കും, രാമനും, ധന്വന്തരിക്കും നമസ്കാരം.

Verse 12

वास्तोष्पत्यै ततो देव्यै ततः स्विष्टिकृते ऽग्नये सचतुर्थ्यन्तनाम्ना तु हुत्वैतेभ्यो बलिं हरेत्

അനന്തരം വാസ്തോഷ്പതിക്കു, പിന്നെ ദേവിക്കു, തുടർന്ന് സ്വിഷ്ടികൃത് രൂപത്തിലുള്ള അഗ്നിക്കു ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. ചതുര്ഥീ വിഭക്തിയോടെ നിശ്ചിത നാമങ്ങൾ ചൊല്ലി ഹോമം ചെയ്ത്, ഈ ദേവതകൾക്കു ബലി സമർപ്പിക്കണം.

Verse 13

तक्षोपतक्षमभितः पूर्वेणाग्निमतः परम् अश्वानामपि धर्मज्ञ ऊर्णानामानि चाप्यथ

ധർമ്മജ്ഞനേ! ‘തക്ഷ–ഉപതക്ഷ’ എന്ന പദം ചുറ്റുമുള്ള തച്ചന്മാരെയും മരപ്പണിക്കാരെയും സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. അഗ്നിമത് എന്ന സൂചകത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് കുതിരകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നാമങ്ങൾ, തുടർന്ന് ഉണ്ണും ഉണ്ണിവസ്തുക്കളുടെയും നാമങ്ങളും പറയുന്നു.

Verse 14

निरुन्धी धूम्रिणीका च अस्वपन्ती तथैव च मेघपत्नी च नामानि सर्वेषामेव भार्गव

ഓ ഭാര്ഗവാ! ‘നിരുന്ധീ’, ‘ധൂമ്രിണീകാ’, ‘അസ്വപന്തീ’, അതുപോലെ ‘മേഘപത്നീ’—ഇവയാണ് അവരൊക്കെയുടെയും നാമങ്ങൾ.

Verse 15

आग्नेयाद्याः क्रमेणाथ ततः शक्तिषु निक्षिपेत् नन्दिन्यै च सुभाग्यै च सुमङ्गल्यै च भार्गव

ഓ ഭാര്ഗവാ! തുടർന്ന് ആഗ്നേയ ദിശയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി അവരെ ശക്തികളിൽ നിക്ഷേപിക്കണം—നന്ദിനിയിൽ, സുഭാഗ്യയിൽ, സുമംഗല്യയിൽ.

Verse 16

स चतुर्थीकनाम्नेति पाठः साधुः अश्वपर्णीति ज मेघपर्णीति ज भद्रकाल्यै ततो दत्वा स्थूणायाञ्च तथा श्रिये हिरण्यकेश्यै च तथा वनस्पतय एव च

‘സ ചതുര്ഥീകനാമ്നേതി’—ഇതാണ് ശുദ്ധ പാഠം. ‘അശ്വപർണിക്കു’ എന്നും ‘മേഘപർണിക്കു’ എന്നും പാരായണം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ഭദ്രകാളിക്കു അർപ്പിച്ച്, സ്ഥൂണയ്ക്കും, ശ്രിയ്ക്കും, ഹിരണ്യകേശിക്കും, വനംസ്പതികൾക്കും (വൃക്ഷദേവതകൾക്കും) കൂടി അർപ്പിക്കണം.

Verse 17

धर्माधर्ममयौ द्वारे गृहमध्ये ध्रुवाय च मृत्यवे च वहिर्दद्याद्वरुणायोदकाशये

വാതിലിൽ ധർമ്മത്തിനും അധർമ്മത്തിനും, വീടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ധ്രുവനും, പുറത്ത് മൃത്യുവിനും, ജലസംഭരണിയിൽ വരുണനും ബലി നൽകണം.

Verse 18

भूतेभ्यश् च बहिर्दद्याच्छरणे धनदाय च इन्द्रायेन्द्रपुरुषेभ्यो दद्यात् पूर्वेण मानवः

മനുഷ്യൻ പുറത്ത് ഭൂതങ്ങൾക്കും, അഭയസ്ഥാനത്ത് കുബേരനും, കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഇന്ദ്രനും ഇന്ദ്രന്റെ അനുചരന്മാർക്കും ബലി നൽകണം.

Verse 19

यमाय तत्पुरुषेभ्यो दद्याद्दक्षिणतस् तथा वरुणाय तत्पुरुषेभ्यो दद्यात्पश्चिमतस् तथा

അതുപോലെ തെക്കുഭാഗത്ത് യമനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുചരന്മാര്ക്കും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വരുണനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുചരന്മാര്ക്കും ബലി നല്കണം.

Verse 20

सोमाय सोमपुरुषेभ्य उदग्दद्यादनन्तरं ब्रह्मणे ब्रह्मपुरुषेभ्यो मध्ये दद्यात्तथैव च

അതിനുശേഷം വടക്കുഭാഗത്ത് സോമനും സോമപുരുഷന്മാർക്കും, മധ്യഭാഗത്ത് ബ്രഹ്മാവിനും ബ്രഹ്മപുരുഷന്മാർക്കും അതുപോലെ ബലി നൽകണം.

Verse 21

आकाशे च तथा चोर्ध्वे स्थण्डिलाय क्षितौ तथा दिवा दिवाचरेभ्यश् च रात्रौ रात्रिचरेषु च

അതുപോലെ ആകാശത്ത് മുകളിലേക്കും, ഭൂമിയിൽ യാഗവേദിക്കും, പകൽ പകൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികൾക്കും, രാത്രിയിൽ രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്ന ജീവികൾക്കും ബലി നൽകണം.

Verse 22

बलिं वहिस् तथा दद्यात्सायं प्रातस्तु प्रत्यहं पिण्डनिर्वपणं कुर्यात् प्रातः सायन्न कारयेत्

സന്ധ്യയും പ്രാതഃകാലവും ബലി അർപ്പിച്ച് പവിത്രാഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകണം. പ്രതിദിനം പിണ്ഡനിർവപണവിധി അനുഷ്ഠിക്കണം; അതിനെ വെറും പ്രഭാത‑സന്ധ്യ പകരമായി അല്ല, സ്വതന്ത്ര നിത്യകർമ്മമായി തന്നെ ചെയ്യണം.

Verse 23

पित्रे तु प्रथमं दद्यात्तत्पित्रे तदनन्तरम् प्रपितामहाय तन्मात्रे पितृमात्रे ततो ऽर्पयेत्

ആദ്യം സ്വന്തം പിതാവിന് അർപ്പണം നൽകണം; പിന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവായ പിതാമഹന്. തുടർന്ന് പ്രപിതാമഹന്, പിന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാവിന്, ഒടുവിൽ പിതാവിന്റെ മാതാവായ പിതൃമാതാവിന് അർപ്പിക്കണം.

Verse 24

तन्मात्रे दक्षिणाग्रेषु कुशेष्वेवं यजेत् पितॄन् इन्द्रवारुणवायव्या याम्या वा नैरृताय ये

ആ നിശ്ചിത സ്ഥലത്ത്—തെക്കോട്ടു മുനയുള്ള കുശപ്പുല്ലിൽ—ഇങ്ങനെ പിതൃകളെ യജിക്കണം. ഇന്ദ്ര‑വരുണ‑വായു സംബന്ധികളെയോ, യമദിക്കിലെവരെയോ, അല്ലെങ്കിൽ നൈഋത (തെക്ക്‑പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിലെ പിതൃകളെയോ ആവാഹനം ചെയ്ത് പൂജിക്കണം.

Verse 25

ते काकाः पितृगृहन्तु इमं पिण्डं मयोद्वृतम् काकपिण्डन्तु मन्त्रेण शुनः पिण्डं प्रदापयेत्

“ഈ കാക്കകൾ പിതൃരൂപമായി ഞാൻ അർപ്പിച്ച ഈ പിണ്ഡം സ്വീകരിക്കട്ടെ.” എന്നു മന്ത്രത്തോടെ ‘കാക്ക‑പിണ്ഡം’ നൽകണം; അതുപോലെ നായയ്ക്കും പിണ്ഡം നൽകണം.

Verse 26

विवस्वतः कुले जातौ द्वौ श्यावशबलौ शुनौ तेषां पिण्डं प्रदास्यामि पथि रक्षन्तु मे सदा

വിവസ്വത്തിന്റെ കുലത്തിൽ ജനിച്ച രണ്ടു നായകൾ—ഒന്ന് ശ്യാമവും മറ്റൊന്ന് ശബലവും—അവർക്കു ഞാൻ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കും. അവർ വഴിയിൽ എപ്പോഴും എന്നെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 27

श्यामशबलाविति ज , ञ , ट च सौरभेय्यः सर्वहिताः पवित्राः पापनाशनाः प्रतिगृह्णन्तु मे ग्रासं गावस्त्रैलोक्यमातरः

‘ശ്യാമാ’, ‘ശബലാ’ എന്നും ജ, ഞ, ട ബീജാക്ഷരങ്ങളും ഉച്ചരിച്ച് സൗരഭേയ ഗാവുകളെ ആവാഹിക്കുന്നു. സർവ്വഹിതകരവും പവിത്രവും പാപനാശിനിയും ത്രൈലോക്യമാതാക്കളുമായ ഗാവുകൾ എന്റെ അർപ്പിത ഗ്രാസം സ്വീകരിക്കട്ടെ.

Verse 28

ग्रोग्रासञ्च स्वस्त्ययनं कृत्वा भिक्षां प्रदापयेत् अतिथीन्दीनान् पूजयित्वा गृही भुञ्जीत च स्वयं

ആദ്യ ഗ്രാസാർപ്പണവും സ്വസ്ത്യയനവും നടത്തി ശേഷം ഭിക്ഷ/അന്നദാനം നൽകണം. അതിഥികളെയും ദീനരെയും ആദരിച്ചു പൂജിച്ചതിന് ശേഷം ഗൃഹസ്ഥൻ സ്വയം ഭുജിക്കണം.

Verse 29

इ स्वाहा ॐ आत्मकृतस्यैनसो ऽवयजनमसि स्वाहा ॐ मनुष्यकृतस्यैनसो ऽवयजनमसि स्वाहा ॐ एनस एनसो ऽवयजनमसि स्वाहा यच्चाहमेनो विद्वांश् चकार यच्चविद्वांस्तस्य सर्वस्यैनसो ऽवयजनमसि स्वाहा अग्नये स्विष्टिकृते स्वाहा ॐ प्रजापतये स्वाहा विष्णुपूजावैश्वदेवबलिस्ते कीर्तितो मया

“ഇ—സ്വാഹാ. ഓം, സ്വയം ചെയ്ത പാപത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തരൂപമായ അവയജനമാണ് നീ—സ്വാഹാ. ഓം, മറ്റൊരാൾ ചെയ്ത പാപത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തരൂപമായ അവയജനമാണ് നീ—സ്വാഹാ. ഓം, പാപത്തിന്റെയും പാപത്തിന്റെയും പ്രായശ്ചിത്തരൂപമായ അവയജനമാണ് നീ—സ്വാഹാ. ഞാൻ അറിഞ്ഞും അറിയാതെയും ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും നീ തന്നെയാണ് പ്രായശ്ചിത്തരൂപ അവയജനം—സ്വാഹാ. സ്വിഷ്ടകൃതനായ അഗ്നിക്കു ആഹുതി—സ്വാഹാ. ഓം, പ്രജാപതിക്കു ആഹുതി—സ്വാഹാ. ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുപൂജയും വൈശ്വദേവബലിയും ഞാൻ നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിച്ചു.”