
Lakṣa–Koṭi Homa (लक्षकोटिहोमः)
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഭഗവാൻ അഗ്നി യുദ്ധജയാർണവപരിധിയിൽ യുദ്ധരക്ഷക്കും രാജാധിപത്യസ്ഥൈര്യത്തിനും സഹായിക്കുന്ന ലക്ഷ–കോടി ഹോമവിധാനം ഉപദേശിക്കുന്നു. ഹോമം തത്സമയം യുദ്ധവിജയം, രാജ്യം ലഭിക്കൽ, വിഘ്നനാശം എന്നിവയ്ക്കു ശേഷിയുള്ളതാണെങ്കിലും, മുൻശുദ്ധിയായി കൃച്ഛ്രവ്രതവും നിയമബദ്ധ പ്രാണായാമവും അനിവാര്യമാണ്. തുടർന്ന് ജപവും ശ്വാസനിയന്ത്രണവും (ബീജസദൃശ പ്രത്യേക ഉച്ചാരണങ്ങളോടെ) ദീക്ഷിത അഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകേണ്ട സമയനിയമവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; സമാപ്തിവരെ ഏകഭുക്തം (ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം) ആഹാരനിയമം. അയുത (10,000), ലക്ഷ (100,000), കോടി (അത്യന്തം വലിയ എണ്ണം) എന്നിങ്ങനെ അളവുകൾക്കനുസരിച്ച് ഫലം—ചെറിയ സിദ്ധികൾ, രോഗ–ദുഃഖശമനം, കൂടാതെ സർവകാമസിദ്ധിയും സർവതോരക്ഷയും. ഇത് ഉത്പാതശമനകർമവുമാണ്; അനാവൃഷ്ടി, അതിവൃഷ്ടി, കീടോപദ്രവം, ശത്രു/അശുഭ സത്തകൾ തുടങ്ങിയ സാമൂഹ്യ–പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ ശമിക്കുന്നു. മഹാഹോമത്തിൽ ഋത്വിജരുടെ എണ്ണം, അംഗീകൃത മന്ത്രകുടുംബങ്ങൾ (ഗായത്രി, ഗ്രഹമന്ത്രങ്ങൾ, ദേവതാവിശേഷ സമുച്ചയങ്ങൾ), ഹവിസ്സുകൾ (ധാന്യം, എള്ള്, പാൽ, നെയ്യ്, കുശ, ഇലകൾ) ഹോമകുണ്ഡത്തിന്റെ അളവുസഹിത നിർമ്മാണം—ധർമ്മവും രാജ്യരക്ഷയും ലക്ഷ്യമാക്കിയ സൂക്ഷ്മ അഗ്നേയവിദ്യയായി വിവരിക്കുന്നു.
No shlokas available for this adhyaya yet.
The chapter emphasizes scalable ritual engineering: counts (ayuta/lakṣa/koṭi), priest selection numbers (20/100/1000), prescribed oblations (grains, ghee, kuśa, leaves), and precise construction measures for the homa-pit (eight hastas for koṭi; half for lakṣa), alongside timing (forenoon offerings) and prerequisites (Kṛcchra + prāṇāyāma).
It integrates outer efficacy (victory, obstacle removal, omen-pacification) with inner discipline (purification vows, regulated diet, prāṇāyāma, mantra-japa), presenting state-protection and personal welfare as dharmic outcomes grounded in sādhana.
Gāyatrī; graha (planetary) mantras; Kuṣmāṇḍī and Jātavedas; deity-linked sets (Aindra, Vāruṇa, Vāyavya, Yāmya, Āgneya, Vaiṣṇava); and also Śākta, Śāmbhava, and Saura mantras.
Portents in general (utpāta), excessive rain and drought, crop-raiding pests (rats, locusts, parrots), harmful beings such as rākṣasas, and enemies in battle.