Adhyaya 215
सन्ध्याविधिः (Sandhyā-vidhi) — The Rite of Twilight Worship
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഭഗവാൻ അഗ്നി സന്ധ്യോപാസനയുടെ ക്രമവിധിയും തത്ത്വാർത്ഥവും വിശദീകരിക്കുന്നു. പ്രണവം (ഓം) എല്ലാ മന്ത്രകർമ്മങ്ങളുടെയും സാരം, സമാപ്തി-ചിഹ്നം എന്നും സ്ഥാപിച്ച്, ഓം–മഹാവ്യാഹൃതികൾ (ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ)–സാവിത്രി/ഗായത്രി ത്രയത്തെ ബ്രഹ്മന്റെ ‘മുഖം’ എന്നു മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു; നിത്യാധ്യയനവും നിയന്ത്രിത ജപവും ശുദ്ധിക്കും ബ്രഹ്മപ്രാപ്തിക്കും മാർഗമാണെന്ന് പറയുന്നു. 7/10/20/108/1,000/100,000/10,000,000 എന്നിങ്ങനെ ജപസംഖ്യകൾക്ക് അനുസരിച്ച് ഫലഭേദവും പ്രായശ്ചിത്തവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; പാപശമനത്തിന് ജപത്തോടൊപ്പം ഹോമം (പ്രത്യേകിച്ച് തിലഹോമം) ഉപവാസം എന്നിവ ചേർക്കുന്നു. ഋഷി–ഛന്ദസ്–ദേവതാ പ്രഖ്യാപനം, ദേവോപനയ/ജപ/ഹോമ വിനിയോഗങ്ങൾ, ശരീരസ്ഥാനങ്ങളിലെ ന്യാസം, ഗായത്രിയുടെ ധ്യാനവർണ്ണരൂപങ്ങൾ, ശാന്തി, ആയുസ്സ്, ശ്രീ, വിദ്യ തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്ക് ആഹുതി ദ്രവ്യനിയമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. അവസാനം പ്രാണായാമം, മാർജനം, അഘമർഷണം, ‘ആപോ ഹി ഷ്ഠാ’, ‘ദ്രുപദാദി’, ‘പവമാനി’ തുടങ്ങിയ വൈദിക മന്ത്രങ്ങൾ ചേർത്ത് സന്ധ്യാശുദ്ധിയുടെ സമഗ്ര പ്രവാഹം അവതരിപ്പിക്കുന്നു।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It provides a full ritual-technical stack: praṇava primacy, Gāyatrī’s ṛṣi–chandas–devatā (Viśvāmitra–Gāyatrī–Savitṛ), vyāhṛti mappings (ṛṣis, deities, meters), explicit japa counts with results, nyāsa body placements, and homa substances keyed to specific aims.
By making daily sandhyā a disciplined bridge from karma to yoga: breath-restraint (prāṇāyāma), mantra (Oṁ/Gāyatrī), purification rites (mārjana/aghamarṣaṇa), and intention (saṅkalpa/viniyoga) are unified to remove pāpa, stabilize sattva, and orient the practitioner toward Brahman-realization.
Gāyatrī-japa (with graded counts up to lakṣa/koṭi), tila-homa, fasting with 1,000 recitations, water-based japa and drinking rites, and the aghamarṣaṇa sequence supported by Vedic purification verses.